۱۴۰۴ ششم دی

اوکوتیلو

این گیاه با نام علمی Fouquieria splendensis و نام مرسوم (Ocotillo) که به فارسي اوکوتیلو ناميده ميشود، گياهي از خانواده Fouquieriaceae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، به‌ویژه بیابان‌های سونورا و چیواوا در مناطق بسیار خشک و سنگلاخی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی، بسیار فقیر، حساس به ماندابی شدن، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

Fouquieria splendens که در فارسی با نام اوکوتیلو شناخته می‌شود، به تیره Fouquieriaceae تعلق دارد؛ تیره‌ای کوچک در راسته Caryophyllales. این گیاه به‌رغم شکل ظاهری شبیه کاکتوس‌ها، کاکتوس نیست و از نظر رده‌بندی با آن‌ها خویشاوندی نزدیک ندارد. جنس Fouquieria حدود ۱۱ گونه دارد که همگی به نواحی خشک قاره آمریکا محدود می‌شوند.

ریخت‌شناسی و ویژگی‌های سازگاری

اوکوتیلو بوته‌ای چندساقه است که می‌تواند تا حدود ۸ متر طول پیدا کند و ساقه‌های باریک و خاردار آن از یک طوقه‌ٔ چوبی مرکزی منشأ می‌گیرند. برگ‌های کوچک آن زودریز هستند و در دوره‌های کوتاه بارندگی ظاهر می‌شوند. این الگوی «برگ‌دهی پس از باران» یکی از مهم‌ترین سازگاری‌های فیزیولوژیک اوکوتیلو با محیط‌های بیابانی است.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

زیستگاه طبیعی Fouquieria splendens صحرای سونورا و صحرای چیواوا در جنوب‌غرب ایالات متحده (آریزونا، نیومکزیکو، تگزاس) و شمال مکزیک است. این گونه معمولاً بر روی خاک‌های سنگلاخی، دامنه‌های خشک و تپه‌های آفتاب‌گیر رشد می‌کند. تحمل بالای آن به خشکی، گرمای شدید و خاک‌های فقیر از دلایل اصلی موفقیت این گیاه در اکوسیستم‌های بیابانی است.

تاریخچه علمی و استفاده‌های سنتی

اوکوتیلو از قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی و آمریکای شمالی مطالعه و در منابع علمی توصیف شد. نام جنس Fouquieria به افتخار گیاه‌شناس فرانسوی پیر فوشه انتخاب شده است. بومیان منطقه از پوست ساقه و گل‌های آن در طب سنتی برای مصارف مختلف مانند بهبود گردش خون و درمان خستگی استفاده می‌کردند. امروزه این گونه نه تنها از نظر بوم‌شناسی، بلکه به‌عنوان گیاهی زینتی مقاوم به خشکی مورد توجه پژوهشگران و طراحان فضای سبز بیابانی است.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌های گیاه اوکوتیلو (Fouquieria splendens)

اوکوتیلو بوته‌ای چوبی و بیابانی است که با قامت باریک و کشیده خود شناخته می‌شود. فرم کلی گیاه متشکل از چندین ساقه عمودی و نیمه‌قوسی است که از یک طوقه مشترک از سطح خاک بیرون می‌آیند و تا حدود ۲ تا ۶ متر ارتفاع می‌رسند. این ساختار بوته‌ای، ظاهری شبیه دسته‌ای شلاق یا میله‌های خاردار ایجاد می‌کند.

ساقه‌ها و خارها

ساقه‌های اوکوتیلو بلند، باریک، چوبی و اغلب منشعب‌نشده‌اند. رنگ آن‌ها در حالت خشک خاکستری تا قهوه‌ای متمایل به نقره‌ای است و در دوره‌های بارندگی، به‌دلیل فعال شدن بافت‌ها، سبزتر به‌نظر می‌رسند. سطح ساقه ناهموار و پوشیده از برجستگی‌هایی است که هرکدام محل استقرار برگ و خار است. خارها سخت، تیز و به طول تقریبی ۱ تا ۳ سانتی‌متر هستند و در امتداد ساقه به‌صورت منظم یا نیمه‌منظم قرار گرفته‌اند و نقش حفاظتی در برابر چرندگان دارند.

برگ‌ها

برگ‌های اوکوتیلو ساده، کوچک و بیضی تا تخم‌مرغی شکل‌اند و طول آن‌ها معمولاً ۱ تا ۴ سانتی‌متر است. این برگ‌ها مستقیماً روی برجستگی‌های ساقه و در مجاورت خارها می‌رویند. رنگ برگ‌ها سبز روشن تا سبز تیره است و بافت آن‌ها نسبتاً آبدار و چرمی‌گونه می‌باشد. برگ‌ها در پاسخ به بارندگی به سرعت ظاهر شده و در دوره‌های خشکی می‌ریزند که این ویژگی سازگاری مهمی با محیط‌های خشک به‌شمار می‌رود.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در انتهای ساقه‌ها به صورت خوشه‌های کشیده و متراکم تشکیل می‌شوند. گل‌آذین‌ها به طول حدود ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر بوده و به‌وضوح از دور قابل مشاهده‌اند. گل‌ها لوله‌ای‌شکل، باریک و معمولاً به رنگ قرمز روشن تا نارنجی مایل به قرمز هستند؛ هر گل حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر طول دارد. کاسه کوچک و لوله گل براق است و پرچم‌ها کمی از دهانه گل بیرون می‌زنند. این رنگ و شکل لوله‌ای، گل‌ها را برای گرده‌افشانی توسط پرندگان شهدخوار، به‌ویژه مرغ‌های مگس‌خوار، بسیار مناسب می‌سازد.

شرایط نگهداری اوکوتیلو

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی، بسیار فقیر، حساس به ماندابی شدن، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

معرفی کلی شرایط رویش اوکوتیلو

اوکوتیلو (Fouquieria splendens) گیاهی بیابانی و مقاوم به خشکی است که برای رشد مطلوب، نیازمند محیطی گرم، آفتابی و با زهکش بسیار عالی است. تقلید از زیستگاه طبیعی آن در بیابان‌های شمال مکزیک و جنوب‌غرب آمریکا، کلید موفقیت در نگهداری این گیاه است.

دما و تحمل سرما

اوکوتیلو در دماهای گرم تا بسیار گرم (۲۵ تا ۳۸ درجه سانتی‌گراد) بهترین رشد را دارد. این گیاه به سرماهای ملایم کوتاه‌مدت مقاوم است، اما قرارگیری طولانی در دمای زیر صفر به ریشه و ساقه‌ها آسیب می‌زند. در مناطق سردسیر، نگهداری در فضای باز فقط در فصل گرم توصیه می‌شود.

نور و شدت تابش

اوکوتیلو به نور کامل و مستقیم خورشید نیاز دارد و حداقل ۶ تا ۸ ساعت آفتاب روزانه برای شکل‌گیری شاخه‌های قوی و رنگ خوب ضروری است. نگهداری در سایه یا نور کم باعث ضعف گیاه، ریزش برگ‌ها و کاهش گلدهی می‌شود. در محیط‌های بسیار داغ، عادت‌دهی تدریجی به آفتاب شدید از سوختگی برگ‌ها جلوگیری می‌کند.

رطوبت هوا و آبیاری

رطوبت نسبی پایین تا متوسط برای اوکوتیلو مناسب است و رطوبت بالای مداوم می‌تواند پوسیدگی و بیماری‌های قارچی را افزایش دهد. آبیاری باید عمیق اما با فواصل طولانی باشد؛ اجازه دهید خاک کاملاً خشک شود، سپس آبیاری کنید. در دوره خواب و ریزش برگ‌ها، آبیاری باید بسیار محدود شود.

نوع خاک و زهکش

مهم‌ترین عامل موفقیت در کشت اوکوتیلو، خاک بسیار سبک و با زهکش عالی است. مخلوطی از شن درشت، ماسه، پرلیت و مقدار کمی خاک لومی یا خاک کاکتوس مناسب است. خاک‌های سنگین رسی یا غرقاب‌شونده برای این گیاه کشنده‌اند. استفاده از گلدان با سوراخ‌های فراوان و لایه سنگریزه در کف، به خروج سریع آب و سلامت ریشه کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 

  محسن شهاب الدین