معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - سیب چوبی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/10/12
معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - سیب چوبی
سیب چوبی (*Feronia limonia*، هم‌نام: *Limonia acidissima*) درختی گرمسیری/نیمه‌گرمسیری از تیره سدابیان (Rutaceae) است. **شرایط رشد**: دمای مطلوب حدود 20–35°C و نسبتاً مقاوم به گرما و دوره‌های خشکی است؛ به یخبندان حساس بوده و در سرما آسیب می‌بیند. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا را می‌پسندد، اما پس از استقرار، تحمل رطوبت پایین نیز دارد. **نور**: آفتاب کامل برای رشد و باردهی بهتر توصیه می‌شود.

**بومی و زیستگاه**: بومی جنوب آسیا (به‌ویژه هند و سریلانکا) و در مناطق خشک تا نیمه‌مرطوب گرمسیری، جنگل‌های باز، حاشیه مزارع و خاک‌های نسبتاً فقیر نیز دیده می‌شود.

**خصوصیات ظاهری**: درختی با رشد کند تا متوسط (معمولاً 6–10 متر)، دارای شاخه‌های گاهی خاردار، برگ‌های مرکب شانه‌ای با برگچه‌های کوچک و معطر. گل‌ها کوچک، سبزفام/سفید و خوشه‌ای‌اند. میوه کروی با **پوست بسیار سخت و چوبی** (ویژگی شاخص)، و گوشت داخلی قهوه‌ای-مایل به زرد با دانه‌های متعدد است.

**نام‌های رایج**: در جهان: Wood apple, Elephant apple. در ایران: «سیب چوبی» (گاه به همین نام علمی/بازاری شناخته می‌شود).

**کاربرد مشهور**: میوه به‌طور شناخته‌شده در طب سنتی جنوب آسیا و نیز به‌صورت خوراکی (نوشیدنی‌ها و فرآورده‌های میوه‌ای) مصرف می‌شود.

Nargil_Feronia limonia
نام علمي
Feronia limonia
نام لاتين
Wood apple
خانواده (تيره)

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه سیب چوبی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  سیب چوبی
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  سیب چوبی
20 تا 29 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  سیب چوبی
خاک هایی با بافت سبک

"سیب چوبی" گیاهی خزاندار و کند رشد با عادت رشد مستقیم است. پوست درخت برجسته و شکاف دار و فلس مانند بوده و هر شکاف جدا ممکن از حدود 2 تا 5 سانتیمتر طول داشته باشد.
برگ ها متناوب، به طول 7.5 تا 12.5 سانتیمتر، به رنگ سبز تیره، چرمی، دارای دندانه های کوچک، بدون نوک یا دارای شکاف و فرورفتگی در انتها می باشند. این برگ ها دارای لکه هایی حاوی مجاری روغن یا اسانس می باشند که در صورت بریده شدن یا شکاف برداشتن، بویی شبیه به بوی لیمو می دهند.

گل ها به رنگ قرمز کمرنگ یا سبز و دارای 1.25 سانتیمتر پهنا می باشند. این گل ها روی شاخه های کوچک و بصورت انتهایی یا جانبی تشکیل می شوند. میوه بصورت سته و به قطر 5 تا 9 سانتیمتر و دارای مزه ای ترش یا شیرین است. میوه دارای پوستی سفت است که به سختی می شکند و حاوی پالپی قهوه ای رنگ و چسبناک و بذرهایی به رنگ سفید و کوچک می باشد. این میوه ها از نظر ظاهری بسیار به میوه Aegle marmelos شباهت دارند. این گیاه یکی از جنس های منحصر به فرد در خانواده ی سداب (Rutaceae) است که دارای دو فرم می باشد، یکی دارای میوه های بزرگ و شیرین و دیگری دارای میوه ها کوچک، ترش و اسیدی است. در مالزی معمولاً برگ ها در ژانویه ریزش می کنند و گلدهی نیز طی ماه های فوریه و مارچ صورت می گیرد. میوه های این گیاه نیز در ماه های اکتبر و نوامبر بالغ می شوند. در هند، میوه ها زودتر از ماه اکتبر در اواسط ماه مارچ می رسند و بالغ می شوند. آزمایش رسیده بودن میوه ها برای برداشت به این صورت است که میوه ها را روی یک سطح سخت رها می کنند، اگر میزان پرش میوه روی سطح زیاد بود یعنی نابالغ است، در غیر این صورت میوه بالغ و رسیده می باشد. پس از برداشت، میوه ها را به مدت دو هفته در آفتاب قرار می دهند تا بصورت کامل برسند.

Wood apple

شرایط محیط رشد

این درخت در ارتفاعات حدود 450 متر بالاتر از سطح دریا در ارتفاعات غرب هیمالیا رشد می کند. این گیاه آب و هوای دارای باد و باران موسمی به همراه یک فصل رشد مشخص را ترجیح می دهد. این گیاه در انواع مختلفی از خاک ها می تواند رشد کند اما بهترین خاک برای آن، خاک هایی با بافت سبک می باشد. میزان بارندگی مورد نیاز سالانه برای این درخت حدود 800 تا 1200 میلیمتر بوده و دمای 20 تا 29 درجه سانتیگراد را در فصل رشد می پسندد.

Feronia limonia

مقابله به آفات سیب چوبی


آفات رایج سیب چوبی (Feronia limonia) و مدیریت آن‌ها

در کشت سیب چوبی، آفات مکنده مانند شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار با تغذیه از شیره گیاهی موجب ضعف عمومی، بدشکلی برگ‌ها و ایجاد کپک دوده‌ای می‌شوند. مدیریت تلفیقی شامل هرس شاخه‌های آلوده، کنترل رفت‌وآمد مورچه‌ها، شست‌وشوی اندام‌ها با آب پرفشار و استفاده هدفمند از روغن‌های معدنی یا صابون حشره‌کش در مراحل اولیه آلودگی است. همچنین مگس میوه می‌تواند با تخم‌ریزی در میوه باعث پوسیدگی و ریزش شود؛ جمع‌آوری و امحای میوه‌های آلوده، نصب تله‌های جلب‌کننده و برداشت به‌موقع، مؤثرترین اقدامات پیشگیرانه‌اند.


امراض مهم و راهکارهای کنترل

در شرایط رطوبت بالا، بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگی و خشکیدگی سرشاخه شدت می‌گیرند و با لکه‌های نکروزه، زردی و کاهش فتوسنتز همراه‌اند. برای کاهش خسارت، تهویه تاج با هرس، اجتناب از آبیاری بارانی، حذف برگ‌ها و شاخه‌های بیمار و ضدعفونی ابزار هرس توصیه می‌شود. پوسیدگی‌های ریشه و طوقه (اغلب ناشی از آب‌ماندگی) نیز سبب پژمردگی و کاهش رشد می‌گردد؛ بهبود زهکشی، آبیاری مدیریت‌شده و استفاده از خاک سبک اقدامات کلیدی هستند. در صورت تداوم علائم، استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب طبق برچسب و با نظر کارشناس گیاه‌پزشکی انجام شود.

سیب چوبی

نحوه تکثیر سیب چوبی

درخت سیب چوبی معمولاً از طریق کشت بذرها تکثیر می شود ولی نهال های بذری کمتر از 15 سال پس از کشت به میوه دهی نمی رسند. همچنین تکثیر این گیاه از روش های قلمه ریشه، خوابانیدن هوایی یا پیوند جوانه روی نهال های بذری برای تولید گیاهان پاکوتاه و زودبارده نیز انجام می گیرد.

Wood apple

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

درخت سیب چوبی در هندوستان اغلب در حاشیه ی باغ ها یا زمین های کشاورزی و یا کنار خیابان های روستایی کشت می شوند. گاهی اوقات تعداد کمی از درختان نیز در باغ ها کشت می شوند. 
پالپ میوه ی این درخت بصورت خام و یا مخلوط با شکر خورده می شود. یک شربت خوب نیز از پالپ این میوه تهیه می گردد. پالپ آن همچنین برای ساختن یک نوع ترشی و چاشنی غذا نیز استفاده می شود و نیز دارای مواد خامی است که برای ساختن ژله بسیار مناسب است.
این درخت همچنین به عنوان علوفه برای خوراک دام ها نیز کاربرد دارد. 
چوب این درخت بادوام بوده و برای ساخت برخی اشیا و لوازم استفاده می شود.

میوه آن در برخی نواحی به عنوان مقوی، نیروبخش، مقوی قلب، قابض (میوه های نارس) و آنتی اسکوربوتیک (ضد کمبود ویتامین C) مورد مصرف قرار می گیرد.
تنه و شاخه های این درخت حاوی یک نواع صمغی می باشد که از نظر خواص بسیار شبیه به صمغ عربی است و می تواند جایگزین بسیار خوبی برای صمغ عربی باشد. میزان تراوش این صمغ پس از فصل بارندگی به بیشترین میزان خود می رسد. این صمغ دارای رنگ های مختلفی از قهوه ای مایل به قرمز تا زرد کمرنگ یا حتی بی رنگ است. صمغ این درخت در آن حل نمی شود و از صمغ عربی چسبناک تر می باشد.
آنالیز بخش خوراکی میوه مشخص کرد که هر 100 گرم از بخش خوراکی آن حاوی 69.5 گرم آب، 2.3 گرم اسید، 7.3 گرم پروتئین، 3-5 گرم پکتین، 1.9 گرم مواد معدنی، 5.2 گرم فیبر، 15.5 گرم کربوهیدرات ها، 0.13 گرم کلسیم، 0.11 گرم فسفر، 0.6 میلیگرم آهن، 170 میکروگرم ریبوفلاوین و 2 میلیگرم ویتامین C می باشد.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - سیب چوبی

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره مرکبات - سدابیان - مرکبات - مرکبات و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 3.78 از ۵، بر اساس 9 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید