دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
گونه Euterpe edulis از تیره Arecaceae (نخلسانان) و از جنس Euterpe است. این جنس شامل چندین نخل باریکاندامِ جنگلزی است که بهدلیل تولید میوه و مغز ساقه (Palm heart) اهمیت اقتصادی دارند. نام علمی گونه با صفت edulis به معنای «خوراکی» به بهرهبرداری غذایی از بافتهای آن اشاره دارد.
منطقه بومی و زیستگاه
Euterpe edulis بومی جنگل آتلانتیک برزیل (Mata Atlântica) است و پراکنش طبیعی آن عمدتاً در جنوبشرقی و جنوب برزیل و بخشهایی از کشورهای همجوار در حاشیه همین زیستبوم گزارش میشود. این نخل معمولاً در جنگلهای مرطوب نیمهگرمسیری، در سایهپسندترین لایههای زیرین تا میانی جنگل رشد میکند و به خاکهای عمیق و رطوبت پایدار وابسته است. حضور آن در جنگلهای دستنخورده، شاخصی برای پایداری اکولوژیک زیستگاه محسوب میشود.
تاریخچه توصیف علمی
این گیاه در سده نوزدهم در چارچوب موج گسترده پژوهشهای گیاهشناسی درباره فلور آمریکای جنوبی، توسط گیاهشناس آلمانی کارل فریدریش فیلیپ فون مارتیوس توصیف و نامگذاری شد. تثبیت نام Euterpe edulis Mart. در ادبیات علمی، جایگاه آن را بهعنوان یکی از نخلهای کلیدی جنگل آتلانتیک روشن کرد.
نامهای رایج و کاربرد در نامگذاری
در زبان پرتغالی برزیل، نامهای رایج آن شامل Juçara / Jussara و نیز Palmito-juçara است؛ در متون انگلیسی گاهی بهصورت juçara palm یا palmiteiro نیز اشاره میشود. تمایز آن با “açaí” (Euterpe oleracea) در منابع علمی مهم است، زیرا هر دو به یک جنس تعلق دارند اما خاستگاه و بومشناسی متفاوتی دارند.
خصوصیات - معرفی
"نخل جوکارا" یکی از گونه های جنس Euterpe از خانواده ی نخلیان می باشد. این درخت ارتباط خویشاوندی نزدیکی با نخل آسای (Euterpe oleracea) دارد. این گونه ی گیاهی برای استفاده از میوه ها و مغز درخت کشت می شود. این گیاه در شمال آرژانتین، اکثر نواحی برزیل و پاراگوئه یافت می شود.
نخل جوکارا دارای ساقه ای منفرد یا به ندرت به صورت دسته ای، به طول 5 تا 12 متر و قطر 10 تا 15 سانتیمتر، به رنگ خاکستری، دارای گلسنگ، با تعداد زیادی مخروط به رنگ قهوه ای مایل به قرمز و به قطر یک تا دو سانتیمتر می باشد. برگ ها به تعداد 8 تا 15 عدد در تاج گسترده، غلاف ها به طول 0.8 تا 1.4 متر و شامل زبانکی به طول 2 تا 3 متر هستند. این برگ ها به رنگ سبز زیتونی تا سبز تیره بوده که در برخی موارد به رنگ مایل به قرمز یا نارنجی کمرنگ نیز دیده می شوند. برگ ها بدون کرک یا دارای فلس هایی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز هستند. دمبرگ ها به طول 13 تا 54 سانتیمتر، پوشیده با فلس های انبوه به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا سیاه هستند. گل آذین ها به صورت خوشه ای ظاهر می شوند. میوه ها اطراف محور گل آذین و یا به صورت زیگ زاگ قرار می گیرند. این میوه ها در زمان خشک شدن به رنگ قهوه ای روشن یا قهوه ای مایل به قرمز دیده می شوند. میوه ها با کرک هایی به طول 0.1 میلیمتر پوشیده شده اند. این میوه ها کروی شکل بوده و هر میوه 1 تا 1.4 سانتیمتر قطر دارد.
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نیاز
انواع مختلفی از خاک ها
این گونه از نخل، گونه ای بسیار مقاوم می باشد. و به خوبی می تواند در دره ها و یا تپه ها به ویژه بر روی خاک های شنی و کوارتزی رشد کند. همچنین به خوبی نیز در جنگل های تخریب شده، مستقر شده اند.
این درخت کندرشد بوده و نواحی سایه دار را برای رشد ترجیح می دهد و در این نواحی 4 تا 5 سال قبل از میوه دهی می تواند خوب رشد کند.
برخی از پرندگان و حیوانات از میوه های این گیاه به وفور تغذیه می کنند و در نتیجه بذر آن را از طریق دفع، در نقاط مختلف جنگل پراکنده می سازند.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
میوه های این گیاه رزش خوراکی دارند.
از مغر درخت نیز به وفور استفاده می شود و عمده ترین دلیل کشت آن نیز استفاده از میوه ها و مغز درخت است.
از برگ های این گیاه نیز در تهیه کاهگل برای سقف خانه ها استفاده می کنند.
از این درخت و فرآورده های آن بطور سنتی در تهیه داروهای مختلف نیز بهره می گیرند.
روغن میوه ی آن برای درمان اسهال کاربرد دارد.
بذرهای این گیاه را پس از برشته کردن و له کردن برای درمان "تب" به کار می برند.
جوشانده و دم کرده ریشه های این گیاه برای درمان بیماری های کبد، دیابت، ریزش مو و درد ماهیچه ها مفید هستند.
مقابله به آفات جوکارا
آفات:
گزارش شده که لارو Caligo brasiliensis از این درخت تغذیه می کند.
نحوه تکثیر جوکارا
تکثیر نخل جوکارا از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. این بذرها طی چند هفته تا چند ماه جوانه می زنند.
بذور باید در خاک های به خوبی آبیاری شده کشت شوند. آبیاری باید منظم صورت گیرد ولی آب ایستایی پای بوته ها ایجاد نشود.