دیپساکوس لاسینیاتوس

دانستنیهای علمی

این گونه از جنس Dipsacus در خانواده Dipsacaceae گیاهی دو ساله بومی اروپا است و در سال اول فقط چند برگ به شکل روزت دارد.

زیستگاه آن بیشتر در کنار جاده ها و خطوط راه آهن است. این گیاه جزء علف های هرز دسته بندی می شود و گسترش شدیدی دارد. گل های موجود در گل آذین ابتدا از بالا و پایین گل آذین شروع به باز شدن می کنند.

خصوصیات - معرفی

برگ ها نیزه ای تخم مرغی هستند و لبه دار هستند. در سال دوم یک یا چند ساقه ی بلند از روزت رشد کرده و بالا می آیند. این ساقه ها زایشی هستند و گل خارداری بر روی راس آن ها ایجاد می شود . ساقه ی این گل آذین خار دار است. این گل آذین بزرگ خار دار دارای گل های سفید ریزی بر روی خود است. گل ها لوله ای شکل و داررای 4 گلبرگ هستند. در اواسط تا تبستان تا اوایل پاییز این گل ها ایجاد می شوند.

در تابستان های گرم برگ ها زرد رنگ می شوند. اغلب این گیاه جزء علف های هرز محسوب می شود و بهترین راه برای جلوگیری از گسترش آن جدا کردن آن به صورت مکانیکی است.

این گیاه معمولا حشرات و به خصوص زنبورهای عسل را به خود جذب می کند. این گیاه قبل از ایجاد گل آذین شباهت زیادی به کلم وحشی دارد.

دیپساکوس لاسینیاتوس حدود 180 سانتی متر ارتفاع دارد و در طبیعت به ندرت یافت می شود.

ساقه راست، مخطط و مضرس است. برگ ها به صورت متقابل هستند و در پایه به هم متصل می باشند. برگ لوب دار و بزرگ هستند . گل آذین آن توپی شکل و به اندازه ی 5 سانتی متر است. گل آذین دارای گریبان است. گل ها کوچک و سفید رنگ هستند و حدود 13 میلی متر طول دارند.

ساقه ی این گیاه تو خالی است و روی آن خارهای بسیاری وجود دارد. پس از ریختن گل ها میوه به شکل achene ایجاد می گردد و سبز رنگ است. گل آذین پس از خشک شدن هم بر روی گیاه باقی می ماند و پایاست.

شرایط نگهداری دیپساکوس لاسینیاتوس

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 10 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی

این گیاه شرایط خشکی و شوری را به خوبی تحمل می کند و از آنجایی که یک علف هرز است می توان از کنترل بیولوژیک و با استفاده از کنه Leipothrix dipsacivagus آن را کنترل نمود.

مقابله به آفات دیپساکوس لاسینیاتوس

آفات رایج دیپساکوس لاسینیاتوس

در Dipsacus laciniatus شته‌ها و تریپس‌ها با تغذیه از شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ، توقف رشد و انتقال برخی ویروس‌ها می‌شوند. پایش هفتگی پشت برگ‌ها و سرشاخه‌های جوان کلیدی‌ترین اقدام پیشگیرانه است. کنترل شامل شست‌وشوی بوته با آب، استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی در ساعات خنک، و در صورت طغیان شدید، به‌کارگیری حشره‌کش‌های کم‌خطر و هدفمند طبق برچسب است. حلزون‌ها و لیسه‌ها نیز در مراحل جوانه‌زنی می‌توانند خسارت ایجاد کنند؛ جمع‌آوری دستی، تله‌گذاری و کاهش رطوبت سطحی خاک مؤثر است.

امراض مهم و نشانه‌ها

سفیدک پودری با پوشش سفید روی برگ‌ها و کاهش فتوسنتز دیده می‌شود و در هوای گرم با رطوبت بالا تشدید می‌گردد. پوسیدگی‌های ریشه و طوقه (اغلب در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد) موجب زردی، پژمردگی و سیاه‌شدن ریشه می‌شوند. لکه‌برگی‌های قارچی نیز لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه با هاله ایجاد می‌کنند. مدیریت رطوبت و تهویه مهم‌ترین عامل کاهش بیماری‌های قارچی است.

روش‌های مدیریت و پیشگیری

کشت در خاک با زهکش مناسب، آبیاری در پای بوته (نه روی شاخ‌وبرگ)، فاصله‌گذاری برای جریان هوا، و حذف برگ‌های آلوده توصیه می‌شود. ضدعفونی ابزار، تناوب زراعی و جلوگیری از ماندابی‌شدن خاک در کنترل پوسیدگی‌ها نقش دارد. در صورت تداوم بیماری، استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب (مانند گوگرد برای سفیدک، یا قارچ‌کش‌های ثبت‌شده برای لکه‌برگی/پوسیدگی) فقط طبق دستور مصرف و با رعایت دوره کارنس انجام شود.

نحوه تکثیر دیپساکوس لاسینیاتوس

این گیاه از طریق بذر تکثیر می شود.

تولیدمثل در طبیعت

دیپساکوس لاسینیاتوس (Dipsacus laciniatus) در چرخه‌ای دوساله رشد می‌کند: سال اول روزت برگی می‌سازد و سال دوم ساقه گل‌دهنده تولید می‌کند. گل‌ها در کپه‌های متراکم قرار دارند و عمدتاً توسط حشرات گرده‌افشان، به‌ویژه زنبورها و پروانه‌ها، گرده‌افشانی می‌شوند. پس از تشکیل بذر، گیاه معمولاً می‌میرد و جمعیت با بذرها تجدید می‌شود. بذرها با ریزش از کپه‌ها و نیز جابه‌جایی توسط باد، آب سطحی و گاه چسبیدن به بدن جانوران در محیط پخش می‌شوند.

تکثیر در خانه

مطمئن‌ترین روش تکثیر خانگی، کاشت بذر است. بذرها را در اواخر پاییز یا اواخر زمستان تا اوایل بهار بکارید؛ بسیاری از بذرها با یک دوره سرمادهی کوتاه بهتر جوانه می‌زنند. بستر سبک و زهکش‌دار (ترکیب خاک باغچه و ماسه/پرلیت) و نور کافی فراهم کنید و رطوبت را یکنواخت نگه دارید، اما از غرقابی شدن جلوگیری کنید. برای موفقیت، بذرها را سطحی یا با پوشش بسیار نازک خاک بکارید تا جوانه‌زنی مختل نشود.

نکات کاربردی

در مرحله روزت، جابه‌جایی به گلدان بزرگ یا محل اصلی با کمترین دستکاری ریشه انجام شود، چون ریشه راست‌ریشه می‌تواند آسیب‌پذیر باشد. تکثیر رویشی (قلمه یا تقسیم بوته) معمولاً کارایی کمی دارد و در مقایسه با بذر توصیه نمی‌شود.