نام علمي
Cordyline fruticosa
دانستنیهای علمی
خانواده و جایگاه ردهبندی
کوردیلین زینتی با نام علمی Cordyline fruticosa از خانواده Asparagaceae و زیرخانواده Lomandroideae است. این گیاه در گذشته در خانوادههای Laxmanniaceae و حتی Agavaceae طبقهبندی میشد که نشاندهنده تاریخچه پیچیده ردهبندی آن است. جنس Cordyline حدود 15–20 گونه همیشهسبز شبیه درختچه یا درختچهچه را در بر میگیرد.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی Cordyline fruticosa مناطق گرمسیری آسیا و اقیانوسیه است؛ از هند و جنوبشرقی آسیا تا ملانزی، پلینزی و بخشهایی از استرالیا. این گونه در جزایر اقیانوس آرام بهطور گسترده کشت و سپس به نواحی گرمتر قارههای دیگر، بهویژه آمریکای مرکزی و جنوبی و آفریقا، معرفی شده است. امروزه به دلیل کاشت زینتی، در بسیاری از نواحی نیمهگرمسیری جهان به صورت طبیعیشده دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی این گیاه حاشیه جنگلهای مرطوب، جنگلهای پست گرمسیری، کناره نهرها و مناطق نیمهسایه است. کوردیلین زینتی به خاکهای مرطوب، غنی از مواد آلی و زهکشدار وابسته است و اغلب به صورت زیرآشکوب یا در حاشیه باز جنگل رشد میکند. سیستم ریشهای آن نسبتاً سطحی ولی گسترده است و توانایی تحمل دورههای کوتاه خشکی را دارد، هرچند به رطوبت یکنواخت ترجیح میدهد.
تاریخچه استفاده و اهمیت فرهنگی
Cordyline fruticosa یکی از قدیمیترین گیاهان زینتی و آیینی در فرهنگهای پلینزی، ملانزی و جنوبشرقی آسیا است. برگهای آن در مراسم مذهبی، ساخت تاج و پوششهای سنتی و همچنین بهعنوان بستهبندی مواد غذایی بهکار رفتهاند. در برخی فرهنگها ریشههای نشاستهای آن بهطور محدود به عنوان منبع غذایی اضطراری استفاده میشده است. انتقال دریانوردان پولینزی باعث گسترش تاریخی این گونه در سراسر اقیانوس آرام شده و آن را به “گیاه همراه مهاجران” تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5.5 تا 6.8
|
ساقه و آرایش کلی گیاه
کوردیلین زینتی یک گیاه همیشهسبز با ساقههای قائم و چوبی است که در گلدان معمولاً بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر ارتفاع میگیرد. ساقهها باریک، استوانهای و در سنین بالاتر در قسمت پایینی تقریباً بدون برگ میشوند و برگها بیشتر در انتهای ساقه تجمع مییابند و ظاهری شبیه درختچههای کوچک نخلمانند ایجاد میکنند.
برگها: شکل، اندازه و رنگ
برگها مهمترین بخش زینتی این گیاه هستند؛ نیزهای تا خطی-کشیده، با طول معمولاً ۲۰ تا ۵۰ سانتیمتر و عرض ۳ تا ۸ سانتیمتر. بافت برگها چرمی، نسبتاً ضخیم و براق است. حاشیه برگ صاف و نوک آن تیز است. رنگ برگها بسیار متنوع است: از سبز یکدست تا ترکیبهایی از قرمز، ارغوانی، صورتی، زرد و کرم به صورت نوارها یا لکههای نامنظم. در بعضی واریتهها سطح زیرین برگ تیرهتر و متمایل به ارغوانی است. برگها به صورت مارپیچی در اطراف ساقه قرار میگیرند و فرم گلدان را پر و انبوه نشان میدهند.
گلآذین و گلها
گلها در محیط آپارتمان کمتر دیده میشوند، اما در شرایط مناسب، گلآذینها به صورت خوشهای (پانیکول)، منشعب و آویخته یا کمی افراشته در انتهای ساقه ظاهر میشوند. گلها کوچک، ستارهای شکل، معمولاً سفید تا شیری یا مایل به صورتی هستند و در هر خوشه تعداد زیادی غنچه دیده میشود. هر گل دارای تعدادی پرچم برجسته و ظریف است که به زیبایی گل میافزاید.
میوه و سایر ویژگیهای ریختشناسی
میوه در این گیاه به صورت ستههای کوچک گرد است که در صورت تشکیل، به رنگ نارنجی تا قرمز دیده میشود، اما در کشتهای زینتی آپارتمانی به ندرت ایجاد میشود. ریشهها گوشتی، نسبتاً ضخیم و فیبری هستند و توان ذخیرهسازی آب و مواد غذایی را دارند که به مقاومت گیاه در شرایط متناوب آبیاری کمک میکند.
شرایط محیط رشد
نور مناسب برای Cordyline fruticosa
کوردیلین زینتی به نور زیاد غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین محل، نزدیک پنجره شرقی یا شمالی با پرده نازک است. نور مستقیم و شدید خورشید، بهویژه در ظهر تابستان، موجب سوختگی و قهوهای شدن حاشیه برگها میشود. در نور خیلی کم، برگها رنگ خود را از دست داده و رشد گیاه کند خواهد شد.
دمــا و تهویه
دمای ایدهآل برای این گیاه بین ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است. دماهای کمتر از ۱۵ درجه بهتدریج موجب ضعف ریشه و ریزش برگها میشود. از جریان هوای سرد مستقیم (در زمستان کنار پنجرههای نشتیدار یا کولر آبی) باید پرهیز شود. تهویه ملایم و پیوسته برای جلوگیری از بیماریهای قارچی مفید است.
رطوبت محیط
کوردیلین زینتی رطوبت نسبی متوسط تا بالا را میپسندد. در آپارتمانهای خشک، بهخصوص در فصل گرم و هنگام استفاده از وسایل گرمایشی، استفاده از زیرگلدانی سنگریزهدار حاوی آب یا دستگاه بخور سرد توصیه میشود. غبارپاشی ملایم روی برگها در صبح زود، بدون خیس ماندن طولانی، میتواند به حفظ شادابی برگها کمک کند.
خاک و زهکش
بهترین بستر، خاکی است با زهکشی بالا و بافت نیمهسبک؛ مانند ترکیب خاک گلدانی آماده با مقداری پرلیت و کمی پیتماس یا کوکوپیت. باتلاقی شدن خاک و ماندگاری آب در زیرگلدانی، خطر پوسیدگی ریشه را بهشدت افزایش میدهد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهتر عناصر غذایی مناسب است.
آبیاری و سایر شرایط
آبیاری باید منظم ولی بدون غرقاب کردن انجام شود؛ یعنی بین دو آبیاری، سطح خاک کمی خشک شود اما کاملاً خشک نشود. استفاده از آب بدون املاح سنگین (ترجیحاً آب تصفیهشده یا جوشیده سردشده) برای جلوگیری از لکههای نوک برگ مفید است. قراردادن گیاه در مکانی ثابت، با تغییرات کم در دما و نور، به حفظ زیبایی و ثبات رشد آن کمک میکند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس کوردیلین و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره مارچوبه گان - اسپاراگاسه و جنس های آن