این گیاه با نام علمی Cleome isomeris و نام مرسوم (Bladderpod) که به فارسي کلئوم بیابانی (بلدراپاد) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cleomaceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده و شمال مکزیک؛ بهویژه کالیفرنیا و باخا کالیفرنیا، در زیستگاههای بیابانی، دامنههای سنگلاخی و مناطق خشک ساحلی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک قلیایی؛ pH حدود 7 تا 8.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری علمی
Cleome isomeris که در منابع جدید با نام Peritoma arborea نیز شناخته میشود، گیاهی گلدار از تیرهٔ Cleomaceae است. این گونه در گذشته در خانوادهٔ شببوها (Brassicaceae) قرار میگرفت، اما مطالعات ریختشناسی و مولکولی، انتقال آن را به خانوادهٔ مستقل کلئومهای تأیید کردهاند. جنس Cleome شامل دهها گونه علفی و درختچهای سازگار با نواحی گرم و خشک جهان است.
پراکنش جغرافیایی و خاستگاه
زادگاه اصلی Cleome isomeris بیابانها و نیمهبیابانهای جنوبغربی آمریکای شمالی است، بهویژه کالیفرنیا، آریزونا، نوادا و بخشهایی از باخا کالیفرنیا در مکزیک. این گونه یکی از عناصر شاخص فلور صحرای موهاوی و صحرای سونورا به شمار میرود و در ارتفاعات پایین تا متوسط گسترش دارد. پراکنش آن در ایران گزارش نشده و واژهٔ «کلئوم بیابانی» بیشتر بهعنوان معادل عمومی بهکار میرود.
زیستگاه و بومشناسی
این گیاه عمدتاً در شیبهای خشک، بستر رودخانههای فصلی، دامنههای شنی و سنگلاخی رشد میکند و به خاکهای فقیر و قلیایی بسیار سازگار است. ریشههای عمیق و ساختار برگها موجب کاهش تعرق و تحمل تنش خشکی میشوند. گلهای زرد روشن و معطر آن برای گردهافشانهایی مانند زنبورها و برخی پرندگان شهدخوار جذاب است و در اکوسیستمهای بیابانی منبع مهم شهد به شمار میرود.
تاریخچه پژوهش و کاربردها
توصیف علمی این گونه در سدهٔ نوزدهم انجام شد و از آن زمان بهعنوان نمونهای کلاسیک برای بررسی سازگاری گیاهان چوبی با اقلیمهای بسیار خشک مورد مطالعه قرار گرفته است. پژوهشها بر فیزیولوژی تحمل خشکی، کارایی مصرف آب و تغییرات شکلی برگها تمرکز دارند. افزون بر ارزش پژوهشی، این گونه در کشت زینتی بومی (xeriscape) در ایالات متحده استفاده میشود، زیرا نیاز آبی کم، دوام بالا و جذابیت اکولوژیک برای حیاتوحش دارد.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای Cleome isomeris
Cleome isomeris یا کلئوم بیابانی (بلدراپاد) بوتهای چندساله تا نیمهچندساله و خزانکننده است که معمولاً ارتفاع آن بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر متغیر است. فرم کلی گیاه بوتهای، گسترده و نسبتاً باز است و در زیستگاههای بیابانی به صورت تودههای پراکنده مشاهده میشود. رنگ عمومی گیاه سبز تا سبز مایل به خاکستری است که با پوشش کرکهای ریز و غدهای، ظاهر نسبتاً مات و کمی چسبنده به آن میدهد.
ساقه و بافتهای رویشی
ساقهها چوبیشونده در قاعده و در قسمتهای بالایی علفی و نسبتاً شکنندهاند. مقطع ساقه تقریباً استوانهای تا کمی چهارگوش، با انشعابات فراوان جانبی است. سطح ساقه اغلب پوشیده از کرکهای کوتاه و گاه غدهای است که به گیاه بوی مشخصی میدهد. رنگ ساقه سبز روشن تا سبز مایل به زرد است و در سنین بالاتر به قهوهای مایل میشود.
برگها
برگها عمدتاً مرکب شانهای با ۳ تا ۵ برگچه هستند و بهصورت متناوب روی ساقه قرار میگیرند. هر برگچه باریک، نیزهای تا خطی، با طول تقریبی ۲ تا ۵ سانتیمتر و حاشیه تقریباً صاف است. سطح برگها سبز تا سبز مایل به خاکستری و اغلب دارای پوشش کرکی ظریف است که تبخیر را کاهش میدهد. دمبرگها نسبتاً بلند بوده و برگ حالت باز و شعاعی روی شاخهها ایجاد میکند.
گلها
گلها در خوشههای انتهایی متراکم تا نیمهمتراکم تشکیل میشوند. هر گل دارای چهار گلبرگ نسبتاً باریک و معکوسقاشقی است که رنگ آنها از زرد روشن تا زرد مایل به کرم متغیر است. پرچمها بلند و بیرونزده، با میلههای نازک ارغوانی تا بنفش و بساکهای زردرنگ، ظاهر بسیار مشخصی به گل میدهند. کاسبرگها کوچکتر، سبز تا سبز مایل به زرد و کموبیش کرکدار هستند.
میوه و دانه
میوه به صورت نیام باریک و کشیده است که میتواند به طول چند سانتیمتر برسد. این نیامها سبز و پس از رسیدن قهوهای مایل به خاکستری میشوند. دانهها کوچک، بیضوی تا گرد و به رنگ قهوهای تیرهاند. آرایش خطی میوهها در امتداد محور گلآذین، سیمای شاخههای گلدهنده را بسیار باریک و کشیده نشان میدهد.
شرایط نگهداری کلئوم بیابانی (بلدراپاد)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک قلیایی؛ pH حدود 7 تا 8.5
|
شرایط دمایی و اقلیمی مناسب برای Cleome isomeris
Cleome isomeris یا کلئوم بیابانی گیاهی بومی نواحی خشک و گرم است و به تابستانهای داغ و زمستانهای ملایم عادت دارد. بهترین رشد این گیاه در مناطق با دمای روزانه ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد و بدون یخبندان شدید مشاهده میشود. این گیاه نسبت به سرما و یخزدگی حساس است و در دماهای زیر صفر در مدت طولانی آسیب میبیند. اقلیم نیمهخشک تا کاملاً خشک، با بارندگی اندک و پراکنده، برای آن ایدهآل است.
نور و شدت تابش مورد نیاز کلئوم بیابانی
کلئوم بیابانی گیاهی آفتابدوست است و برای رشد مطلوب به نور کامل خورشید نیاز دارد. کاشت آن در مکانهایی با دستکم ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز توصیه میشود. قرار دادن گیاه در سایه یا نیمسایه باعث کاهش گلدهی، رشد علفی و ضعف عمومی آن میشود. این گیاه به تابش شدید آفتاب و گرمای ظهر عادت دارد و برگها ساختاری مناسب برای کاهش تعرق بیش از حد دارند.
خاک، زهکشی و آبیاری
کلئوم بیابانی در خاکهای سبک، شنی یا شنی-لومی با زهکشی بسیار خوب بهترین عملکرد را دارد. ایستابی آب در اطراف ریشه برای این گیاه مضر است و باید حتماً از خاکهای با نفوذپذیری بالا استفاده شود. خاکهای نسبتاً فقیر از نظر مواد آلی نیز قابل قبولاند و حتی برای حفظ فرم طبیعی گیاه مناسبتر هستند. از نظر آبیاری، این گونه به خشکی مقاوم است و پس از استقرار، نیاز به آبیاری اندک و منظم ولی عمیق دارد. آبیاری بیش از حد یا مکرر میتواند موجب پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر گیاه شود.
رطوبت هوا و مدیریت تنشهای محیطی
این گیاه با رطوبت نسبی کم سازگار است و در هوای خشک عملکرد خوبی دارد. رطوبت بالای هوا همراه با تهویه ضعیف میتواند خطر بیماریهای قارچی را افزایش دهد. مکانهای باز، آفتابگیر و دارای جریان هوای ملایم برای کاهش تنشهای رطوبتی و حرارتی مناسب هستند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :