این گیاه با نام علمی Chamaedaphne calyculata و نام مرسوم (Leatherleaf) که به فارسي چرمبرگ باتلاقی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Ericaceae بومي بومی مناطق سرد و معتدل نیمکره شمالی؛ شامل کانادا، آلاسکا، شمال ایالات متحده، اروپای شمالی و سیبری؛ بهطور طبیعی در باتلاقها، مردابهای اسیدی و توربزارها رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف؛ نیازمند خاک شدیداً اسیدی؛ pH حدود 3.5 تا 5.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Chamaedaphne calyculata
ردهبندی و نامشناسی
Chamaedaphne calyculata تنها گونهٔ جنس Chamaedaphne در تیرهٔ Ericaceae (خانوادهٔ خلنگیان) است. این گونه در منابع قدیمیتر گاهی در کنار جنسهای Andromeda و Vaccinium بررسی شده، اما مطالعات ریختشناسی و مولکولی جایگاه مستقل آن را تأیید کردهاند. نام گونهای calyculata به معنی «دارای کاسبرگ کوچک اضافی» است و به حلقهٔ زوایدی اشاره دارد که در قاعدهٔ گل قرار میگیرد. در فارسی نام متداول ثابتی ندارد و معمولاً با نام علمی یا برابر تقریبی «چامادافنه» شناخته میشود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی این گیاه نواحی سرد و مرطوب نیمکرهٔ شمالی است. پراکنش طبیعی آن از شمال اروپا (اسکاندیناوی، کشورهای بالتیک، بخشهایی از روسیه) تا سیبری و شرق آسیا (ژاپن، ساخالین) ادامه مییابد و در آمریکای شمالی از آلاسکا تا نواحی شمالشرقی ایالات متحده و کانادا گسترش دارد. این الگوی پراکنش، Chamaedaphne calyculata را به یکی از نمونههای مشخص گیاهان بوریال و پسیخچالی تبدیل کرده است که همراه با عقبنشینی یخچالهای کواترنر، به سمت شمال و ارتفاعات بالاتر مهاجرت کردهاند.
زیستگاه و ویژگیهای بومشناختی
این گونه بهطور تیپیک در باتلاقهای اسیدی، خزهزارهای اسفاگنومی، حاشیه مردابها و خاکهای بسیار مرطوب و فقیر از مواد غذایی میروید. ریشهها و ساقههای خزنده آن با میکوریز آربوسکولار و اِریکوئید همراه میشوند که جذب عناصر غذایی محدود، بهویژه نیتروژن و فسفر، را تسهیل میکند. برگهای چرمی و همیشهسبز با حاشیهٔ کمی برگشته، سازگاری با تابش شدید، سرما و کمبود مواد غذایی را نشان میدهند. این بوتهٔ کوتاه نقشی کلیدی در پایدارسازی تورب و ایجاد ریززیستگاه برای خزهها، گلسنگها و بیمهرگان آبدوست دارد و بهعنوان شاخص سلامت اکوسیستمهای تالابی سردسیر شناخته میشود.
خصوصیات - معرفی
مشخصات کلی اندامهای گیاه چرمبرگ باتلاقی
چرمبرگ باتلاقی (Chamaedaphne calyculata) درختچهای کوچک و همیشهسبز است که معمولاً ۳۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. فرم کلی بوته فشرده تا نسبتاً باز بوده و شاخهها از قاعده گیاه منشعب میشوند و ظاهر کُپهای در حاشیه باتلاقها و خاکهای اسیدی ایجاد میکنند.
ساقه و شاخهها
ساقههای اصلی چوبی، باریک و قهوهای تا قرمز-قهوهای هستند و با افزایش سن، پوستهای و ترکدار میشوند. شاخههای جوان نازک، انعطافپذیر و گاه با پوشش نازکی از کرکهای ریز دیده میشوند. رشد شاخهها اغلب افراشته تا کمی خمیده است و انتهای شاخهها محل تشکیل جوانههای برگ و گل میباشد.
برگها
برگها باریک، کشیده و چرمی هستند و معمولاً ۱ تا ۳ سانتیمتر طول دارند. شکل برگها خطی تا نیزهای با حاشیه کمی دندانهدار در بخش انتهایی است. سطح بالایی برگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین روشنتر و گاهی کمی کرکدار است. برگها متناوب روی ساقه قرار گرفته و نوک آنها اندکی تیز است. بافت چرمی برگ باعث مقاومت در برابر سرما و خشکی نسبی هوا در زیستگاههای باتلاقی میشود.
گلها
گلها کوچک، سفید مایل به شیری و به شکل زنگولههای آویخته هستند که در خوشههای کوتاه در انتهای شاخههای یکساله قرار میگیرند. هر گل دارای جام گل گوشتی-چرمی با ظاهر کوزهای است و قطر آن معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. کاسه گل کوچک و در قاعده جام قرار گرفته و رنگ آن سبز تا سبز-قهوهای است.
میوه و دانه
میوه به صورت کپسول کوچک، گرد تا تخممرغی است که پس از رسیدن به رنگ قهوهای در میآید. این کپسول به چند برچه تقسیم میشود و دانههای بسیار ریز را آزاد میکند. اندازه کوچک میوه و دانهها با عادت رشدی فشرده و بوتهای گیاه هماهنگ است و به انتشار آن در محیطهای مرطوب کمک میکند.
شرایط نگهداری چرمبرگ باتلاقی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف؛ نیازمند خاک شدیداً اسیدی؛ pH حدود 3.5 تا 5.5
|
دمای مناسب برای رشد چرمبرگ باتلاقی
چرمبرگ باتلاقی (Chamaedaphne calyculata) بومی مناطق سرد و معتدل نیمکره شمالی است و دمای خنک را ترجیح میدهد. دامنه دمایی ایدهآل آن حدود ۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و به تابستانهای بسیار گرم و خشک حساس است. این گیاه در زمستان میتواند یخبندانهای ملایم تا نسبتاً شدید را تحمل کند، به شرط آنکه خاک همواره مرطوب بماند و ریشهها خشک نشوند.
رطوبت هوا و خاک
چرمبرگ باتلاقی گیاهی ویژه زیستگاههای باتلاقی و خاکهای اشباع از آب است. رطوبت بالای هوا و خاک برای رشد پایدار و سلامت ریشهها ضروری است. خاک نباید هرگز کاملاً خشک شود و بهتر است در تمام طول سال مرطوب تا غرقابِ ملایم باشد. آبیاری با آب کماملاح یا باران برای جلوگیری از تجمع نمکها و حفظ اسیدیته خاک توصیه میشود.
نیاز نوری
این گونه در نور کامل تا نیمسایه رشد میکند، اما در اقلیمهای گرمتر، سایهروشنِ بعدازظهر برای جلوگیری از سوختگی برگها مفید است. نور کافی برای تشکیل برگهای متراکم و گلدهی منظم اهمیت زیادی دارد. در محیطهای بسیار سایه، شاخهها بلند و کمبرگ شده و گیاه فرم متراکم خود را از دست میدهد.
ویژگیهای خاک و بستر کاشت
چرمبرگ باتلاقی به خاکهای اسیدی، فقیر و آلی وابسته است. pH مناسب خاک حدود ۴ تا ۵/۵ است و وجود پوده (تورب)، خزه اسفاگنوم و مواد آلی تجزیهنشده برای آن ایدهآل است. خاک باید سبک، با تهویه مناسب، اما دارای ظرفیت نگهداری آب بسیار بالا باشد. از خاکهای آهکی، قلیایی یا دارای زهکشی بیشازحد باید پرهیز کرد، زیرا سبب کلروز برگها و ضعف عمومی گیاه میشوند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :