دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
سرئوس جاماکارو با نام علمی Cereus jamacaru از خانواده Cactaceae (کاکتوسها) و از جنس Cereus است؛ جنسی از کاکتوسهای ستونی که با ساقههای گوشتی، دندهدار و فتوسنتزکننده شناخته میشوند. در این گروه، برگهای حقیقی بسیار کاهش یافته و بهصورت خار در آرئولها (areoles) ظاهر میشوند و ذخیره آب عمدتاً در بافت پارانشیمی ساقه انجام میگیرد.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه اصلی این گونه برزیل است و بهویژه با زیستبومهای نیمهخشک شمالشرق برزیل، از جمله نواحی «کاتینگا» (Caatinga) پیوند دارد. این گیاه معمولاً در اقلیمهای گرم با بارندگی فصلی، نور شدید و خاکهای کمعمق یا سنگلاخی رشد میکند. سازگاریهای فیزیولوژیک مانند متابولیسم CAM (باز و بسته شدن روزنهها عمدتاً در شب) به کاهش اتلاف آب کمک میکند.
ویژگیهای بومشناختی و کارکرد در اکوسیستم
سرئوس جاماکارو در زیستگاه خود میتواند نقش ساختاری مهمی داشته باشد؛ قامت ستونی آن پناهگاه یا تکیهگاه برای برخی جانوران فراهم میکند. گلدهی اغلب در زمانهای مساعد رطوبتی رخ میدهد و گلها معمولاً در جذب گردهافشانها مؤثرند. توان بالای تحمل خشکی، این گونه را به شاخصی برای شرایط نیمهبیابانی تبدیل کرده است.
تاریخچه نامگذاری و شناخت علمی
نام «Cereus» از واژه لاتین به معنای «شمع» برگرفته شده و به فرم ستونی و شمعمانند بسیاری از گونههای این جنس اشاره دارد. صفت گونهای «jamacaru» ریشه در نامهای محلی برزیلی دارد که بازتابدهنده شناخت دیرینه جوامع بومی از این کاکتوس در چشماندازهای خشک است. ثبت علمی این گونه در چارچوب نظام نامگذاری دودویی، جایگاه آن را در مطالعات گیاهشناسی نوین تثبیت کرده است.
![سرئوس جاماکارو]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
خشک
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
انواع مختلفی از خاک ها
|
گیاه "سرئوس جاماکارو" گیاهی گلدار از خانواده ی کاکتوس و بومی شمال برزیل است. این کاکتوس می تواند بیش از 5 متر ارتفاع داشته باشد. واریته ی بدون خار این گیاه به عنوان غذای حیوانات مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از انواع این گیاه که خارهای بزرگی تولید می کند، پس از قطع و حذف خارها می تواند مورد تغذیه حیوانات قرار گیرد. گل ها به رنگ سفید و به طول حدود 30 سانتیمتر (10 اینچ) می باشند. جوانه های گل معمولاً در اواسط بهار ظاهر می شوند و عمر و ماندگاری هر گل فقط برای یک شب است. این گل ها در نیمه های شب شکوفا شده و صبح روز بعد پژمرده می شوند. ولی در هوای سردتر و ابری، گل ها ممکن است برای مدت بیشتری باز بمانند. گرده افشانی این گل ها توسط زنبورهای عسل و حشرات شب پرواز صورت می گیرد. میوه های این گیاه بنفش یا قرمز رنگ است. این میوه ها دارای پالپی سفید رنگ و بذرهایی به رنگ مشکی و کوچک می باشد. میوه های این گیاهان دارای طعمی مطبوع و شیرین هستند. تعدادی از پرندگان از میوه های این گیاه به عنوان یکی از غذاهای اصلی خود استفاده می کنند. خارها در واریته های خاردار به صورت دسته های 5 تا 10 تایی تشکیل می شوند و در صورت بریده شدن ساقه ها، لاتکس یا شیرابه از آنها ترشح نخواهد شد.
![mandacaru]()
شرایط محیط رشد
این گونه از کاکتوس یکی از مقاومترین گونه ها در مقابل خشکی است. نسبت به سرما نیز دارای مقاومت متوسطی است و ممکن است سرمای مختصر حدود 27 تا 29 درجه فارنهایت را تحمل کند اما در مقابل یخ زدگی باید محافظت شود زیرا یخ زدگی سبب از بین رفتن آنها می گردد.
از نظر نیاز نوری به مکان هایی با آفتاب کامل نیاز دارد. ولی به آبیاری بسیار کم احتیاج دارد. از نظر نیاز خاکی نیز تقریباً در هر نوع خاکی می تواند رشد کند و خاک آن به اصلاح خاصی نیاز ندارد. همچنین در ساوان ها و زمین های صخره ای نیز می روید.
![Cereus jamacaru]()
مقابله به آفات سرئوس جاماکارو
آفات مهم سرئوس جاماکارو
شپشکهای آردآلود و سپردار از شایعترین آفات این کاکتوساند و با مکیدن شیره گیاهی، سبب زردی و ضعف ساقههای ستونی میشوند. کنههای ریز نیز در هوای گرم و خشک، لکههای زرد و قهوهای روی پوست بهجا میگذارند. رخداد پوسیدگی در اثر زخمهای ناشی از آفات ثانویه تشدید میشود.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
مهمترین بیماری این گیاه، پوسیدگی ریشه و یقه ناشی از آبیاری زیاد و تهویه ضعیف است که با نرمشدن بافت و بوی بد همراه است. لکههای فرورفته و تیره روی ساقه میتواند نشانه آنتراکنوز یا پوسیدگی باکتریایی باشد؛ در این حالت، گسترش لکهها سریع و گاهی همراه با ترشح لزج است.
روشهای پیشگیری و مقابله
برای کنترل آفات، ابتدا با پنبه آغشته به الکل یا آب و صابون آفات قابل رؤیت را بردارید، سپس در صورت شدت آلودگی از حشرهکش سیستمی مخصوص کاکتوسها طبق دوز توصیهشده استفاده کنید. پیشگیری از بیماریها با بستر زهکشدار، اجتناب از آبیاری سنگین و ضدعفونی دورهای خاک با قارچکش تماسی و سیستمیک امکانپذیر است. قسمتهای کاملاً پوسیده باید با ابزار استریل حذف و محل برش خشک و در صورت لزوم با قارچکش آغشته شود.
![سرئوس جاماکارو]()
نحوه تکثیر سرئوس جاماکارو
از این گیاهان به عنوان گیاهی زینتی استفاده می شود. علاوه بر این، ساقه های بدون خار و میوه های این گیاهان نیز به مصرف خوراکی حیوانات و پرندگان می رسند.