نام علمي
Campanula carpatica
نام لاتين
tussock bellflower
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری
گیاه Campanula carpatica از تیره Campanulaceae و جنس Campanula است. نام گونهای آن به رشتهکوه کارپات در اروپای مرکزی اشاره دارد و در فارسی گاهی «گل استکانی کارپاتی» یا «گل ناقوسی کارپاتی» نامیده میشود. این گونه یکی از مهمترین اعضای زینتی جنس Campanula در باغبانی سردسیر است.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
زیستگاه طبیعی Campanula carpatica عمدتاً دامنهها و صخرههای آهکی کوهستانهای کارپات در رومانی، اسلواکی و اوکراین است. این گیاه ترجیح میدهد در شکاف سنگها و خاکهای سبک، نسبتاً فقیر و با زهکش عالی رشد کند و به همین دلیل بهخوبی با شرایط سنگلاخی و شیبدار سازگار شده است.
ویژگیهای بومشناختی و تاریخچه بهرهگیری
این گونه یک همیشـهسبز یا نیمههمیشهسبز کوتاهقد است که با تشکیل تودههای متراکم، ریززیستگاههایی برای حشرات گردهافشان فراهم میکند. گلهای ناقوسی آبی تا بنفش آن منبع مهم شهد برای زنبورها در ارتفاعات خنک بهشمار میآیند. از اواخر قرن نوزدهم، انتخاب و پرورش ارقام باغی متعدد (با رنگهای سفید و آبی پررنگ) آغاز شد و امروزه در باغهای سنگی و مرزی بهعنوان نمونه کلاسیک فلور کوهستانی اروپا شناخته میشود.
![گل استکانی باتلاقی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های شنی – لومی و حاصلخیز
|
گیاه "گل استکانی باتلاقی" گیاهی علفی و چندساله و انبوه از خانواده گل استکانی ها (Campanulaceae) و بومی رشته کوه های کارپاتیان در مرکز اروپا است. این گیاه علفی کندرشد و چندساله با ساقه هایی طویل و گل هایی منفرد به رنگ آبی و زنگوله ای شکل می باشد. این گیاهان اولین بار در سال 1774 در باغ گیاهشناسی رویال تولید شدند. چندین کولتیوار از آنها با گل هایی به رنگ های سفید، آبی، صورتی و ارغوانی وجود دارد که به عنوان گیاهی زینتی در باغ ها مورد کشت و کار قرار می گیرند.
![tussock bellflower]()
شرایط محیط رشد
گل استکانی باتلاقی به عنوان گیاهی مناسب برای فضای سبز، قادر به رشد در گلدان ها، باغ های پوششی و باغ های صخره ای است. این گیاه خاک های مرطوب و به خوبی آبیاری شده، غنی از مواد غذایی و شنی – لومی با پی اچ خنثی تا قلیایی را برای رشد ترجیح می دهد. همچنین به مکان های آفتابی نیاز دارد، اگرچه می تواند کمی سایه را نیز تحمل کند.
این گیاه تقریباً به تمام خاک ها و موقعیت های رشدی متحمل است اما برای رشد بهتر، مکان های کاملاً آفتابی را ترجیح می دهد. همچنین می تواند در دماهای حداقل منفی 15 درجه سانتیگراد را نیز مقاومت کند.
گونه های مختلف جنس گل استکانی دارای گیاهانی با دوره گلدهی طولانی می باشند.
با سرزنی یا حذف گل های خشک و پژمرده، گیاه مجدداً تحریک به تولید گل های جدید در فصل گلدهی می شود.
این گیاهان از نظر گرده افشانی، خود گرده افشان هستند.
![Campanula carpatica]()
مقابله به آفات گل استکانی باتلاقی
آفات رایج و نشانهها
در Campanula carpatica (گل استکانی باتلاقی)، شایعترین آفات شامل شتهها، تریپس، کنه تارتن و سفیدبالک هستند. شتهها با تجمع روی سرشاخهها باعث پیچیدگی برگ و چسبندگی عسلک میشوند. تریپس با ایجاد لکههای نقرهای و بدشکلی گلها قابل تشخیص است. کنه تارتن در هوای گرم و خشک، با زردی نقطهای برگ و تارهای ظریف همراه است. پایش هفتگی زیرِ برگها و سرشاخهها کلید کنترل زودهنگام آفات است.
روشهای کنترل آفات
برای کنترل، ابتدا از روشهای غیرشیمیایی استفاده کنید: حذف برگهای آلوده، شستوشوی گیاه با آب ولرم، افزایش رطوبت و بهبود تهویه. استفاده از صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی در مراحل اولیه مؤثر است. در آلودگی شدید، از حشرهکشهای کمخطر و هدفمند (مانند محصولات مخصوص شته/تریپس) طبق برچسب و با تکرار ۷–۱۰ روزه بهره ببرید. از مصرف بیرویه سموم در زمان گلدهی برای حفظ گردهافشانها خودداری کنید.
امراض مهم و پیشگیری
بیماریهای مهم شامل سفیدک پودری، پوسیدگی ریشه (بهویژه در خاکهای سنگین و مانداب) و لکهبرگی قارچی است. سفیدک پودری به صورت پوشش سفید روی برگها ظاهر میشود؛ لکهبرگی با نقاط قهوهای و هالهدار همراه است. پیشگیری با آبیاری از پای بوته، فاصلهگذاری مناسب، حذف بقایای آلوده و خاک با زهکش خوب انجام میشود. در صورت نیاز، قارچکشهای مناسب سفیدک/لکهبرگی و برای پوسیدگی ریشه اصلاح آبیاری و تعویض بستر، مؤثرترین راهکارها هستند. زهکشی مطلوب مهمترین عامل کاهش پوسیدگی ریشه در این گیاه است.
![گل استکانی باتلاقی]()
نحوه تکثیر گل استکانی باتلاقی
یکی از روش های تکثیر این گیاهان، کشت بذرهای آنها است. بذور آنها را باید به صورت سطحی در بهار و در شاسی سرد کشت کرد. این بذرها معمولاً 2 تا 4 هفته پس از کشت و در دمای 18 درجه سانتیگراد جوانه خواهند زد. ازدیاد آنها از طریق کشت بذر، بسیار آسان می باشد. وقتی که گیاهچه های حاصل از بذر به اندازه کافی بزرگ شدند، آنها را به گلدان های جداگانه ای منتقل می کنند. این گلدان ها را برای زمستان سال اول در گلخانه یا شاسی نگهداری کرده و پس از رفع خطر سرما در اوخر بهار یا اوایل تابستان به زمین اصلی یا فضای سبز و باغ منتقل می کنند.
یکی دیگر از روش های ازدیاد آنها، ریشه دار کردن قلمه ها است. قلمه هایی به طول 10 تا 15 سانتیمتر را در بهار تهیه کرده و در عمق مناسبی از خاک کشت می کنند. گلدان های کشت قلمه ها باید در مکان های کمی سایه و در شاسی سرد یا گلخانه مرطوب نگهداری شده تا ریشه دار شوند. گیاهان ریشه دار شده را در تابستان در زمین اصلی کشت می کنند.
روش دیگر برای تکثیر گل استکانی باتلاقی، تقسیم بوته های آن در بهار یا پاییز می باشد. این روش تکثیر بسیار آسان است و می توان گیاهان تقسیم شده ی قوی و دارای ریشه های خوب را در همان ابتدا در زمین اصلی کشت نمود. ولی گیاهانی که ریشه های ضعیف تری دارند را برای ریشه دهی بهتر و مقاوم شدن، ابتدا در شاسی یا گلخانه کشت کرده و پس از استقرار به زمین اصلی منتقل می کنند. انتقال آنها در تابستان یا بهار صورت می گیرد.