۱۴۰۴ ششم دی

همیشه‌بهار بیابانی کم‌پَر

این گیاه با نام علمی Baileya pauciradiata و نام مرسوم (Few-rayed Desert Marigold) که به فارسي همیشه‌بهار بیابانی کم‌پَر ناميده ميشود، گياهي از خانواده Compositae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده و شمال مکزیک؛ به‌ویژه در بیابان‌های موهاوی و سونوران، در زمین‌های خشک، شنی و سنگلاخی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا قلیایی؛ pH حدود 7 تا 8.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

Baileya pauciradiata که در فارسی با نام «همیشه‌بهار بیابانی کم‌پَر» شناخته می‌شود، از تیرهٔ Asteraceae (کاسنیان) و زیرخانوادهٔ Asteroideae است. این گونه به جنس Baileya تعلق دارد که شامل چند گونهٔ بومی نواحی خشک آمریکای شمالی است. نام گونه‌ای pauciradiata به معنای «کم‌شعاع» است و به تعداد نسبتاً کم گلچه‌های زبانه‌ای زرد در حاشیهٔ طبق گل اشاره دارد. این گیاه در منابع انگلیسی با نام‌های Desert Marigold یا Fewray Baileya ثبت شده است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیستگاه طبیعی Baileya pauciradiata بیابان‌ها و فلات‌های خشک جنوب‌غربی ایالات متحده و شمال مکزیک است. این گونه در ایالت‌های آریزونا، نوادا، کالیفرنیای جنوب‌شرقی، نیومکزیکو و تگزاس گزارش شده و در مکزیک نیز در نواحی خشک سرحدی یافت می‌شود. رویش آن معمولاً در ارتفاعات پایین تا متوسط، در دره‌های خشک، دامنه‌های شنی و سنگریزه‌ای و حاشیه آبراهه‌های فصلی دیده می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه به بسترهای شنی، لومی–شنی و سنگریزه‌ای با زهکش بسیار خوب سازگار است و معمولاً در مناطقی با بارندگی سالانه کم و تابستان‌های بسیار گرم رشد می‌کند. Baileya pauciradiata یک گیاه سازگار به خشکی است که با برگ‌های خاکستری–نقره‌ای و کرک‌دار خود، تبخیر را کاهش داده و نور شدید خورشید را بازتاب می‌دهد. گل‌های زرد و درخشان آن برای گرده‌افشان‌هایی چون زنبورها، مگس‌ها و برخی پروانه‌ها منبع مهم گرده و نوش هستند و در ساختار جوامع گیاهی بیابانی، بخشی از تنوع فصلی گلدهی را تشکیل می‌دهند.

تاریخچه کشف و مطالعات علمی

این گونه در قرن نوزدهم، در جریان اکتشافات گیاه‌شناسی مناطق خشک آمریکای شمالی توصیف شد و توصیف صحرایی آن توسط گیاه‌شناسانی انجام گرفت که فلور بیابان موهاوی و سونورا را مطالعه می‌کردند. Baileya pauciradiata در فلور محلی به عنوان گونه‌ای شاخص برای اکوسیستم‌های بیابانی گرم شناخته می‌شود و در مطالعات سازگاری به خشکی، فنولوژی گلدهی در بیابان و تنوع فلور مناطق آریدو مورد استناد قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی بایلِیا پاوسیرادیاتا

بایلِیا پاوسیرادیاتا گیاهی علفی، پایا و بیابانی است که اغلب به‌صورت چندساله کوتاه‌عمر رشد می‌کند. پایه‌ها معمولاً متراکم بوده و توده‌ای کوچک با قطر تقریبی ۲۰ تا ۴۰ سانتی‌متر تشکیل می‌دهند. اندام‌های هوایی پوشیده از کرک‌های لطیف و خاکستری ـ نقره‌ای هستند که به گیاه ظاهری مخملی و رنگی متمایل به نقره‌ای می‌دهد.

ساقه

ساقه‌ها باریک، استوانه‌ای و منشعب‌اند و ارتفاع آن‌ها معمولاً بین ۱۵ تا ۴۰ سانتی‌متر متغیر است. سطح ساقه پوشیده از کرک‌های کوتاه و فشرده است که رنگ خاکستری روشن ایجاد می‌کند. ساقه‌ها نسبتاً انعطاف‌پذیر بوده و در باد بیابانی بدون شکستگی خم می‌شوند. در سنین بالاتر بخش‌های پایینی ساقه نیمه‌چوبی و کمی سفت می‌شوند.

برگ

برگ‌ها متناوب، ساده و به‌شدت بریده و لوب‌دار هستند و ظاهری پر مانند یا پرزی ایجاد می‌کنند. طول هر برگ معمولاً ۲ تا ۶ سانتی‌متر و عرض آن ۰٫۵ تا ۱٫۵ سانتی‌متر است. پهنک برگ خاکستری ـ سبز تا نقره‌ای و به طور کامل کرک‌دار است. کرک‌ها باعث کاهش تبخیر و بازتاب نور شدید خورشید می‌شوند. حاشیه برگ‌ها ناصاف و گاه کمی موج‌دار است و دمبرگ بسیار کوتاه یا تقریباً نامشخص است.

گل‌آذین و گل

گل‌آذین ازنوع کپه (مانند سایر کاسنیان) است و روی دمگل‌های بلند و باریک در انتهای ساقه ظاهر می‌شود. قطر صفحه گل معمولاً ۲ تا ۴ سانتی‌متر است. گلچه‌های زبانه‌ای زرد روشن تا زرد طلایی بوده و تعداد آن‌ها نسبتاً کم است؛ همین امر نام “pauciradiata” (دارای پرتوهای اندک) را توجیه می‌کند. مرکز کپه از گلچه‌های لوله‌ای متراکم با رنگ زرد متمایل به نارنجی تشکیل می‌شود. براکته‌های زیرکپه باریک، نوک‌تیز و کرک‌دار هستند.

میوه و بذر

میوه از نوع فندقه کوچک است که به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری دیده می‌شود. فندقه‌ها کشیده و دارای برجستگی‌های ظریف و گاه حاشیه‌دار هستند. بر روی میوه‌ها پاپوس کوتاه یا کم‌تعداد دیده می‌شود که نقش محدودی در پراکنش بادی دارد. اندازه میوه‌ها معمولاً چند میلی‌متر است و به‌خوبی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده‌اند.

شرایط نگهداری همیشه‌بهار بیابانی کم‌پَر

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا قلیایی؛ pH حدود 7 تا 8.5

شرایط کلی محیط رشد Baileya pauciradiata

گیاه همیشه‌بهار بیابانی کم‌پَر بومی مناطق خشک جنوب‌غرب آمریکا است و به محیط‌های گرم، آفتابی و کم‌آب سازگار شده است. این گیاه برای رشد مطلوب به شرایط شبیه بیابان نیاز دارد و در آب‌وهوای مرطوب یا بسیار سرد عملکرد ضعیفی دارد.

دما و تحمل سرما و گرما

دمای ایده‌آل برای رشد این گیاه حدود ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد است. Baileya pauciradiata گرمای شدید روزانه را تحمل می‌کند، اما خاک باید بین آبیاری‌ها کاملاً خشک شود. این گیاه یخ‌زدگی شدید و طولانی‌مدت را تحمل نمی‌کند و در دماهای زیر صفر به‌ویژه در خاک خیس آسیب می‌بیند.

نور و شدت تابش

این گونه نیازمند آفتاب کامل است و حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای گلدهی مناسب ضروری است. در سایه یا نور کم، ساقه‌ها بلند و ضعیف شده و تعداد گل‌ها کاهش می‌یابد. در مناطق بسیار گرم، جریان هوای مناسب برای جلوگیری از سوختگی برگ‌ها مفید است.

رطوبت هوا و آبیاری

این گیاه به رطوبت پایین هوا عادت دارد و در شرایط شرجی به‌سرعت مستعد بیماری‌های قارچی می‌شود. آبیاری باید عمیق اما کم‌تکرار باشد، و بین دو آبیاری خاک کاملاً خشک گردد. آبیاری بیش‌ازحد مهم‌ترین عامل پوسیدگی ریشه در این گیاه است.

خاک، زهکشی و تغذیه

Baileya pauciradiata به خاک‌های بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی نیاز دارد. مخلوطی از خاک باغچه، شن درشت و پرلیت یا پوکه معدنی مناسب است. pH خاک باید خنثی تا کمی قلیایی باشد. این گیاه به مواد غذایی زیاد نیاز ندارد؛ کوددهی ملایم و کم‌دفعات در فصل رشد کافی است و کوددهی سنگین می‌تواند موجب رشد علفی و کاهش گلدهی شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سینرر خرگوشکِ لاستیکی برگ‌باریک باکاریس بیدی (مول‌فت) بوته جارویی فلس‌پشمی

  محسن شهاب الدین