علف کروفتون (آجرتینا مهاجم)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

علف کروفتون با نام علمی Ageratina adenophora از خانواده Asteraceae (کاسنیان) است؛ همان خانواده‌ای که آفتابگردان و بابونه نیز در آن قرار دارند. این گونه در تیره فرعی Asteroideae و قبیله Eupatorieae جای می‌گیرد. جنس Ageratina شامل حدود ۲۵۰ گونه علفی و نیمه‌چوبی است که بیشترشان در قاره آمریکا انتشار دارند.

منطقه بومی و گسترش جهانی

زادگاه اصلی Ageratina adenophora نواحی کوهستانی مکزیک و آمریکای مرکزی است. از اوایل قرن بیستم، این گیاه به‌عنوان گیاه زینتی یا جهت کنترل فرسایش خاک به نقاط مختلف جهان معرفی شد. امروزه این گونه به‌عنوان علف هرز مهاجم در آسیا، آفریقا، اقیانوسیه و بخش‌هایی از اروپا و آمریکا شناخته می‌شود.

زیستگاه و بوم‌سازگان‌ها

علف کروفتون در ارتفاعات متوسط تا بالا، حاشیه جنگل‌ها، چراگاه‌های مرطوب، شیب‌های جاده‌ای، کناره رودخانه‌ها و مناطق مخدوش‌شده رشد می‌کند. این گیاه در خاک‌های نسبتاً مرطوب و دارای زهکش خوب بهتر رشد کرده و به شرایط نیمه‌سایه تا آفتاب کامل مقاوم است. توانایی بالای آن در جوانه‌زنی و تولید بذر فراوان، باعث تشکیل توده‌های انبوه و حذف گونه‌های بومی می‌شود.

تاریخچه معرفی و اهمیت اکولوژیک

گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهد که Ageratina adenophora در دهه ۱۹۰۰ به چین، هند و آسیای جنوب‌شرقی وارد شده است. در بسیاری از کشورها این گونه ابتدا به‌صورت گیاه زینتی کاشته شد، اما به‌سرعت از باغ‌ها به زیستگاه‌های طبیعی گسترش یافت. امروزه در اسناد گیاه‌پزشکی و بوم‌شناسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین علف‌های هرز مهاجم ذکر شده و با کاهش تنوع زیستی، افت کیفیت چراگاه‌ها و تغییر چرخه مواد غذایی خاک مرتبط است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی یا شنی با زهکشی خوب، سازگار با خاک‌های مختلف، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

ساقه و سیستم رویشی

ساقه Ageratina adenophora علفی، چندساله و نسبتاً ضخیم است که در پایه چوبی و در بخش‌های جوان سبز روشن تا سبز تیره دیده می‌شود. سطح ساقه اندکی شیاردار و در نمونه‌های بالغ تقریباً استوانه‌ای است. ساقه‌ها به‌صورت بوته‌ای متراکم و انبوه رشد کرده و ارتفاع آن‌ها معمولاً بین ۱ تا ۲ متر متغیر است. در نواحی مرطوب‌تر، ساقه‌ها شکننده‌تر و رشد طولی آن‌ها بیشتر می‌شود. گره‌ها (Nodes) نسبتاً متراکم‌اند و از هر گره معمولاً چند شاخه فرعی بیرون می‌آید که به انبوهی شاخساره‌ها کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها متقابل، ساده و نسبتاً بزرگ هستند و شکل عمومی آن‌ها مثلثی تا تخم‌مرغی-قلبی (اُوارده-قلبی) است. طول برگ معمولاً ۵ تا ۱۲ سانتی‌متر و عرض آن ۳ تا ۸ سانتی‌متر است. حاشیه برگ‌ها دندانه‌دار تا اره‌ای بوده و نوک برگ غالباً تیز و کمی کشیده است. رنگ پهنک در سطح فوقانی سبز تیره و در سطح زیرین سبز روشن‌تر است و رگبرگ میانی و رگبرگ‌های فرعی به‌وضوح برجسته‌اند. بافت برگ نازک تا نسبتاً نازک و کمی نرم است و در برخی نمونه‌ها کرک‌های ظریف در دو سطح دیده می‌شود.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در گل‌آذین‌های خوشه‌ای-کُپه‌ای انتهایی (corymbose clusters) ظاهر می‌شوند که ظاهری پنبه‌ای و سفید مایل به کرم ایجاد می‌کنند. هر گل‌آذین متشکل از تعداد زیادی کاپیتول کوچک است که هر کاپیتول شامل چندین گل لوله‌ای ریز می‌باشد. طول هر کاپیتول حدود ۳ تا ۵ میلی‌متر است. براکته‌های زیر گل‌آذین باریک، سبز و نسبتاً کوتاه‌اند. رنگ گل‌ها عمدتاً سفید تا سفید متمایل به صورتی کمرنگ است و بوی ملایمی دارند که برای حشرات گرده‌افشان جاذب است.

میوه و بذر

میوه به‌صورت فندقه باریک، تیره‌رنگ و استوانه‌ای است که معمولاً ۲ تا ۳ میلی‌متر طول دارد. در انتهای میوه، دسته‌ای از کرک‌های نازک و سفید (پاپوس) قرار دارد که به پراکنش بذر توسط باد کمک می‌کند. سطح فندقه کمی شیاردار و براق است و تعداد زیاد میوه‌ها در هر گل‌آذین، توان تکثیر بالای این گونه مهاجم را تضمین می‌کند.

شرایط محیط رشد

معرفی کلی شرایط رویش علف کروفتون (Ageratina adenophora)

علف کروفتون یک گونه مهاجم و بسیار سازگار است که در نواحی نیمه‌گرمسیری تا گرمسیری، حاشیه جنگل‌ها، مراتع مرطوب و مناطق تخریب‌شده به‌خوبی استقرار می‌یابد. شناخت شرایط محیطی مطلوب آن برای مدیریت و کنترل گسترش گیاه اهمیت زیادی دارد.

دما و شرایط اقلیمی مناسب

این گیاه در مناطق با زمستان‌های ملایم و بدون یخبندان شدید بهترین رشد را دارد. دامنه دمای مطلوب رشد حدود ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است و در برابر گرمای متوسط مقاوم است، اما در سرما و یخبندان‌های طولانی دچار آسیب می‌شود. در اقلیم‌های مرطوب کوهپایه‌ای و فصول بارانی طولانی، تراکم آن به‌سرعت افزایش می‌یابد.

رطوبت و نیاز آبی

علف کروفتون رطوبت نسبی و خاک نسبتاً مرطوب را ترجیح می‌دهد و در مناطق با بارندگی سالانه متوسط تا زیاد (بیش از ۸۰۰ میلی‌متر) به‌خوبی استقرار پیدا می‌کند. هرچند نسبتاً متحمل به دوره‌های کوتاه خشکی است، اما در دوره‌های طولانی کم‌آبی، رشد آن کند و ارتفاع بوته‌ها کاهش می‌یابد.

نور و شدت تابش

این گونه در شرایط نور کامل آفتاب بیشترین رشد رویشی و تولید بذر را دارد. با این حال توانایی تحمل نیم‌سایه و حاشیه جنگل‌های تنک را نیز دارد و در سایه متوسط همچنان می‌تواند جمعیت پایداری ایجاد کند. تراکم پوشش در اماکن باز، حاشیه جاده‌ها و مراتع بیشترین مقدار است.

خاک، pH و سایر عوامل خاکی

Ageratina adenophora در طیف وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند، اما خاک‌های لومی تا لومی‌رسی با زهکش مناسب و ماده آلی متوسط برای آن ایده‌آل هستند. این گیاه pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) را ترجیح می‌دهد و در خاک‌های فقیر تغذیه‌ای نیز با تکیه بر توان رقابتی بالا استقرار می‌یابد. تراکم بوته‌ها در خاک‌های عمیق و فاقد کوبیدگی بیشتر است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کلاپرکها و جنس های آن