بابونه رومی

دانستنیهای علمی

بابونه گیاهی است دائمی و کوچک از خانواده Asteraceae  که بومی اروپا ، شمال آمریکا و آرژانتین میباشد.
این گیاه چند ساله امروزه به وفور در شمال آفریقا ، مناطق معتدل آسیا از جمله کشور ایران و بریتانیا دیده میشود.

پراکندگی گیاه بابونه در کشور ما به شرح زیر میباشد:
آذربایجان،فارس (کازرون، نوردآباد ممسنی، داراب وجهرم)،لرستان (بین خرم آبادو دورود و حسینیه در شمال غربی اندیمشک) وخوزستان(صالح آباد، هفت گل،شوشتر،رامهرمز)، اطراف تهران و دماوند .

بابونه گیاهی است معطر که به علت داشتن گلهای زیبا ، گیاه زینتی نیز محسوب میشود و در چمنزارها و زمین های شنی میروید.
این گیاه، خاصیت طبی و دارویی دارد و برای مصارف زیبایی و ساخت عطرها نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
به عنوان طعم دهنده در پخت بعضی غذا ها از گیاه بابونه استفاده میشود.

این گیاه چند ساله و همیشه سبز ارتفاعی تقریبا 30 سانتیمتر دارد.
ساقه آن به رنگ سبز مایل به سفید، برگ های آن كوچك متناوب و دارای بریدگی های باریك، نامنظم و پوشیده از كرك است.
گل های آن مجتمع در یك طبق كه به طور منفرد در انتهای ساقه گل دهنده قرار گرفته اند .
این گلها از اواسط بهار تا اواسط تابستان بر روی ساقه دیده میشوند. در هر طبق، گل های سفید در اطراف و گل های زرد در قسمت وسط قرار دارند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز بین -6 تا 28 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی، ماسه ای شنی، خوب زهکشی شده

ریخت‌شناسی کلی

Anthemis nobilis (بابونه رومی) گیاهی علفی و معطر از تیره کاسنیان است که معمولاً به صورت چندساله رشد می‌کند. اندام‌های هوایی آن ظریف، پرشاخه و نرم‌بافت هستند و در مجموع ظاهری بالش‌مانند و گسترده روی سطح خاک ایجاد می‌کنند.

ساقه

ساقه‌ها باریک، سبز تا سبزِ خاکستری و اغلب خوابیده یا نیمه‌خوابیده‌اند و از قاعده منشعب می‌شوند. سطح ساقه می‌تواند اندکی کرک‌دار باشد و به دلیل تراکم شاخه‌ها، پوشش گیاه متراکم به نظر می‌رسد. ارتفاع ساقه‌های گل‌دهنده معمولاً کوتاه تا متوسط است و با نزدیک شدن به گل‌آذین، باریک‌تر و ظریف‌تر دیده می‌شود.

برگ

برگ‌ها متناوب، بسیار تقسیم‌شده و پرمانند هستند و به قطعات باریک و نخ‌مانند تجزیه می‌شوند. رنگ برگ غالباً سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است و بافت آن نرم و لطیف به نظر می‌رسد. شکلِ رشته‌ای برگ‌ها یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های تشخیصی این گونه است و باعث می‌شود اندام رویشی ظاهری ظریف و توری‌مانند پیدا کند.

گل و گل‌آذین

گل‌ها به صورت کپه‌ای (Capitulum) در انتهای ساقه‌های گل‌دهنده تشکیل می‌شوند. گلچه‌های کناری زبانه‌ای و معمولاً سفید هستند، در حالی‌که گلچه‌های میانی لوله‌ای و زردرنگ‌اند. کپه گل اغلب نسبتاً کوچک تا متوسط و خوش‌بو است و در مرحله بلوغ، مرکز زردرنگ برجسته‌تر به نظر می‌رسد. تضاد رنگ سفیدِ گلچه‌های زبانه‌ای با زردِ بخش مرکزی، نمای شاخص بابونه را ایجاد می‌کند.

شرایط محیط رشد

نگهداری از گیاه بابونه به شرح زیر میباشد:
نور: بهتر است در آفتاب کامل قرار داشته باشد .
در نیمسایه نیز رشد میکند ولی اگر گیاه در سایه باشد گل نمیدهد.
دما: این گیاه مناسب آب و هوای معتدل میباشد و دمای بین -6 تا 28 درجه را تحمل میکند.
آبیاری: به آبیاری کم نیاز دارد و تحمل خشکی و کم آبی را دارد.
خاک:خاک ماسه ای، شنی، لومی خوب زهکشی شده .
بهتر است خاک غنی باشد.

>

مقابله به آفات بابونه رومی

خواص درمانی بابونه:
بابونه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است و از تقویت كننده های تلخ به حساب می آید.
چای کیسه ای بابونه
1) یكی از مهم ترین خواص بابونه، درمان زخم و ورم معده است که به آسانی این مرض را درمان می كند. افرادی كه سال های سال با این بیماری دست به گریبان هستند و از قرص های مختلف گران قیمت نظیر Lozac و Zantac و ... استفاده می كنند، می توانند با استفاده از بابونه، پول داروی خود را پس انداز كنند و سلامتی خود را نیز بازیابند.
برای درمان زخم معده یك لیوان دم کرده غلیظ بابونه درست كنید (4 قاشق چای خوری بابونه خشک را در یك لیوان آب جوش و یا چهار تا چای كیسه ای بابونه در یك قاشق لیوان آب جوش ) و صبح ناشتا آن را بنوشید. سپس در رختخواب به پشت دراز بكشید و بعد از چهار دقیقه بخوابید. البته بعد از یك ربع ساعت می توانید صبحانه خود را میل كنید . این عمل را به مدت دو هفته ادامه دهید تا زخم و ورم معده به كلی شفا پیدا کند.
2) بابونه اعصاب و قوای جنسی را تقویت می كند.
3) بابونه تقویت کننده مغز است.
4) بابونه ادرارآور و قاعده آور است.
5) این گیاه ترشح شیر را در مادران شیرده افزایش می دهد.
6) درمان كننده سردرد و میگرن است.
7) استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع می كند.
8) اگر كسی قطره قطره ادرار می كند، به او دم کرده بابونه دهید تا درمان شود.
9) بابونه درمان كننده كمی ترشحات عادت ماهیانه است.
10) برای درمان چشم درد، بابونه را در سركه ریخته و بُخور دهید.
11) برای تسكین دردهای عضلانی دم کرده بابونه بنوشید.
12) جویدن بابونه برای التیام زخم های دهان مفید است.
13) خوردن 5 گرم ریشه بابونه با سركه ی رقیق محرك نیروی جنسی است (ریشه بابونه گرم تر و خشك تر از گل بابونه است).
گل بابونه خشک
14) بابونه تب بُر و تسكین دهنده درد است.
15) بابونه تقویت كننده معده است.
16) برای تسكین درد در هنگام دندان درآوردن بچه ها، به آنها دم کرده بابونه بدهید.
17) برای رفع بی خوابی و داشتن یك خواب آرام و راحت، كافی است 10 دقیقه قبل از رفتن به رختخواب، یك فنجان دم کرده بابونه بنوشید.
18) بابونه درمان كننده بی اشتهایی است.
19) بابونه برای رفع ورم روده موثر است.
20) دم کرده بابونه درمان كننده كم خونی است.
21) از بابونه برای رفع كرم معده و روده استفاده كنید.
22) بابونه تسكین دهنده دردهای عادت ماهیانه است.
23) بابونه برای رفع زردی مفید است.
24) حمام بابونه اثر نیرو دهنده دارد. برای این منظور چند قطره اسانس بابونه را در وان حمام ریخته، مدت یك ربع در آن دراز بكشید.
25) برای تسكین درد، چند قطره اسانس بابونه را با یك قاشق روغن بادام مخلوط كرده و روی محل های دردناك بمالید تا درد را تخفیف می دهد.
26) اسانس بابونه مخلوط با روغن بادام برای رفع ناراحتی های پوستی نظیر اگزما ، كهیر و خارش مفید است.
27) برای رفع گوش درد و سنگینی گوش، یك قطره روغن بابونه را در گوش بچكانید.
28) اسانس بابونه چون اثر تهوع آور دارد، در مسمومیت های غذایی مصرف می شود.
29) روغن بابونه را برای از بین بردن كمردرد، درد مفاصل و نقرس روی محل درد بمالید.
30) با دم کرده بابونه اگر موهای بلوند را بشویید آنها را روشن تر و شفاف تر می كند.
31) خانم هایی كه یائسه شده اند، بهتر است همه روزه دم کرده بابونه بنوشند، زیرا اختلالات یائسگی را برطرف می كند.
32) بابونه ضد آلرژی است.
طرز تهیه فرآورده های بابونه:
دم کرده ی گل بابونه
برای درست كردن دم كرده بابونه، یك قاشق چای خوری گیاه بابونه خشك را در یك فنجان آب جوش ریخته و مدت 5 دقیقه بگذارید تا دم بكشد.
اسانس بابونه :
حدود 8/0 تا 1 درصد، اسانس در این گیاه وجود دارد كه به وسیله تقطیر با بخار آب به دست می آید. رنگ این اسانس آبی روشن است، ولی در اثر كهنه شدن به رنگ زرد مایل به قهوه ای در می آید. بوی این اسانس، بسیار قوی و طعم آن معطر و سوزانده است. اسانس بابونه در عطر سازی و برای معطر كردن غذاها به كار می رود.
روغن بابونه با روغن زیتون :
گل خشك بابونه را برابر وزنش با روغن زیتون مخلوط كرده و روی آتش ملایم بگذارید تا دم بكشد (نباید بجوشد) و گهگاه آن را هم بزنید. سپس آن را از روی آتش بردارید و بگذارید تا مدت 24 ساعت بماند.
روغن بابونه
سپس آن را از صافی با فشار رد كرده و در شیشه ای دربسته نگهداری كنید. برای نفخ شكم و قولنج آن را روی شكم بمالید.
روغن بابونه با روغن كنجد :
مقداری از گل خشك بابونه را با چهار برابر وزن آن با روغن كنجد مخلوط كرده و سپس به اندازه دو برابر گل بابونه، آب به آن اضافه كنید.
آن را روی حرارت بگذارید تا بجوشد و آب آن به كلی تبخیر شود و فقط روغن باقی بماند.

نحوه تکثیر بابونه رومی

تکثیر گیاه بابونه به روش قلمه زدن میباشد.
قلمه گرفته شده از شاخه های فرعی در تابستان و یا قلمه های پایه در زمان رشد مناسب میباشند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربرد گل‌ها

گل‌های Anthemis nobilis مهم‌ترین بخش دارویی گیاه هستند و در تهیه دمنوش و عصاره برای استفاده‌های آرام‌بخش و کمک‌به‌خواب، کاهش اسپاسم‌های گوارشی و نفخ، و حمایت از هضم به‌کار می‌روند. در فرآورده‌های موضعی نیز عصاره گل برای تسکین تحریکات خفیف پوستی و کمک به آرام‌سازی پوست استفاده می‌شود.

کاربرد اسانس

از تقطیر گل‌ها اسانس بابونه رومی به‌دست می‌آید که در صنایع دارویی و آرایشی-بهداشتی کاربرد دارد. این اسانس به‌عنوان ماده معطر و نیز در فرمولاسیون‌های ماساژ و محصولات مراقبت پوست برای ایجاد حس آرامش و کمک به کاهش ناراحتی‌های موضعی به کار می‌رود. همچنین در عطرسازی و صابون‌سازی به دلیل رایحه ملایم و پایدار مورد توجه است.

کاربرد برگ و اندام‌های هوایی

برگ‌ها و بخش‌های هوایی خشک‌شده گاهی همراه گل در مخلوط‌های گیاهی به کار می‌روند و بیشتر نقش تکمیلی در تهیه فرآورده‌های گیاهی دارند. این مواد می‌توانند در تولید کیسه‌های معطر (sachet) و بخورهای گیاهی برای خوشبو کردن فضا و ایجاد اثر آرامش‌بخش استفاده شوند.

کاربرد صنعتی و فرمولاسیون

عصاره‌ها و اسانس بابونه در تولید کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوهای ملایم و محصولات کودک استفاده می‌شوند؛ زیرا رایحه مطلوب و سازگاری خوبی در فرمولاسیون‌های آرایشی-بهداشتی دارند.

عوارض جانبی - هشدار

هشدار: مصرف این گیاه برای زنان باردار مضر میباشد.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن