ناجور چترک

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده

Anisosciadium orientale DC. (ناجورچترک) گیاهی علفی از خانواده Apiaceae (چتریان) است. این گونه در تیره‌ای قرار دارد که شامل گیاهان معطری مانند هویج و انیسون است. جنس Anisosciadium کوچک و کم‌تعداد بوده و به‌دلیل ساختار چترک‌های نامتقارن، نام «ناجورچترک» برای آن برگزیده شده است.

منطقه بومی و پراکنش

زادگاه اصلی ناجورچترک خاورمیانه و به‌ویژه نواحی ایران، عراق، سوریه و ترکیه است. در ایران، این گونه بیشتر در نواحی غربی و شمال‌غربی، در دامنه‌های کوهستانی و دشت‌های نیمه‌خشک مشاهده می‌شود. حضور آن معمولاً نشانگر اقلیم مدیترانه‌ای تا نیمه‌خشک با زمستان‌های ملایم و بارندگی فصلی است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گیاه عموماً در خاک‌های سبک، سنگریزه‌ای و نسبتاً فقیر رویش می‌کند و به نور کامل خورشید نیاز دارد. مقاومت نسبی به خشکی و توان رویش در شیب‌های کوهستانی، آن را به جزئی مهم از پوشش گیاهی مناطق نیمه‌خشک تبدیل کرده است. ناجورچترک می‌تواند در تثبیت خاک و فراهم‌کردن زیستگاه برای حشرات گرده‌افشان نقش داشته باشد.

تاریخچه و اهمیت علمی

این گونه توسط گیاه‌شناس سوئیسی اوگوستَن پیریموس دُکانْدول (A.P. de Candolle) توصیف و نام‌گذاری شده است. به‌سبب کمیاب‌بودن و پراکنش محدود، در فلورهای منطقه‌ای به‌عنوان گونه‌ای جالب برای مطالعات رده‌بندی و زیست‌جغرافیا شناخته می‌شود.

خصوصیات - معرفی

گیاهی علفی یکساله با برگ های شویدی شکل و گل های سفید رنگ می باشد. ساقه شیاردار و برگ ها متناوب می باشند. غالبا دمبرگ ها دارای غلاف هستند. گل آذین این گیاهان چتر مرکب می باشد. گل ها معمولا دوجنسی و شامل 5 کاسبرگ پیوسته می باشد. میوه دوفندقه شیزوکارپ می باشد. 

شرایط نگهداری ناجور چترک

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 22-25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای

زیستگاه و دامنه سازگاری

Anisosciadium orientale DC. (ناجور چترک) از گیاهان بومی نواحی خشک تا نیمه‌خشک است و معمولاً در رویشگاه‌های باز، شیب‌های سنگلاخی و اراضی با زهکشی بالا عملکرد بهتری دارد. کلید موفقیت در کشت آن، شبیه‌سازی شرایط کم‌آب و خاک‌های سبک و معدنی است.

دما و تحمل‌های فصلی

این گونه در دماهای معتدل تا گرم رشد مطلوب‌تری نشان می‌دهد. در فصل رشد، دماهای حدود 15 تا 28 درجه سانتی‌گراد مناسب‌اند. در گرمای شدید، اگر خاک بیش از حد خشک شود رشد کند می‌شود؛ در سرمای شدید نیز اندام‌های هوایی آسیب می‌بینند، اما در بسیاری از رویشگاه‌ها چرخه رشد آن با فصول خنک‌تر هم‌زمان می‌شود. نوسان شبانه‌روزی دما برای آن مسئله‌ساز نیست، به شرطی که خاک غرقابی نشود.

نور

به نور زیاد نیاز دارد و بهترین رشد در آفتاب کامل رخ می‌دهد. سایه‌اندازی سنگین باعث درازشدگی، کاهش گلدهی و افت عطر و مواد مؤثره می‌شود. در مناطق بسیار گرم، نیم‌سایه سبک در ساعات اوج گرما می‌تواند از تنش حرارتی بکاهد.

رطوبت و آبیاری

رطوبت نسبی متوسط تا پایین مناسب است و محیط‌های مرطوب و بسته خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد. آبیاری باید کم‌حجم و با فاصله باشد؛ پس از استقرار گیاه، تحمل خشکی افزایش می‌یابد. بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاک کاملاً خشک شود.

خاک و تغذیه

خاک‌های سبک تا متوسط (شنی-لومی)، سنگریزه‌دار و دارای زهکش عالی ایده‌آل‌اند. pH نزدیک خنثی تا کمی قلیایی مناسب است. افزودن مقدار کمی مواد آلی کاملاً پوسیده مفید است، اما مصرف زیاد کود ازته رشد رویشی را افزایش داده و گلدهی را کاهش می‌دهد. مهم‌ترین ویژگی خاک: زهکشی بالا و عدم ماندابی شدن.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه هت کاهش درد دندان مورد استفاده قرار می گیرد. در درمان اسهال و کنترل بیماری صرع کاربرد دارد. 

نحوه تکثیر ناجور چترک

این گیاه توسط بذر تکثیر می شود. 

سایر اطلاعات

به غیر از کاربردهای دارویی این گیاه به عنوان یک ماده خوراکی در استان بوشهر مصرف می شود. این سبزی که در مناطق تنگستان و دشتی به وفور یافت می شود با مزه ای شیرین به صورت خام استفاده می شود. 

بيلهر فالکاریا / علف داسی زرک کوهی چوب پنبه ای