۱۴۰۴ ششم دی

آملانشیۀ کانادایی (سرویس‌بری کانادایی)

این گیاه با نام علمی Amelanchier canaden و نام مرسوم (Canadian Serviceberry) که به فارسي آملانشیۀ کانادایی (سرویس‌بری کانادایی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از کانادا تا شمال و شرق ایالات متحده، در جنگل‌ها، حاشیه رودخانه‌ها و مناطق مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های لومی تا لومی‌رسی با زهکشی مناسب؛ مرطوب ولی بدون غرقابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

جایگاه رده‌بندی و نام‌های علمی

آملانشیۀ کانادایی با نام علمی Amelanchier canadensis از تیره Rosaceae (خانواده گل‌سرخیان) و از جنس Amelanchier است. این جنس شامل چندین گونه درختچه‌ای و درختی میوه‌دار است که در منابع باغبانی انگلیسی‌زبان با نام‌های Serviceberry، Shadbush و Juneberry شناخته می‌شوند. این گونه به‌عنوان یکی از نمایندگان مهم فلور چوبی مناطق معتدل آمریکای شمالی شناخته می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی Amelanchier canadensis در شرق آمریکای شمالی است؛ از مناطق شرقی کانادا (نووا اسکوشیا، نیوبرانزویک، کبک جنوبی) تا شمال و شرق ایالات متحده (به‌ویژه نیوانگلند و حاشیه اقیانوس اطلس). پراکنش طبیعی آن بیشتر در نواحی سرد تا معتدل مرطوب با زمستان‌های برفی است. این گونه به دلیل زیبایی و سازگاری، به سایر مناطق معتدل جهان نیز به‌صورت زینتی و گاه برای میوه کشت شده است.

زیستگاه طبیعی و بوم‌شناسی

آملانشیۀ کانادایی معمولاً در حاشیه جنگل‌های برگریز، کرانه‌های رودخانه‌ها، دامنه‌های مرطوب و خاک‌های نسبتاً اسیدی تا خنثی رشد می‌کند. این گونه نیم‌سایه‌دوست است اما در مکان‌های آفتاب‌گیر با رطوبت کافی نیز عملکرد خوبی دارد. در بوم‌نظام‌های طبیعی، به‌عنوان منبع غذایی مهم برای پرندگان و پستانداران کوچک عمل می‌کند و در گرده‌افشانی حشرات نقش حمایتی دارد.

تاریخچه کشف، نام‌گذاری و کاربردها

گونه‌های Amelanchier از سده‌های ۱۸ و ۱۹ توسط گیاه‌شناسان اروپایی در آمریکای شمالی توصیف شدند. نام جنس Amelanchier از واژه‌ای کهن در زبان‌های رومی-کلتی (احتمالاً فرانسوی قدیم پرووانسی) برای میوه‌های مشابه گرفته شده است. بومیان آمریکای شمالی از میوه‌های شیرین و ارغوانی آن به‌عنوان منبع غذایی تازه، خشک‌شده و برای تهیه غذاهای سنتی استفاده می‌کردند. در سده بیستم این گونه به‌عنوان درختچه زینتی به باغ‌ها و شهرها راه یافت و امروزه به دلیل شکوفه‌دهی زودهنگام، رنگ پاییزی برگ‌ها و میوه‌های خوراکی‌اش ارزش باغبانی بالایی دارد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی آملانشیۀ کانادایی

آملانشیۀ کانادایی درختچه‌ای تا درختی کوچک است که معمولاً ۳ تا ۸ متر ارتفاع می‌گیرد. ساقه‌ها راست، نسبتا باریک و منشعب بوده و با گذر زمان تاجی تخم‌مرغی تا گرد ایجاد می‌کنند. پوستۀ ساقه در جوانی خاکستری روشن و صاف است و در سنین بالاتر به رنگ خاکستری تا قهوه‌ای با شیارهای کم‌عمق و ترک‌های نامنظم درمی‌آید. شاخه‌های جوان سبز مایل به قرمز یا قهوه‌ای مایل به ارغوانی بوده و پوشش نازکی از کرک ظریف می‌توانند داشته باشند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، متناوب و معمولاً بیضوی تا تخم‌مرغی‌شکل هستند و طول آن‌ها حدود ۳ تا ۸ سانتی‌متر است. حاشیۀ برگ‌ها دندانه‌دارِ ریز (اره‌ای ظریف) است و رأس برگ کمی نوک‌تیز می‌شود. برگ‌های جوان در بهار اغلب سبز مایل به برنز یا مسی با کرک‌های ظریف در سطح زیرین‌اند، در حالی که برگ‌های کامل سبز مات تا سبز تیره روی سطح فوقانی و سبز روشن‌تر در سطح زیرین هستند. در پاییز، برگ‌ها به رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز درخشان تغییر رنگ می‌دهند که یکی از ویژگی‌های زینتی برجستۀ این گونه است.

گل‌ها

گل‌ها در خوشه‌های انتهاییِ آویخته تا افراشته ظاهر می‌شوند و هر خوشه شامل چندین گل ستاره‌ای‌شکل است. هر گل دارای ۵ گلبرگ باریک، کشیده و نسبتاً بلند به رنگ سفید خالص تا سفید مایل به کرم است. قطر هر گل حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر بوده و پرچم‌های زرد روشن در مرکز گل تضاد رنگی زیبایی ایجاد می‌کنند. گل‌دهی معمولاً در اوایل بهار، هم‌زمان یا کمی پیش از باز شدن کامل برگ‌ها رخ می‌دهد و منظره‌ای سفید و انبوه روی شاخه‌ها ایجاد می‌کند.

میوه‌ها و سایر اندام‌ها

میوه‌ها سته‌های کوچک گرد تا تقریباً تخم‌مرغی‌اند، به قطر حدود ۰٫۸ تا ۱ سانتی‌متر. در ابتدا سبز، سپس قرمز و در نهایت بنفش تیره تا تقریباً سیاه می‌شوند. پوست میوه نازک و براق و گوشت آن آبدار است. درون هر میوه چند دانه کوچک قهوه‌ای وجود دارد. سیستم ریشه‌ای نسبتاً سطحی اما گسترده است و ریشک‌های فراوانی برای جذب آب و مواد غذایی دارد. ریزوم‌ها و ساقه‌های زیرزمینی می‌توانند به گسترش بوته و تشکیل توده‌های انبوه کمک کنند.

شرایط نگهداری آملانشیۀ کانادایی (سرویس‌بری کانادایی)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های لومی تا لومی‌رسی با زهکشی مناسب؛ مرطوب ولی بدون غرقابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

معرفی کلی شرایط محیطی آملانشیۀ کانادایی

آملانشیۀ کانادایی (Amelanchier canadensis) درختچه‌ای خزان‌کننده و نسبتاً سازگار است اما برای رشد بهینه به شرایط مشخصی نیاز دارد. این گیاه در مناطق معتدل سرد تا معتدل خنک بهترین عملکرد را دارد و در صورت تأمین رطوبت کافی، هم به‌عنوان گیاه زینتی و هم میوه‌دهنده کشت می‌شود.

دما و مقاومت به سرما و گرما

این گیاه به سرما مقاوم است و می‌تواند دماهای زمستانی پایین‌تر از صفر درجه را تحمل کند. بهترین رشد رویشی و گلدهی در دماهای معتدل بهار و تابستان خنک اتفاق می‌افتد. گرمای شدید و طولانی تابستان، به‌ویژه همراه با خشکی هوا و خاک، موجب کاهش کیفیت میوه و ضعف رشد می‌شود؛ در چنین شرایطی تأمین آبیاری منظم و سایه‌روشن در بعدازظهر توصیه می‌شود.

نور و نیاز نوری

آملانشیۀ کانادایی در آفتاب کامل تا نیم‌سایه رشد خوبی دارد. بیشترین باردهی و رنگ‌گیری میوه در مکان‌های آفتاب‌گیر حاصل می‌شود. در مناطق گرم و خشک، کاشت در محلی با نور مستقیم صبح و سایه نسبی عصر، از تنش حرارتی و سوختگی برگ‌ها و میوه‌ها جلوگیری می‌کند.

رطوبت هوا و آبیاری

این گیاه رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا را می‌پسندد و از خشکی طولانی‌مدت آسیب می‌بیند. خاک باید همواره کمی مرطوب و نه باتلاقی باشد. آبیاری عمیق و منظم در فصل رشد (بهار و تابستان) ضروری است، اما در زمستان باید آبیاری کاهش یابد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.

خاک، بافت و pH مناسب

بهترین رشد آملانشیۀ کانادایی در خاک‌های عمیق، لومی یا لومی‌رسی، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب مشاهده می‌شود. این گیاه pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) را ترجیح می‌دهد، اما در خاک‌های کمی قلیایی نیز قابل‌کشت است. از خاک‌های سنگین و غرقاب باید پرهیز کرد، زیرا باعث ضعف ریشه و افزایش بیماری‌های قارچی می‌شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

سرویس‌بری شرقی (آملانشیۀ کانادایی)

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

شلیل گیلاس سیاه کوهی پنج انگشت بهاره آلو قطره طلا

  محسن شهاب الدین