دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
آلوئه فروکس با نام علمی Aloe ferox در خانوادهٔ Asphodelaceae (زیرخانوادهٔ Asphodeloideae) جای میگیرد. این گونه متعلق به جنس Aloe است؛ جنسی از تکلپهایها که با برگهای گوشتی، ذخیرهٔ آب و سازگاریهای زیستاقلیمی خشک شناخته میشود.
منطقهٔ بومی و پراکنش
زیستبوم بومی Aloe ferox در آفریقای جنوبی قرار دارد و بیشترین حضور طبیعی آن در نواحی جنوبی و شرقی کشور گزارش میشود. این گونه بخشی از فلور شاخص کمربند نیمهخشک تا نیمهمرطوب جنوب آفریقاست و در برخی مناطق بهعنوان عنصر گیاهی غالب در چشماندازهای باز دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
این گیاه معمولاً در شیبهای سنگلاخی، دامنهها و زیستگاههای باز با زهکش مناسب رشد میکند. برگهای ضخیم و رزتمانند آن ظرفیت ذخیرهٔ آب را افزایش میدهند و خارهای حاشیهای میتوانند نقش حفاظتی در برابر گیاهخواری داشته باشند. ساختار گوشتی برگها و تحمل خشکی، آن را با نوسانات بارش و تابش شدید سازگار کرده است.
تاریخچه و اهمیت علمی
آلوئه فروکس در ادبیات گیاهشناسی بهعنوان یکی از گونههای مهم آلوئه در جنوب آفریقا شناخته میشود و از دیرباز در منابع مکتوب منطقهای مورد توجه بوده است. شناخت دقیق خاستگاه، زیستگاه و ردهبندی آن برای مطالعات تنوع زیستی، حفاظت از زیستگاههای بومی و بررسی سازگاریهای گیاهان گوشتی اهمیت دارد.
![آلوئه فروکس]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
20 تا 30 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های سبک و زهکش دار یا خاک های لومی با مواد آلی مناسب
|
"آلوئه فروکس" یکی از گونه های جنس آلوئه است که همانند گونه آربورسنز بومی آفریقای جنوبی است. ژل تلخ آن به عنوان مسهل و ژل غیرتلخ آن در تهیه لوازم آرایش مورد استفاده قرار می گیرد.
آلوئه فروکس گیاهی تک ساقه و طویل است که می تواند حدود 3 متر ارتفاع داشته باشد. برگ های آن ضخیم و گوشتی بوده که به صورت رزت روی ساقه تشکیل می شود. از حاشیه برگ ها، خارهایی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز به همراه خارهای کوچکتری در سطح رویی و زیرین تشکیل می شود. سطوح برگ گیاهان کوچکتر نیز پوشیده از خار می باشد که در این صورت از چرای حیوانات در امان می مانند.
گل ها به رنگ نارنجی یا قرمز بوده و دارای ساقه ای به طول 0.61 تا 1.22 متر در بالای برگ ها می باشند. گل ها به صورت گل آذین های مرکب دیده می شوند.
این گونه بسیار با گونه Aloe excelsa شباهت داشته و با آن اشتباه گرفته می شود. ولی گونه اکسلسا دارای گل آذین های کوچکتری است.
![Cape Aloe]()
شرایط محیط رشد
گونه های مختلف آلوئه گیاهانی مقاوم به گرما، خشکی و حتی شوری هستند. علت مقاومت آنها ساختار خاص مورفولوژیکی این گیاه است. بذرهای این گیاه در شرایط اقلیمی مناسب در دمای 21 درجه سانتیگراد سبز می شوند. آلوئه به سرما بسیار حساس است. بطوریکه رشد آن در دمای کمتر از 10 درجه سانتیگراد متوقف می شود. از اینرو در اقلیم های سرد، این گیاه را در شرایط گلخانه تولید می کنند. اگرچه آلوئه دمای 50 درجه سانتیگراد را به خوبی تحمل می کند ولی دمای مناسب برای رشد و نمو این گیاه 20 تا 30 درجه سانتیگراد است. وزش بادهای گرم توأم با آفتاب شدید برای آن مناسب نیست و سبب تغییر رنگ برگ از سبز به قهوه ای شده و در این شرایط رشد گیاه متوقف می شود.
گونه های مختلف جنس آلوئه به رطوبت بالا، آب ایستایی و آبیاری زیاد حساس است. از اینرو آبیاری گیاهان باید زمانی انجام شود که خاک کاملاً خشک باشد. اگر هدف از کشت این گیاه تولید پاجوش برای تکثیر باشد، دوره های آبیاری کوتاه تر (با توجه به شرایط اقلیمی هر 7 تا 10 روز یکبار) توصیه می شود. چنانچه هدف از کشت، تولید ژل برای مصارف صنعتی باشد هر 14 روز و یا حتی 20 تا 30 روز یکبار (با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش) گیاهان باید تحت آبیاری قرار گیرند.
آلوئه را در هر نوع خاکی می توان کشت کرد، ولی خاک های سبک که از زهکشی مناسبی برخوردار باشند برای کشت این گیاه توصیه می شود. خاک های لومی حاوی مواد آلی کم نیز خاک های مناسبی برای کشت این گیاه است. خاک های هوموسی و خاک هایی که از مقدار فراوانی مواد آلی برخوردار باشند برای کشت این گیاه توصیه نمی شوند. خاک های قلیایی تا «پی اچ» 5/8 خاک های مناسبی برای کشت آنها گزارش شده است.
![Aloe ferox]()
مقابله به آفات آلوئه فروکس
آفات رایج آلوئه فروکس
شپشک آردآلود و شپشک سپردار از مهمترین آفات Aloe ferox هستند و با ترشحات چسبناک و ضعف عمومی گیاه دیده میشوند. ایزولهکردن گیاه آلوده و حذف دستی آفات با پنبه آغشته به الکل در آلودگیهای کم مؤثر است. در آلودگی شدید، استفاده از صابون حشرهکش یا روغن نیم (Neem) با تکرار ۷–۱۰ روزه توصیه میشود.
کنههای ریز نیز در شرایط خشک و گرم فعالترند و لکهگذاری و کدری سطح برگ ایجاد میکنند. افزایش گردش هوا، شستوشوی برگها و کنترل تنش خشکی به کاهش جمعیت کنه کمک میکند.
امراض قارچی و باکتریایی
پوسیدگی ریشه و طوقه معمولاً به دلیل آبیاری زیاد و زهکش ضعیف رخ میدهد و با نرمشدن پایه و بوی نامطبوع همراه است. کاهش آبیاری، تعویض خاک به بستر سبک و ضدعفونی گلدان اقدامات اصلی هستند. بخشهای پوسیده را جدا کرده و اجازه دهید زخمها خشک و پینه ببندند، سپس در خاک خشک و استریل بکارید.
لکهبرگی قارچی میتواند لکههای قهوهای تا سیاه ایجاد کند. حذف برگهای آلوده، جلوگیری از خیسماندن برگها و استفاده از قارچکشهای مسی (طبق برچسب) به کنترل بیماری کمک میکند.
پیشگیری و مدیریت یکپارچه
بهترین راه کنترل آفات و امراض، پیشگیری با نور کافی، زهکشی عالی و آبیاری پس از خشکشدن کامل بستر است. بازبینی هفتگی زیر برگها و قرنطینه گیاهان جدید، احتمال شیوع را به حداقل میرساند.
![آلوئه فروکس]()
نحوه تکثیر آلوئه فروکس
ازدیاد گیاه آلوئه آربورسنز مانند سایر گونه های این جنس به دو روش جنسی (توسط بذر) و غیرجنسی (از طریق پاجوش، قلمه و تکثیر از طریق کشت بافت) انجام می گیرد.