آکينوس معطر

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و ویژگی‌های گیاه‌شناسی

Acinos graveolens که در فارسی با نام آکینوس معطر شناخته می‌شود، متعلق به خانواده نعناعیان (Lamiaceae) و جنس Acinos است. این جنس با برگ‌های معطر، گل‌های کوچک لبی‌شکل و ساقه چهارگوش مشخص می‌شود. آکینوس معطر گیاهی علفی و معمولاً چندساله است که ارتفاعی کوتاه داشته و پوششی نزدیک به سطح خاک ایجاد می‌کند.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی Acinos graveolens نواحی مدیترانه، جنوب و مرکز اروپا و بخش‌هایی از غرب آسیاست. این گونه بیشتر در دامنه‌های آفتاب‌گیر، چراگاه‌های سنگلاخی، خاک‌های سبک و نسبتاً فقیر از نظر مواد آلی رشد می‌کند. حضور آن اغلب نشانگر زیست‌بوم‌های نیمه‌خشک با تابستان‌های گرم است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گیاه در شکاف سنگ‌ها، حاشیه صخره‌ها و چراگاه‌های کم‌پوشش ظاهر می‌شود و به خشکی و تابش مستقیم خورشید مقاوم است. معطر بودن اندام‌های هوایی، نقش حفاظتی در برابر علف‌خواران و نیز جذب حشرات گرده‌افشان دارد. گل‌های کوچک آن منبعی برای شهد و گرده در جوامع گیاهی کم‌تنوع مناطق خشک به شمار می‌آیند.

تاریخچه و مطالعات علمی

Acinos graveolens از قرن نوزدهم در فلورهای اروپا و مدیترانه توصیف شده است. پژوهش‌های نوین بیشتر بر روی ترکیبات اسانسی، نقش آن در تنوع گیاهی مناطق آهکی و امکان استفاده به عنوان گونه شاخص زیستگاه‌های نیمه‌خشک متمرکز است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و عادت رویشی

آکینوس معطر گیاهی علفی، کوچک و یک‌ساله است که معمولاً ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر ارتفاع دارد. ساقه‌ها چهارگوش، ظریف و گاه کمی منشعب هستند و سطح آن‌ها می‌تواند کم‌وبیش کرک‌دار باشد. رنگ ساقه سبز تا سبز مایل به بنفش است و با افزایش سن، بخش‌های پایینی کمی چوبی می‌شوند.

برگ‌ها

برگ‌ها مقابل، کوچک و معمولاً باریک تا خطی-سرنیزه‌ای هستند. طول برگ‌ها اغلب بین ۵ تا ۱۵ میلی‌متر و عرض آن‌ها بسیار کم است. حاشیه برگ‌ها ممکن است صاف یا اندکی دندانه‌دار باشد. سطح برگ‌ها اغلب دارای کرک‌های ریز و غدد ترشحی است که مسئول بوی معطر گیاه‌اند.

گل‌ها و گل‌آذین

گل‌ها در گل‌آذین‌های حلقه‌ای در محور برگ‌ها ظاهر می‌شوند و معمولاً چند گل کوچک در هر گره دیده می‌شود. کاسه گل لوله‌ای و باریک، دندانه‌دار و اغلب کرک‌دار است. جام گل دو لبه، به رنگ‌های بنفش کم‌رنگ تا ارغوانی یا گاهی صورتی دیده می‌شود. گل‌ها نامتقارن و دارای لب پایینی پهن‌تر با لکه‌ها یا خطوط راهنما برای حشرات گرده‌افشان هستند.

میوه و بذر

میوه از نوع فندقه‌های کوچک چهارگانه است که در داخل کاسه پایدار قرار می‌گیرند. فندقه‌ها قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره و بسیار ریز هستند. اندازه کوچک میوه و بذر به پراکنش آسان گیاه در زیستگاه‌های خشک و سنگلاخی کمک می‌کند.

شرایط محیط رشد

شرایط کلی محیط رشد آکینوس معطر (Acinos graveolens)

آکینوس معطر گیاهی علفی و گرمادوست از خانواده نعناعیان است که به محیط‌های آفتابی و نسبتاً خشک سازگار است. این گیاه برای استفاده دارویی و معطر معمولاً در باغچه‌های دارویی و صخره‌ای کشت می‌شود.

دما و رطوبت

دمای مناسب رشد آکینوس معطر حدود ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد است و در برابر سرمای ملایم مقاوم است، اما یخبندان‌های شدید می‌تواند به آن آسیب بزند. رطوبت نسبی متوسط همراه با جریان هوای خوب ایده‌آل است و از رطوبت بیش از حد و محیط‌های بسته باید اجتناب شود.

نور

این گیاه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در محل‌هایی با حداقل ۶ ساعت نور مستقیم بهترین رشد و عطر را نشان می‌دهد. سایه زیاد سبب کاهش تراکم برگ‌ها و کاهش غلظت اسانس می‌شود.

خاک و آبیاری

به خاک‌های سبک، با زهکش خوب و بافت شنی‌ـ‌لومی نیاز دارد. pH کمی قلیایی تا خنثی (۶٫۸ تا ۷٫۸) برای رشد مناسب است. آبیاری باید منظم ولی کم‌حجم و بین دو آبیاری اجازه خشک‌شدن سطح خاک داده شود تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن