راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)
افرا پالماتوم ‘Diskoyio’ (بونسای) واریته‌ای زینتی از **Acer palmatum** است که برای رشد مطلوب به **دمای معتدل** نیاز دارد؛ بهترین عملکرد آن معمولاً در حدود **۱۰ تا ۲۵°C** است و به **گرمای شدید و بادِ خشک** حساس است. **رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا** (حدود **۴۰–۶۰٪**) و آبیاری یکنواخت بدون ماندابی شدن خاک توصیه می‌شود. از نظر نور، **نور زیادِ غیرمستقیم** یا **آفتاب ملایم صبحگاهی** مناسب است و **آفتاب تند ظهر** می‌تواند موجب سوختگی برگ شود.

این گونه **بومی ژاپن** (همچنین در گستره‌ای از شرق آسیا) است و در طبیعت در **جنگل‌های نیمه‌سایه، دامنه‌های کوهستانی و خاک‌های غنی و زهکش‌دار** دیده می‌شود. از نظر ظاهری، درختچه/درختی کوچک با **برگ‌های پنجه‌ای عمیقاً برید‌ه‌** (معمولاً ۵ تا ۷ لوب) و **تغییر رنگ فصلی** چشمگیر است؛ در بونسای، **ساقه چوبی و پوست نسبتاً صاف** و **شاخه‌بندی ریز** ارزش زینتی آن را افزایش می‌دهد. گل‌ها کوچک و کم‌نمایان و میوه‌ها به صورت **سامار دو‌باله (فندقه بالدار)** هستند.

نام رایج در ایران غالباً **«افرا ژاپنی»** (و در قالب بونسای: «بونسای افرا ژاپنی») است و در جهان با نام‌های **Japanese maple** و **Palmate maple** شناخته می‌شود. این گیاه عمدتاً به عنوان **گیاه زینتی** و برای **بونسای** مشهور است.

Nargil_Acer Palmatum Diskoyio Bonsai
نام علمي
Acer Palmatum Diskoyio Bonsai
نام لاتين
Japanese Maple
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

این افرا با نام علمی Acer Palmatum Diskoyio، از خانواده افرا، بومی چین و ژاپن می باشد. در اصل نام گیاه شناسی آن از برگهای آن گرفته شده است، که دارای 5 لوب یا بیشتر با برش های عمیق که شبیه دست انسان است.

این گیاه در ژاپن بسیار محبوب است و به صورت بونسای در خانه ها زیاد یافت میشود.

افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)
آهكي ، هوموسي و مرطوب

افرا پالماتوم دیسکویو، در زمستان ریزش برگ دارد و در فصل بهار مجدداً رویش برگ دارد

پوسته روی شاخه های جوان و تنه این درخت به رنگ سبز (و گاهاً قرمز در بعضی از واریته ها) می باشد که به مرور با بالا رفتن سن گیاه به قهوه ای یا خاکستری روشن تمایل پیدا میکند.

Japanese Maple

شرایط محیط رشد

درجه حرارت ایده آل برای این افرا 20 تا 24 درجه سانتیگراد (68-75 درجه فارنهایت) میباشد

خاک مطلوب آن، خاک آهكي ، هوموسي و مرطوب است.


دما و جابه‌جایی هوا

افرا پالماتوم دیسکویو بونسای در هوای خنک تا معتدل بهترین رشد را دارد؛ بازه‌ی مطلوب معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۴°C است. در گرمای بالای ۳۰°C به‌ویژه همراه با خشکی هوا، نوک‌سوزی و ضعف عمومی رخ می‌دهد. زمستان‌گذرانی خنک (حدود ۰ تا ۱۰°C) برای حفظ چرخه طبیعی گیاه مفید است، اما باید از یخبندان شدید و بادهای خشک محافظت شود. جریان هوای ملایم بدون کوران مستقیم، خطر بیماری‌های قارچی را کاهش می‌دهد.


نور و سایه

نور زیادِ فیلترشده ایده‌آل است. آفتاب ملایم صبحگاهی مناسب بوده و آفتاب تند ظهر، به‌خصوص در تابستان، می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود. در بالکن یا حیاط، قرارگیری در نیم‌سایه با دریافت چند ساعت نور غیرمستقیم، رنگ‌پذیری و سلامت برگ را بهبود می‌دهد. در محیط داخلی، کنار پنجره بسیار روشن با پرده نازک توصیه می‌شود.


رطوبت و آب

این بونسای رطوبت متوسط رو به بالا را می‌پسندد؛ حدود ۵۰ تا ۷۰٪ مناسب است. سینی سنگ‌ریزه و آب (بدون تماس کف گلدان با آب) به پایداری رطوبت کمک می‌کند. خاک باید همواره اندکی مرطوب بماند، اما غرقابی نشود؛ خشک شدن کامل بستر به برگ‌ریزی و تنش شدید منجر می‌شود.


جنس خاک و زهکشی

زهکشی بسیار خوب همراه با نگهداری رطوبت، کلید موفقیت است. ترکیبی مانند آکاداما/پومیس/لاوا (یا جایگزین‌های سبک مثل پرلیت و پومیس با کمی مواد آلی) مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵.۵ تا ۷) توصیه می‌شود و وجود سوراخ‌های کافی در گلدان برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است.

Acer Palmatum Diskoyio Bonsai

مقابله به آفات افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)

آفات رایج افرا پالماتوم دیسکویو بونسای

پشمک‌داران (شته‌های آردآلود)، شته‌ها و کنه‌های تارعنکبوتی مهم‌ترین آفات این بونسای هستند. این آفات با مکیدن شیره گیاهی، موجب زردی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند. برای کنترل، ابتدا شست‌وشوی ملایم برگ‌ها با آب ولرم و صابون حشره‌کش توصیه می‌شود. در صورت آلودگی شدید، استفاده از روغن ولک یا حشره‌کش‌های سیستمیک مخصوص بونسای با دوز توصیه‌شده ضروری است.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه از بیماری‌های شایع افرا پالماتوم دیسکویو هستند. آبیاری بیش از حد و زهکش نامناسب، مهم‌ترین عامل تشدید بیماری‌های قارچی در بونسای است. باید از خیس ماندن طولانی بستر و پاشیدن آب روی برگ‌ها خودداری شود. در صورت مشاهده لکه‌های قهوه‌ای یا نواحی فرورفته روی ساقه، قسمت‌های آلوده هرس و با محل برش ضدعفونی گردد.

پیشگیری و مدیریت تلفیقی

تهویه مناسب، نور فیلترشده، بستر سبک و استریل، اساس پیشگیری از آفات و امراض در این بونسای ظریف است. بازدید منظم برگ‌های زیرین، جداسازی گیاهان مشکوک، استفاده دوره‌ای از قارچ‌کش‌های مسی ملایم و پرهیز از کوددهی بیش از حد نیتروژن، مقاومت گیاه را افزایش می‌دهد.

افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)

نحوه تکثیر افرا پالماتوم دیسکویو (بونسای)

ازدیاد افرا پالماتوم توسط قلمه از شاخه هاي جوان يك ساله در ماه هاي فروردين تا خرداد صورت ميگيرد كه بايد در خاك مرطوب و سبك كاشته شود.


تولیدمثل Acer palmatum ‘Diskoyio’ در طبیعت

افرا پالماتوم در طبیعت عمدتاً از طریق تولیدمثل جنسی با بذر تکثیر می‌شود. گل‌های کوچک آن پس از گرده‌افشانی (اغلب توسط باد و گاهی حشرات) به میوه‌های بالدارِ دوتایی (سامارا) تبدیل می‌شوند که با باد پخش می‌گردند. بذرها معمولاً برای جوانه‌زنی به دوره سرمایی زمستان (سرمادهی طبیعی) نیاز دارند تا خواب بذر شکسته شود و در بهار، در خاک مرطوب و سبک جوانه بزنند.


تکثیر در خانه: بذر

برای تکثیر بذری، ساماراهای رسیده را جمع‌آوری کرده و بذر را ۸ تا ۱۲ هفته در محیط مرطوب و سرد (حدود ۱ تا ۵ درجه سانتی‌گراد) سرمادهی کنید. سپس در بستر سبک (پیت/کوکوپیت + پرلیت) در عمق کم بکارید و رطوبت یکنواخت و نور غیرمستقیم فراهم کنید. نهال‌ها از نظر رنگ و شکل برگ ممکن است مشابه رقم ‘Diskoyio’ نباشند.


تکثیر در خانه: قلمه و پیوند

برای حفظ ویژگی‌های رقم، روش‌های رویشی مناسب‌ترند. قلمه نیمه‌خشبی در اواخر بهار تا تابستان با هورمون ریشه‌زایی و مه‌پاشی/پوشش پلاستیکی شانس ریشه‌دهی را افزایش می‌دهد، هرچند ممکن است درصد موفقیت پایین باشد. روش حرفه‌ای‌تر، پیوند (مانند پیوند اسکنه یا جانبی) روی پایه افرا پالماتوم در اواخر زمستان یا اوایل بهار است که یکنواختی و پایداری رقم را بهتر حفظ می‌کند.

Japanese Maple

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس افرا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره افرا و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.52 از ۵، بر اساس 225 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

مرسا نيرومند 1395/04/12


تصویر ارسالی کاربر

با سلامتصویری که مشاهده میکنید درختچه ی افرای من است که جدیدا برام کادو آوردند ولی من هیچ اطلاعاتی از نحوه نگهداری آن ندارمدر این تصویرهمانطور که میبینید  کنار پنجره ی شمالی است که نورگیر خوبی است ولی آفتاب ندارد و من علاقه ی زیادی به نگهداری گل و گیاه دارم و برای همین کنار بقیه ی گیاهام گذاشتم زیرش یه سینی با سنگریزه گذاشتم و آب ریختم تا رطوبتش حفظ بشهلطفا منو راهنمایی کنید که چه قدر و چه زمان آبیاری کنم؟در کنار این گیاهان مشکلی براش پیش میاد یا نه؟اسپری کردن روزانه براش واجبه ؟ چه موقع این کارو انجام بدم؟ و آیا فقط روی برگهاش بپاشم؟نورگیرش کافیه یا باید کنار پنجره آفتابگیر باشه؟اگه بخوام تو همین اندازه بمونه و بنسای بشه چی کار کنم؟کود براش لازمه؟ کی کود بدم؟ و نوع کودش چی باشه؟جا به جایی زیاد براش مشکل سازه یا میتونم گاهی ببرمش جایی که آفتاب بخوره؟ممنون میشم کمکم کنید چون برام عزیزه
سایه 1397/06/05
سلام،این امکان هست که خود نهال افرا رو داخل گلدان و توی فضای آپارتمان پرورش بدیم و نگهداری کنیم؟
مریم حسینیان 1391/07/10
مشخصات بن سای من
خاک سبک -پشت پنجره با نور غیر مستقیم نگهداری می کنم -هفته ای سه با آب می دهم -هفتهای سه بار آب فشان می کنم -تا حالا کود ندادم
متاسفانه برگها شاداب نیستند-سر برگها می سوزند- حتی برگهای کوچک به زودی خشک می شوند.لطفا مرا راهنمایی کنید.
محمد مهدی دهقان 1392/04/13
با سلام وتشکر از مطالب ارزشمندتان
من از بنسای افرا خیلی خوشم اومده اما پول زیادی برای خرید ندارم.
شما بذرشو دارید اگه دارید پست می کنید .
abolfazl 1391/06/01
میشه برای ساخت بونسای دقیق تر توضیح بدین که باید چکا کنم؟

ثبت پرسش یا نظر جدید