معرفی کلی تیره سالوینیاسه (Salviniaceae)
تیره سالوینیاسه (Salviniaceae) یکی از تیرههای کوچک اما بسیار ویژه در میان سرخسهای آبزی است که بهطور کامل به زندگی در محیطهای آبی شیرین سازگار شدهاند. اعضای این خانواده سرخسهای میکروفیلیک معمولی نیستند، بلکه سرخسهای هتروسپور، شناور و اغلب بدون ریزوم زیرآبی گستردهاند. این تیره عموماً شامل دو جنس اصلی به نامهای Salvinia و Azolla است که از نظر مورفولوژی، فیزیولوژی و بومشناسی اهمیت بالایی دارند.
گیاهان این خانواده فاقد ریشههای حقیقی در بخش هوایی بوده و برای شناوری از بافتهای هوادار و سازوکارهای ویژه پوشش سطح برگها بهره میبرند. حضور سالوینیاسهها در اکوسیستمهای آب شیرین، تأثیر مهمی بر چرخه مواد غذایی، تثبیت نیتروژن (بهویژه در جنس Azolla)، فراهمسازی زیستگاه برای جانداران آبزی و نیز برهمزدن تعادل اکولوژیکی در صورت گسترش غیرقابلکنترل دارد.
بسیاری از گونههای این تیره، بهویژه برخی گونههای سالوینیا، در فهرست گونههای مهاجم آبی در سطح جهان قرار دارند و میتوانند سطح آب را بهطور کامل بپوشانند و تبادل گاز و نور را مختل کنند. با این حال، برخی گونهها نیز در کشاورزی، تصفیه زیستی آب، تولید کود سبز و پژوهشهای فیزیولوژی گیاهی نقش مثبت دارند.
فرم کلی تیره سالوینیاسه
گیاهان سالوینیاسه سرخسهای آبزی شناور، کوچک تا متوسط، عموماً بدون ریزومهای ضخیم و ایستاده و فاقد ساختار چوبی واقعی هستند. آنها اغلب بهصورت تودههای شناور بر سطح آبهای راکد، آبگیرها، برکهها، شالیزارها و کانالهای آبی دیده میشوند. فرم کلی بدن گیاه بیشتر از برگها، بخشهای دگرشکلشده شبیه ریشه و ساقههای بسیار باریک و نرم تشکیل شده است.
در جنس Salvinia، محور اصلی کوتاه و بندبند است و از هر بند آن سه برگ خارج میشود: دو برگ شناور یا نیمهغوطهور در سطح آب و یک برگ سوم آویزان در زیر آب که ریشهمانند بوده اما در اصل برگ دگرشکلیافته است. این برگ سوم به شاخهشدنهای فراوان تقسیم میشود و با نقش شبهریشهای، در جذب مواد غذایی و متعادلسازی گیاه در آب مؤثر است.
در جنس Azolla، فرم کلی به صورت گیاهان کوچک، اغلب چند میلیمتری تا چند سانتیمتری است که بهصورت روزت یا تودههای فرشمانند سطح آب را میپوشانند. ساقه در آزولا افقی و منشعب است و برگها به شکل فلسهای کوچک، دو ردیفه و متراکم روی محور اصلی قرار میگیرند. رنگ گیاه در آزولا بسته به شرایط محیطی از سبز تا قرمز متمایل به بنفش متغیر است که ناشی از تغییرات رنگیزهای و استرس نوری است.
برخلاف بسیاری از سرخسهای خشکیزی، فرم کلی سالوینیاسهها فاقد برگهای بزرگ لپهای (Frond) است و بیشتر به صورت واحدهای کوچک، سبک و شناور مشاهده میشود. این فرم کلی مهمترین سازگاری مورفولوژیک آنها برای زندگی در سطح آب و گسترش سریع در محیطهای آبی کمعمق است.
آناتومی برگ در سالوینیاسه
برگهای تیره سالوینیاسه از نظر ساختار آناتومیک بهطور ویژه برای شناوری، تبادل گازی کارآمد و حفاظت از بافت فتوسنتزی در محیط آبی سازگار شدهاند. در جنس سالوینیا، برگهای شناور معمولاً بیضی تا تخممرغی، نازک اما با سطح فوقانی پوشیده از کرکها و برجستگیهای ویژه هستند. این کرکها غالباً چندسلولی و منشعباند و ساختاری شبیه «چنگال» یا «ستونهای منتهی به سر» دارند. مهمترین نقش این کرکها ایجاد خاصیت فوقآبگریزی (سوپرهیدروفوبیک) است که باعث میشود سطح برگ خشک بماند و تبادل گاز با هوا بهخوبی انجام شود.
در سطح زیرین برگهای سالوینیا، کوتیکول نازکتر و تراکم روزنهها بیشتر است که تسهیلکننده تبادل گاز و تنظیم تعرق در محیط مرطوب است. پارانشیم برگ اغلب تمایز یافته به پارانشیم نوری (پالیسادی) و اسفنجی ساده است، اما فضاهای بین سلولی نسبتاً وسیعاند تا ذخیره هوا و سبکشدن برگ را ممکن سازند.
در جنس آزولا، برگها دو لوبه هستند؛ لوب فوقانی در تماس با هوا و لوب زیرین در تماس نزدیکتر با آب قرار دارد. لوب فوقانی معمولاً حاوی حفرهها یا حفرهمانندهای ویژه است که در آن سیانوباکتری همزیست (Anabaena azollae) سکونت دارد. این ساختار آناتومیکی، یکی از بارزترین ویژگیهای برگ در این جنس است و امکان تثبیت نیتروژن اتمسفری را فراهم میسازد. سلولهای پارانشیمی برگ آزولا دارای کلروپلاستهای فراوان بوده و قابلیت فتوسنتز بالا را تضمین میکنند.
شبکه آوندی برگ در هر دو جنس بسیار ظریف است و بیشتر از چند رگبرگ اصلی و فرعی تشکیل شده که درون آنها دستجات آوندی نوع پروتوستلهای ساده یا دستجات کوچک جدا از هم مشاهده میشود. کوتیکول برگ نسبتاً نازک ولی در سطح هوایی به علت وجود کرکها و مومها، عملکرد حفاظتی خوبی دارد. تراکم بالای آنتوسیانینها در برخی گونههای آزولا در سلولهای اپیدرمی سبب ایجاد رنگ قرمز تا ارغوانی و حفاظت نوری در برابر تابش شدید خورشید میشود.
آناتومی ساقه در سالوینیاسه
ساقه در تیره سالوینیاسه اغلب نازک، نرم، بدون رشد ثانویه و فاقد بافت چوبی توسعهیافته است. در سالوینیا، محور ساقه به صورت ریزوم بسیار کوتاه یا اندام بندبند شناور است که از گرههای آن برگها و اندامهای شبهریشهای (برگهای دگرشکلیافته زیرآبی) منشعب میشوند. در مقطع عرضی ساقه، اغلب یک استوانه کوچک از پارانشیم زمینهای با فضاهای بینسلولی زیاد دیده میشود که نقش ذخیره هوا و کمک به شناوری را دارد.
دستجات آوندی در ساقه این گیاهان معمولاً از نوع پروتوستله ساده یا دستجات آوندی جدا از هم (سکاترِد) هستند که در حلقهای ناقص یا کامل درون پارانشیم قرار دارند. بافت چوبی (زایلم) بسیار نازک است و بیشتر برای هدایت آب و یونها در مسافتهای کوتاه کفایت میکند. آبکافت زیاد و محیط اشباع از آب باعث شده است که نیاز به اسکلت لیگنینی قوی کاهش یابد، از این رو بافتهای تقویتی (کولنشیم و اسکلرانشیم) بسیار کم یا موضعیاند.
در آزولا، ساقه به صورت محور افقی منشعب روی سطح آب یا اندکی زیر آن حرکت میکند و در گرهها، ریشههای حقیقی نازک و ساده از زیر آب آویزان میشوند. در ساقه آزولا نیز پارانشیم هوادار (آئرنشیما) توسعهیافته است. این پارانشیم با فضاهای درونسلولی وسیع، موجب تبادل گاز داخلی و افزایش شناوری میشود. اپیدرم ساقه نازک و معمولاً فاقد کوتیکول ضخیم است، زیرا محیط پیرامون بهشدت مرطوب است.
ساختار آناتومیک ساقه در این تیره نشاندهنده استراتژی «حداقل هزینه ساختاری» است؛ یعنی گیاه با تولید کمترین بافت سخت و کمانرژی، حداکثر کارایی در محیط آبی را به دست میآورد. این ویژگی یکی از دلایل رشد سریع و گسترش انفجاری برخی گونههای این تیره است.
تولیدمثل و گردهافشانی در سالوینیاسه
تیره سالوینیاسه برخلاف بسیاری از سرخسها، هتروسپور است؛ یعنی دو نوع اسپور متفاوت (میکروسپور و مگاسپور) تولید میکند. بهجای گردهافشانی (که ویژه گیاهان گلدار است)، در این تیره انتشار اسپور و سپس تشکیل گامتوفیتهای نر و ماده رخ میدهد. بنابراین اصطلاح «گردهافشانی» در این گروه کاربرد مستقیم ندارد؛ اما میتوان از «پراکنش اسپور» و «تخمینی شدن گامتوفیتها» صحبت کرد.
در سالوینیا، اسپورانژها در ساختارهایی کروی یا بیضوی به نام اسپوروکارپ مجتمع میشوند که اغلب به برگهای دگرشکلیافته زیرآبی متصلاند. اسپوروکارپها شامل اسپورانژیای حاوی میکروسپور (میکروسپوروکارپ) و اسپورانژیای حاوی مگاسپور (مگاسپوروکارپ) هستند. میکروسپورها گامتوفیتهای نر ریز را ایجاد میکنند و مگاسپورها منشأ گامتوفیتهای ماده بزرگتر میشوند.
در آزولا، اسپوروکارپها در سطح زیرین برگها یا در مجاورت محور برگها تشکیل میشوند. درون مگاسپورانژ، تعداد کمی مگاسپور بزرگ وجود دارد، در حالی که در میکروسپورانژها تعداد زیادی میکروسپور کوچک تولید میشود. این هتروسپوری سبب افزایش کارایی در فرایند لقاح و نزدیکترشدن به الگوی تولیدمثلی گیاهان بذردار از نظر تفکیک گامتوفیت نر و ماده است.
پس از آزاد شدن اسپورها در آب، اسپورها متورم میشوند و گامتوفیتها درون دیواره اسپور (اندوسپوریک) یا مجاور آن تشکیل میگردند. گامتوفیت نر آنتریدیا و گامتوفیت ماده آرکگونیا را ایجاد میکند. اسپرماتوزوئیدهای تاژکدار نر در محیط آبی به سمت آرکگونیا شنا میکنند و لقاح در آب آزاد صورت میگیرد. زایگوت حاصل به اسپوروفیت جوان تبدیل میشود که در آغاز متصل به گامتوفیت ماده است و سپس گیاه جدید شناور را تشکیل میدهد.
عدم وجود سازوکار گردهافشانی، وابستگی کامل این گیاهان را به آب برای جابهجایی گامتها و اسپورها نشان میدهد. با این حال، جریانهای آبی، باد (در سطح آب)، پرندگان آبزی و جابهجاییهای انسانی میتوانند در پراکندگی اسپوروکارپها و کلونهای رویشی نقش داشته باشند.
گلآذین، میوه و دانه در سالوینیاسه
تیره سالوینیاسه مانند سایر سرخسها فاقد گل، گلآذین، میوه و دانه به معنای حقیقی و متداول در گیاهان نهاندانگان و بازدانگان است. به جای گل و میوه، ساختارهای تولید مثلی این تیره بر پایه اسپورانژ و اسپوروکارپ سازمان یافته است.
آنچه گاهی بهصورت خوشههای قهوهای یا دانهمانند زیر برگهای سالوینیا یا آزولا دیده میشود، اسپوروکارپهای سختشده و فشردهای هستند که کار محافظت از اسپورانژها و اسپورها را بر عهده دارند. این اسپوروکارپها از لحاظ عملکرد تا حدودی معادل «کپسولهای حامل اسپور» بهشمار میروند، اما هرگز به «میوه» به مفهوم گیاهان بذردار تبدیل نمیشوند.
در نتیجه، در سالوینیاسهها «دانه» وجود ندارد و چرخه زندگی آنها با اسپور (هاگ) و گامتوفیتها کامل میشود. این ویژگی، مرز بنیادی میان این تیره و گیاهان بذردار را مشخص میکند، هرچند هتروسپوری و سازمانیافتگی نسبی اسپوروکارپها آنها را از سرخسهای هماسپور کلاسیک متمایز میسازد.
فیزیولوژی و فیتوشیمی در سالوینیاسه
فیزیولوژی
گیاهان سالوینیاسه، سرخسهای C3 فتوسنتزی هستند که با سازگاریهای ویژه برای زندگی شناور در آبهای شیرین، کارایی بالایی در جذب نور، دیاکسید کربن و مواد غذایی از محیط آبی دارند. سطح برگهای شناور در سالوینیا با ساختار فوقآبگریز خود، لایه نازکی از هوا را روی سطح حفظ میکند که تبادل گاز را تسهیل و خیسشدن مزوفیل را محدود میسازد. این ویژگی مانع از غرقاب مزمن بافت فتوسنتزی شده و سرعت فتوسنتز را در شرایط اشباع از آب حفظ میکند.
در آزولا، حضور سیانوباکتری همزیست در حفرههای برگ، امکان تثبیت نیتروژن مولکولی (N₂) را فراهم میکند و گیاه را تا حد زیادی از وابستگی به منابع نیتروژن معدنی خارجی بینیاز میسازد. این همزیستی، آزولا را به یک «کود زنده نیتروژنه» تبدیل کرده است که در شالیزارها برای افزایش حاصلخیزی خاک بهویژه در کشاورزی برنج استفاده میشود. تثبیت نیتروژن باعث افزایش پروتئین در بافت گیاه و سودمندی آن بهعنوان خوراک دام و کود سبز میشود.
صفت رشد بسیار سریع و توانایی تشکیل لایههای متراکم سطحی بر روی آب، حاصل کارایی بالای استفاده از نور و مواد غذایی و نیز هزینه ساختاری پایین است. این ویژگی از سوی دیگر، این گیاهان را در شرایط ورود به زیستگاههای جدید به گونههای مهاجم بالقوه تبدیل میکند که میتوانند تبخیر-تعرق، دمای سطح آب، میزان اکسیژن محلول و ساختار جامعه زیستی را دگرگون کنند.
فیتوشیمی
از نظر فیتوشیمی، سالوینیاسهها حاوی طیفی از ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها، تاننها، و گاهی آنتوسیانینها و کاروتنوئیدهای متنوع هستند. وجود فلاونوئیدها و تاننها در بافت برگ و ساقه، گیاه را در برابر اشعه فرابنفش، عوامل اکسیدکننده و حمله میکروارگانیسمها محافظت میکند. آنتوسیانینهای فراوان در برخی گونههای آزولا که در سطوح نور بالا تجمع مییابند، در انتقال انرژی نوری، خنثیسازی رادیکالهای آزاد و ایجاد رنگ قرمز تا ارغوانی نقش دارند.
همچنین گزارش شده است که در این تیره، ترکیبات ثانویهای مانند فنولیک اسیدها، لوتئولین، کوئرستین و مشتقات آنها وجود دارد. این ترکیبات میتوانند دارای اثرات آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی باشند، هرچند استفاده دارویی مستقیم از این خانواده نسبت به سایر گیاهان دارویی کمتر رایج است. در برخی مطالعات، امکان استفاده از تودههای بیومس سالوینیا و آزولا برای جذب فلزات سنگین، رنگها و آلایندههای آلی از محیطهای آبی بررسی شده و نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند.
توانایی انباشت مواد مغذی، نیتروژن، فسفر و حتی برخی آلایندهها در بافت این گیاهان، آنها را به گزینههایی مناسب برای تصفیه زیستی (فیتوریمدیشن) در تالابهای مصنوعی و سیستمهای تصفیه فاضلاب تبدیل کرده است.
جغرافیا و سیتولوژی در سالوینیاسه
جغرافیای پراکنش
تیره سالوینیاسه تقریباً پراکنش جهانی در نواحی گرم و معتدل مرطوب دارد، اما بیشترین تنوع آن در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری مشاهده میشود. سالوینیاها عموماً در آبهای راکد، برکهها، شالیزارها، کانالها و رودخانههای آرام در آفریقا، آسیا، آمریکای جنوبی و شمالی دیده میشوند. برخی گونهها نظیر Salvinia molesta و چند گونه دیگر به عنوان گونههای مهاجم در قارههایی خارج از محدوده بومی خود گسترش یافتهاند و کنترل آنها گاهی به چالش جدی مدیریت منابع آب تبدیل شده است.
آزولا بهویژه در قاره آمریکا، آسیا و بخشهایی از اروپا و آفریقا یافت میشود. آزولای شالیزاری در بسیاری از نواحی برنجکاری بهصورت آگاهانه وارد و کشت شده است تا بهعنوان کود سبز و منبع نیتروژن عمل کند. این گونهها در دماهای معتدل تا گرم بهترین رشد را دارند و نسبت به یخزدگی شدید حساساند، هرچند برخی گونهها توان تحمل دورههای کوتاه سرما را نشان دادهاند.
سیتولوژی
از نظر سیتولوژیک، پایه کروموزومی در تیره سالوینیاسه نسبتاً پایین و ساده است، اما میان گونهها تفاوتهایی در تعداد کروموزومها و سطح پلوئیدی گزارش شده است. در بسیاری از گونهها، عدد کروموزومی پایه در محدودهای پایین قرار دارد و وجود پلیپلوئیدی در برخی نژادها احتمال داده شده است. این تغییرات سیتولوژیک در همراهی با جهشها و جدایی جغرافیایی، در شکلگیری گونههای متعدد در دو جنس سالوینیا و آزولا نقش داشتهاند.
سلولهای پارانشیمی این گیاهان عموماً با واکوئلهای بزرگ و کلروپلاستهای فراوان (بهویژه در آزولا) شناخته میشوند. در آزولا، علاوه بر سلولهای گیاهی، حضور سیانوباکتری در حفرات برگ، بخشی از سیستم سیتولوژیک-همزیستی گیاه را تکمیل میکند. این همزیست در ساختار ویژهای دراپت میشود و سلولهای آن از نظر ساختار دیواره و تیلاکوئیدها با دیگر سیانوباکترها قابل مقایسه است.
طبقهبندی، رده و زیررده سالوینیاسه
تیره سالوینیاسه در رده سرخسها (Polypodiopsida) قرار میگیرد و معمولاً در زیررده یا گروه سرخسهای آبی هتروسپور (Salviniales) طبقهبندی میشود. این راسته شامل دو خانواده اصلی Salviniaceae و Marsileaceae است که هر دو هتروسپور و آبزیاند اما از نظر ساختار مورفولوژیک و آناتومیک تفاوتهای آشکاری دارند.
در نظامهای طبقهبندی جدید سرخسها، سالوینیاسه بهعنوان خانوادهای جداگانه در راسته Salviniales شناخته میشود. این تیره با ویژگیهای هتروسپور بودن، وجود اسپوروکارپ، فقدان ریزومهای زمینی گسترده، برگهای کوچک شناور و ساختارهای همزیستی ویژه (در آزولا) از سایر تیرههای سرخس ممتاز میگردد.
بهطور خلاصه، جایگاه ردهبندی این تیره را میتوان چنین بیان کرد:
شاخه (Division): Tracheophyta (گیاهان آوندی) – رده (Class): Polypodiopsida (سرخسها) – راسته (Order): Salviniales – خانواده (Family): Salviniaceae
تشخیص این تیره از نظر تاکسونومیک بر پایه ترکیب ویژگیهای مورفولوژیک (برگهای کوچک شناور، هتروسپوری، اسپوروکارپ)، آناتومیک (پارانشیم هوادار، ساختار برگهای دو لوبه در آزولا) و مولکولی (دادههای فیلوژنتیک بر پایه ژنهای کلروپلاستی و هستهای) صورت میگیرد.
تعداد گونه و جنس در خانواده سالوینیاسه و اسامی آنها
خانواده سالوینیاسه خانوادهای کوچک است که بهطور کلاسیک شامل دو جنس زنده شناختهشده، یعنی Salvinia و Azolla، و در مجموع حدود ۱۰ تا ۱۵ گونه در سالوینیا و ۶ تا ۷ گونه در آزولا است؛ با این حال، بسته به منبع طبقهبندی، تعداد گونهها کمی متفاوت گزارش شده است.
جنس Salvinia
جنس Salvinia شامل سرخسهای آبزی شناور با سه برگ در هر گره (دو برگ شناور و یک برگ زیرآبی دگرشکلیافته) است. تعداد گونههای این جنس معمولاً در محدوده ۱۰ تا ۱۲ گونه ذکر میشود. از مهمترین گونههای شناختهشده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. Salvinia natans – سالوینیای شناور یا سالوینیای معمولی، گونهای بومی اوراسیا که در برکهها، کانالها و آبگیرهای آرام یافت میشود.
۲. Salvinia molesta – سالوینیای مهاجم یا Giant Salvinia، گونهای بسیار تهاجمی با رشد سریع که در بسیاری از مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان بهعنوان گونه مهاجم شناخته میشود.
۳. Salvinia minima – سالوینیای کوچک، گونهای با برگهای کوچکتر که در آمریکای مرکزی و جنوبی و نیز بخشهایی از آمریکای شمالی مشاهده میشود.
۴. Salvinia auriculata – گونهای با برگهای نسبتاً گوشدار که در آمریکای جنوبی بومی است و در برخی مناطق دیگر نیز گسترش یافته است.
۵. Salvinia cucullata – سالوینیای دارای برگهای شبیه کلاهک، بومی مناطق جنوبشرقی آسیا.
۶. Salvinia oblongifolia – گونهای با برگهای کشیدهتر که در برخی زیستگاههای آب شیرین مشاهده میشود.
و چند گونه دیگر که بسته به منبع، ممکن است بهعنوان گونه مستقل یا زیرگونه / واریته طبقهبندی شوند. مرزبندی تاکسونومیک میان برخی گونههای سالوینیا هنوز در دست بررسیهای مورفولوژیک و مولکولی است.
جنس Azolla
جنس Azolla سرخسهای کوچک، شناور و بهشدت منشعب را شامل میشود که با سیانوباکتری همزیست خود توان تثبیت نیتروژن را دارند. گونههای این جنس از نظر کاربرد کشاورزی و بومشناختی اهمیت ویژهای دارند. تعداد گونههای پذیرفتهشده در این جنس عموماً ۶ تا ۷ گونه ذکر میشود. از جمله گونههای مهم:
۱. Azolla filiculoides – آزولای سرخسمانند، گونهای پراکنشیافته در اروپا، آمریکا و سایر مناطق؛ اغلب رنگ قرمز تا ارغوانی به خود میگیرد.
۲. Azolla pinnata – آزولای بالمانند، گسترده در آسیا، آفریقا و استرالیا؛ از مهمترین گونهها در شالیزارهای آسیا برای تأمین نیتروژن است.
۳. Azolla caroliniana – آزولای کارولینا، بومی آمریکای شمالی؛ بهعنوان گیاه زینتی و نیز بهصورت مهاجم در برخی مناطق دیگر مشاهده میشود.
۴. Azolla mexicana – آزولای مکزیکی، بومی مناطق آمریکای شمالی و مرکزی.
۵. Azolla microphylla – آزولای کوچکبرگ، که در مناطق گرمسیری آمریکا و برخی مناطق دیگر گزارش شده است.
۶. Azolla nilotica – گونهای وابسته به حوزه رود نیل و برخی آبهای گرم آفریقا.
در برخی نظامهای طبقهبندی، تعدادی از این نامها بهعنوان مترادف در نظر گرفته میشوند یا در قالب زیرگونهها دستهبندی میگردند. تحقیقات مولکولی اخیر نشان داده است که تنوع ژنتیکی درون جنس آزولا پیچیدهتر از آن چیزی است که صرفاً بر پایه ویژگیهای مورفولوژیک قابلتشخیص باشد.
با توجه به گستردگی جغرافیایی، تفاوتهای مورفولوژیک ظریف و دادههای مولکولی در حال توسعه، تخمین دقیق تعداد گونههای معتبر در هر دو جنس این تیره ممکن است در آینده با بازنگریهای طبقهبندی تغییر یابد.
جمعبندی
تیره سالوینیاسه، بهعنوان گروهی از سرخسهای آبزی هتروسپور، نمونهای برجسته از سازگاری گیاهان آوندی با محیطهای آبی شیرین است. ویژگیهایی چون برگهای کوچک شناور، وجود اسپوروکارپ، ساختارهای فوقآبگریز برگ در سالوینیا، همزیستی تثبیتکننده نیتروژن در آزولا، رشد سریع و قابلیت تشکیل تودههای گسترده روی سطح آب، این تیره را از دیدگاه بومشناسی، کشاورزی، فیزیولوژی و فیتوریمدیشن اهمیت میبخشد.
در عین حال، گونههای مهاجم این خانواده میتوانند تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای آبی و مدیریت منابع آب باشند و نیازمند پایش و کنترل دقیق هستند. شناخت دقیق آناتومی، فیزیولوژی، طبقهبندی و تنوع گونهای سالوینیاسه، زمینه را برای بهرهبرداری پایدار و کنترل مؤثر اثرات منفی بالقوه آنها فراهم میکند.
منابع برای مطالعه بیشتر
Taxonomy and phylogeny of the heterosporous fern family Salviniaceae
Encyclopaedia Britannica – Salviniaceae
Systematics of the floating fern genus Salvinia
Azolla as a nitrogen fixer in rice fields
CABI Invasive Species Compendium – Salvinia molesta
CABI Invasive Species Compendium – Azolla filiculoides
Ferns of the World – Salviniaceae overview
برخی از گیاهان خانواده سالوینیاسه - سرخسهای آبزی :