نام علمي
Willughbeia angustifolia
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Willughbeia angustifolia با نام محلی «پیتابو» از تیرهٔ خرزهرهایان (Apocynaceae) است؛ تیرهای که بسیاری از اعضای آن دارای شیرهٔ لاتکس و ترکیبات ثانویهٔ فعال هستند. این گونه در جنس Willughbeia قرار میگیرد؛ جنسی عمدتاً گرمسیری با عادت رشدی پیچنده (لیانا) که در جنگلهای بارانی آسیا شناخته میشود.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
خاستگاه این گونه به جنوبشرق آسیا نسبت داده میشود و بیشتر با زیستبومهای مرطوب استوایی پیوند دارد. زیستگاههای معمول شامل جنگلهای همیشهسبز کمارتفاع تا میانبند، حاشیهٔ جنگل و رویشگاههای نیمهسایه در نزدیکی آبراهههاست؛ جایی که رطوبت هوا بالا و خاکها غالباً غنی از مواد آلی و دارای زهکش مناسباند.
ویژگیهای بومشناختی مرتبط
بهعنوان یک لیانا، این گیاه برای دسترسی به نور از درختانِ تکیهگاه استفاده میکند و بدینترتیب در لایههای میانی و بالایی تاجپوشش حضور مییابد. لاتکس در بسیاری از Apocynaceae نقش دفاعی در برابر گیاهخواران دارد و میتواند بر تعاملات اکولوژیک گونه اثرگذار باشد. در جنگلهای مرطوب، چرخهٔ گلدهی و میوهدهی اغلب با الگوهای بارندگی و دما همبستگی دارد.
تاریخچهٔ شناخت و نامگذاری
جنس Willughbeia در ادبیات گیاهشناسی بر پایهٔ بررسیهای ریختشناسی (بهویژه ویژگیهای گل، میوه و آرایش برگها) از سایر جنسهای نزدیک در Apocynaceae تفکیک شده است. شناخت گونهها در این گروه به دلیل تنوع ریختی در زیستگاههای جنگلی و نمونهبرداری محدود از رویشگاههای دورافتاده، historically چالشبرانگیز بوده و با گسترش بررسیهای فلوریستیک و مطالعات ردهبندی دقیقتر بهبود یافته است.
![پیتابو]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های جنگلی
|
گیاه "پیتابو" با نام علمی Willughbeia angustifolia گونه ای از خانواده ی خرزهره (Apocynaceae) می باشد. جنس Willughbeia اولین بار در سال 1820 کشف شد. برخی از گونه های این گیاهان بومی جنوب شرقی آسیا و تعدادی نیز بومی شبه قاره هند می باشند. چندین گونه از این جنس دارای میوه های خوراکی بوده که بسیار مورد پسند بومیان می باشد. تعدادی از گونه ها نیز شیرابه ای چسبناک تولید می کنند.
گونه ی آنگوستیفولیا بومی جزایر نیکوبار، تایلند، مالزی و اندونزی است.
پیتابو درختچه ای بالارونده و قوی است که می تواند ساقه هایی با بیش از 60 متر ارتفاع تولید کند. ساقه های این گیاه می توانند بر روی درختان جنگل بالارفته و رشد کنند. و از این درختان یا سایر گیاهان به عنوان تکیه گاه برای رشد استفاده می کنند.
این گیاه، میوه هایی به رنگ زرد مایل به نارنجی، سته ای و به قطر 2 تا 10 سانتیمتر تولید می کند. پالپ میوه ها به رنگ نارنجی کمرنگ بوده و دارای طعم و مزه ای فوق العاده می باشد. طعم این میوه ها مشابه طعم و مزه ی شربت پرتقال است. معمولاً در نواحی بومی به صورت خودرو می روید و میوه های آن از درختان خودرو برداشت می شود. هر میوه دارای یک بذر فشرده و تخم مرغی شکل است که حدود 2 سانتیمتر طول و 1 سانتیمتر نیز عرض دارد.
برگ ها دارای آرایش متقابل و دارای دمبرگی به طول حدود 2 سانتیمتر می باشند. پهنک برگ بیضی شکل، تخم مرغی یا کشیده و به طول 3 تا 14 سانتیمتر و عرض 1 تا 4 سانتیمتر می باشند.
گل آذین ها به صورت خوشه ای و جانبی و به طول بیش از 2 سانتیمتر رشد می کنند. هر گل آذین حاوی 5 تا 19 گل می باشد. گل ها دو جنسی بوده و به رنگ سفید مایل به سبز مشاهده می شوند.
![PITABU]()
شرایط محیط رشد
پیتابو گیاهی مخصوص نواحی گرمسیری است. و در جنگل های پست رشد می کند.
دما و اقلیم
Willughbeia angustifolia (پیتابو) گیاهی گرمسیریِ همیشهسبز است و در اقلیمهای مرطوب بهترین رشد را دارد. بازه دمایی مناسب برای رشد فعال معمولاً حدود 22 تا 32 درجه سانتیگراد است.
این گیاه نسبت به سرما حساس است و افت دما به زیر 15 درجه میتواند باعث کندی رشد و آسیب برگها شود؛ یخبندان برای آن بسیار خسارتزا است.
رطوبت و آبیاری
رطوبت نسبی متوسط تا بالا (حدود 60 تا 85٪) برای شادابی برگها و رشد یکنواخت مناسب است. در محیطهای خشک، افزایش رطوبت با مهپاشی ملایم یا سینی سنگریزه و آب (بدون تماس مستقیم ریشه با آب) توصیه میشود.
خاک باید همواره کمی مرطوب بماند اما غرقابی نشود. بهترین روش، آبیاری عمیق پس از خشکشدن سطحی خاک (حدود 2 تا 4 سانتیمتر) و اطمینان از خروج آب اضافی از زهکش است.
نور
نور زیادِ غیرمستقیم تا نیمسایه روشن ایدهآل است؛ مشابه شرایط زیرسایهبان جنگلهای گرمسیری. نور مستقیم شدیدِ ظهرگاهی میتواند موجب سوختگی برگ شود، اما آفتاب ملایم صبحگاهی معمولاً قابلتحمل است.
خاک و زهکشی
بستر مناسب، خاک سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی بالا است. ترکیبی از پیت/کوکوپیت، پرلیت یا شن درشت، و کمپوست پوسیده میتواند ساختار مطلوب ایجاد کند.
خاک کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH 5.5 تا 7) معمولاً بهترین جذب عناصر غذایی را فراهم میکند.
جریان هوا و گلدان/محیط کاشت
جریان هوای ملایم به کاهش بیماریهای قارچی کمک میکند، اما باد سرد یا خشک باید حذف شود. در گلدان، استفاده از ظرف دارای سوراخهای کافی و تعویض دورهای بستر برای حفظ تخلخل توصیه میشود.
![Willughbeia angustifolia]()
نحوه تکثیر پیتابو
گیاه پیتابو از طریق کشت بذرهایش تکثیر می گردد.
میوه های این گیاه به دلیل وجود پالپی آبدار و خوشمزه که مشابه طعم و مزه ی شربت پرتقال است، ارزش تازه خوری داشته و در نواحی بومی محبوب می باشد.