این مقاله به معرفی گیاهان خودگشن مانند گندم و جو و راهکارهای خالصسازی و تکثیر بذر در آنها میپردازد. سه روش اصلی شامل: حذف بوتههای غریبه بر اساس صفات ظاهری در مراحل مختلف رشد، انتخاب سنبله/خوشه/بوتههای مطلوب و کشت مجدد بذر در زمین بدون سابقه کشت، و جداسازی بذر هر بوته و کشت ردیفی برای ارزیابی دقیقتر است. همچنین بر مدیریت علفهای هرز، کنترل آفات و تغذیه و آبیاری مناسب تأکید میشود.
گیاهان خودگشن :
گندم و جو در این گروه از گیاهان قرار دارند. برای خالص سازی بذر این گیاهان روشهای مختلفی قابل اجرا می باشد.
1)کشاورز می تواند بخشی از مزرعه خود را انتخاب و آن بخش را از کلیه بوته هائی که خصوصیات ظاهری متفاوتی از رقم مورد نظر نشان می دهند حذف نماید.لازم است که این عمل در مراحل مختلف رشد که تفاوتها قابل مشاهده اند انجام گیرد و کشاورز شناخت صحیحی از خصوصیات رقم مورد کاشت رقم مورد کاشت داشته باشد.
در صورتی که دقت کافی در عمل حذف بوته های غریبه بعمل آید ممکن است بذر گواهی شده بدست آید.
2)کشاورز ممکن است قبل از برداشت محصول وارد مزرعه شده و تعداد زیادی سنبله ، خوشه و یا بوته را که دقیقاً خصوصیات رقم مورد نظر را دارند و رشد مطلوبی نشان می دهند انتخاب نماید و تمامی بذر حاصل از انتخاب را یکجا جمع آوری کند. در سال بعد می بایستی بذر جمع آوری شده را در زمینی که قبلاً زیر کشت آن محصول نبوده است بکارد و طی مراحل مختلف رشد نسبت به حذف بوته های غریبه عمل کند.
3)کشاورز تعدادی سنبله، خوشه و یا بوته که کلیه صفات مطلوب رقم را دارند انتخاب و بذر هر سنبله ، خوشه یا بوته را بطور جدا از سایرین جمع آوری تهیه و در سال بعد بذر هر سنبله ، خوشه یا بوته را در روی یک خط جداگانه بکارد بنحوی که فاصله کافی بین خطوط کاشت وجود داشته باشد. در کلیه روشهای فوق لازم است که زمین مورد کاشت برای تکثیر بذر عاری از علفهای هرز بوده ، محصول در مقابل آفات و امراض حفاظت گردد و عملیات کوددهی ، آبیاری و غیره بنحوه مطلوبی بعمل آید. رعایت سایر ضوابط تکثیر بذر در سرحد امکان ضرورت دارد.