تشخیص و کنترل آفت برگ‌های لوله‌شده درخت سیب (شته یا کنه؟) + راهکارهای عملی

سلام آقاي رضايي 🌿برگ‌هاي لوله‌شده در سيب که پشت و داخل‌شون موجودات ريز سبز و سياه (و گاهي سفيد) ديده مي‌شه، خيلي زياد به شته‌ها (Aphids) مي‌خوره؛ مخصوصاً شته سبز سيب يا شته‌هاي تيره‌رنگ. اين‌ها عاشق اينن که پشت برگ قايم بشن، برگ رو لوله کنن و مثل مهمونیِ بدون دعوت، شيره‌ي گياه رو بمکن!

اما اون چيزي که گفتيد تارهاي خيلي خيلي ريز هم ديده مي‌شه، يه زنگ خطر دومه: کنه تارتن (کنه تارعنکبوتي). کنه‌ها معمولاً خيلي ريزتر از شته‌ها هستن و بيشتر با تار ظريف و حالت کدر شدن/نقطه‌نقطه شدن برگ خودشون رو لو مي‌دن. پس ممکنه شما همزمان شته + کنه داشته باشيد (بله، بعضي وقت‌ها آفت‌ها هم تيمي کار مي‌کنن 😅).

در مورد اون موارد سفيد که گفتيد: دو احتمال رايج داريم؛ يا پوست‌اندازي شته‌ها است (پوسته‌هاي سفيد که بعد از رشد جا مي‌مونه)، يا پوره/نوزاد بعضي آفات مکنده. اگر سفيدها مثل پوسته‌هاي خشک و توخالي باشند، خيلي احتمالاً همون پوست شته است. اگر پنبه‌اي و کرکي باشند، بايد به شپشک آردآلود هم فکر کرد (هرچند روي سيب کمتر از شته و کنه شايع است).

چند تست ساده براي تشخيص دقيق‌تر (بدون آزمايشگاه و با اعصاب سالم):
۱) يک کاغذ سفيد زير شاخه بگيريد و تکون بديد: اگر ريزهاي متحرک مثل گرد و غبار راه برن احتمالاً کنه است. اگر حشرات مشخص گلابي‌شکل ببينيد، شته است.
۲) به سطح برگ نگاه کنيد: نقطه‌هاي ريز زرد/نقره‌اي + تار بيشتر به نفع کنه است.
۳) چسبندگي و برق افتادن برگ/شاخه (عسلک): بيشتر نشانه‌ي شته است و بعدش هم مورچه‌ها معمولاً پيداشون مي‌شه!

راهکار کنترل (خانگي و کم‌خطر، مرحله‌به‌مرحله):
۱) اول از همه: هر برگ خيلي شديد لوله‌شده و آلوده را اگر تعدادش کمه، جدا کنيد و دور بريزيد (نه پاي درخت!). اين کار جمعيت آفت رو يکهو کم مي‌کنه.
۲) شست‌وشوي قوي با آب (خصوصاً پشت برگ‌ها) براي شته خيلي جواب مي‌ده. صبح زود انجام بديد که گياه اذيت نشه.
۳) اسپري صابون حشره‌کش يا صابون ملايم: اگر صابون حشره‌کش داريد عاليه؛ اگر نه، محلول خيلي ملايم (مثلاً ۱ قاشق چاي‌خوري مايع ظرفشويي ساده در ۱ ليتر آب) فقط به‌صورت تست روي چند برگ، چون بعضي ارقام حساسن. حتماً پشت برگ‌ها رو پوشش بديد. ۲–۳ نوبت با فاصله ۴–۵ روز تکرار.
۴) اگر تار خيلي ريز و نشانه‌هاي کنه واضح بود: افزايش رطوبت محيط (در حد معقول) و شست‌وشوي مداوم کمک مي‌کنه، اما براي جمعيت بالا معمولاً نياز به کنه‌کش اختصاصي هست؛ چون خيلي از سموم عمومي به کنه‌ها کم اثرند.

اگر آلودگي زياد و درخت در حال آسيب جدي است (پيچش گسترده برگ‌ها، توقف رشد، ريزش برگ): بهتره با توجه به شرايط باغچه (وجود کودک/حيوان خانگي، نزديکي به ساختمان، زمان گل‌دهي و حضور زنبورها) نوع محصول و دُز دقيق انتخاب بشه. نکته مهم اينه که سمپاشي در زمان گل‌دهي مي‌تونه به گرده‌افشان‌ها آسيب بزنه، پس زمان‌بندي خيلي مهمه.

در مورد اينکه فرموديد عکس‌ها رو در تلگرام ارسال کرديد: من اينجا به تلگرام دسترسي ندارم، اما اگر همين‌جا عکس‌ها رو آپلود کنيد (از پشت برگ، داخل برگ لوله‌شده، نماي نزديک آفت و نماي کلي درخت)، مي‌تونم تشخيص رو خيلي دقيق‌تر قطعي کنم و دقيقاً بگم بيشتر شته است يا کنه يا هر دو. 📷

براي مطالعه نکات تکميلي و روش‌هاي دقيق‌تر کنترل آفات درختان ميوه، پيشنهاد مي‌کنم حتماً مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.