اسكينانتوس

دانستنیهای علمی

گياه اسكينانتوس از گياهان هوازي و اپي فيت است كه كمتر شناخته شده است

منشا آن جنگلهاي پرباران جنوب آسياست

اسكينانتوس نسبت نزديكي با گیاه كلومنيا دارد و شرايط محيطي شبيه آن را نيازمند است

Aeschynanthus جنسی از گیهان گلدار است که دارای 185 گونه از گیاهان گرمسیری میباشد. آنها در جنوب و جنوب شرقی آسیا، جزایر اندونزی ، گینه نو ، و فیلیپین یافت می شوند. آنها گیاه رژ لب نیز نامیده میشوند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 28 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک هوموسی و ذغال

ساقه و الگوی رشد

Aeschynanthus lobbianus (اسکینانتوس) یک گیاه اپی‌فیت یا نیمه‌اپی‌فیتِ آویز است که ساقه‌های باریک، نسبتاً گوشتی و انعطاف‌پذیر تولید می‌کند. ساقه‌ها معمولاً به‌صورت منشعب رشد کرده و در طول خود گره‌های مشخص دارند که از آن‌ها برگ‌ها به‌صورت جفتی ظاهر می‌شوند. رشد آویز و قوسیِ ساقه‌ها، مهم‌ترین ویژگی ریخت‌شناسی این گونه در حالت گلدانی است.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، بدون بریدگی و عمدتاً بیضوی تا تخم‌مرغی هستند و در بسیاری از نمونه‌ها نوک برگ اندکی گرد یا کم‌تیز دیده می‌شود. بافت برگ چرمی تا گوشتی و سطح آن صاف و براق است. رنگ برگ‌ها عموماً سبز تیره بوده و در نور مناسب درخشندگی بیشتری پیدا می‌کنند. ضخامت برگ و سطح براق آن، نشانه سازگاری گیاه با رطوبت متغیر و ذخیره نسبی آب است.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها غالباً به‌صورت خوشه‌های کوچک یا چندتایی در انتهای شاخه‌ها تشکیل می‌شوند. گل لوله‌ای و کشیده است و ظاهری “رژلبی” دارد؛ کاسه‌گل معمولاً لوله‌ای و تیره‌تر بوده و جام گل با رنگ‌های درخشان قرمز تا نارنجی-قرمز دیده می‌شود. لبه‌های جام گل ممکن است اندکی باز و برگشته باشند و اندام‌های زایشی از دهانه گل بیرون‌زدگی ملایمی داشته باشند. کنتراست رنگی میان کاسه‌گل و جام، از شاخص‌ترین ویژگی‌های شناسایی این گونه است.

ریشه‌ها

ریشه‌ها ظریف و نسبتاً کم‌حجم‌اند و با ماهیت اپی‌فیتی گیاه سازگار هستند. در محیط‌های سبک، ریشه‌ها بیشتر برای تثبیت و جذب رطوبت عمل می‌کنند تا نفوذ عمیق در خاک.

شرایط محیط رشد

گياه اسكينانتوس را ميتوان در اتاق نگهداري كرد به شرطي كه نور فراوان اما نه به صورت تابش مستقيم و درجه حرارت 22 تا 30 درجه سانتيگراد و رطوبت زياد برايش فراهم باشد. يعني چنين اتاقي بايد شرايط يك گلخانه گرم را داشته باشد

در زمستان لازم است به اسكينانتوس يك دوره استراحت تحت دماي حداقل 18 درجه سانتيگراد داده شود.

اگر آب به مقدار كمي داده شود سبب ميشود كه غنچه ها در سال بعد بيشتر شوند.

بهتر است گياه اسكينانتوس را در بهار به گلدان جديدي كه محتوي خاك برگ ، پيت و كود حيواني كاملا پوسيده است منتقل كرد و به مجرد شروع رشد به ميزان آب دهي افزود .

مقابله به آفات اسكينانتوس

آفات رایج

در Aeschynanthus lobbianus آفات اصلی شامل شپشک آردآلود، سپردار، کنه تارتن و شته است. نشانه‌ها: تجمع توده‌های پنبه‌ای و چسبناک، لکه‌های قهوه‌ای سپردار، تارهای ظریف و ریزش برگ یا بدشکلی جوانه‌ها.

مقابله: ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و برگ‌ها را با پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ پاک کنید. سپس هر ۷–۱۰ روز یک‌بار، ۲–۳ نوبت از صابون حشره‌کش یا روغن ولک/نیم استفاده کنید. برای کنه، افزایش رطوبت و شست‌وشوی زیر برگ‌ها مؤثر است؛ در آلودگی شدید، از کنه‌کش اختصاصی طبق برچسب مصرف بهره ببرید.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از آبیاری بیش از حد و زهکشی ضعیف) با زردی، بی‌حالی و سیاه شدن ساقه نزدیک خاک دیده می‌شود. لکه‌برگی قارچی نیز به صورت لکه‌های تیره با هاله زرد بروز می‌کند.

مقابله: آبیاری را تنظیم کنید، اجازه دهید سطح بستر بین دو آبیاری خشک شود و از خاک سبک با زهکشی بالا استفاده کنید. بخش‌های پوسیده را حذف و در صورت امکان قلمه سالم را ریشه‌دار کنید. برای لکه‌برگی، گردش هوا را افزایش دهید و از خیس کردن برگ‌ها پرهیز کنید؛ در صورت تداوم، قارچ‌کش‌های مسی/مانکوزب طبق دستور برچسب به‌کار رود.

نحوه تکثیر اسكينانتوس

روش‌های رایج تکثیر در منزل

Aeschynanthus lobbianus (اسکینانتوس) عمدتاً به‌عنوان گیاه زینتی آپارتمانی نگهداری می‌شود و بنابراین تکثیر آن بیشتر به روش‌های رویشی انجام می‌گیرد. موفق‌ترین و رایج‌ترین روش، قلمه‌گیری ساقه است؛ زیرا ویژگی‌های رقم مادری را دقیق حفظ می‌کند و سریع‌تر به گیاه قابل‌نمایش می‌رسد.

تکثیر با قلمه ساقه

قلمه‌های ۸ تا ۱۲ سانتی‌متری از ساقه‌های نیمه‌خشبی و سالم انتخاب کنید و برگ‌های پایینی را حذف نمایید. قلمه را در بستر سبک و هواخور مانند پرلیت+پیت‌ماس (یا کوکوپیت) بکارید. رطوبت بالا، نور زیادِ غیرمستقیم و دمای حدود ۲۲ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد ریشه‌زایی را تسریع می‌کند. پوشاندن گلدان با پلاستیک شفاف (با تهویه روزانه) به حفظ رطوبت کمک می‌کند. پس از تشکیل ریشه، قلمه‌ها به گلدان کوچک با خاک سبک منتقل می‌شوند.

خوابانیدن ساقه (Layering)

برای شاخه‌های بلند و آویزان، می‌توان بخشی از ساقه را بدون جدا کردن از گیاه مادر روی بستر مرطوب خواباند و با گیره ثابت کرد تا از گره‌ها ریشه بدهد. پس از ریشه‌دار شدن، شاخه از بوته مادری جدا و به‌صورت مستقل کاشته می‌شود. این روش در شرایط خانگی درصد موفقیت بالایی دارد.

تکثیر از بذر (کم‌کاربرد)

اگر گیاه گل‌دهی و گرده‌افشانی موفق داشته باشد، بذر تولید می‌شود؛ اما در خانه کمتر رخ می‌دهد و رشد گیاهچه‌ها کندتر است. بذرها سطحی روی بستر استریل و مرطوب پاشیده می‌شوند و به نور ملایم، رطوبت پایدار و دمای گرم نیاز دارند.

عوارض جانبی - هشدار

ایمنی و سمیت

اسکینانتوس لوبیانیوس (Aeschynanthus lobbianus) معمولاً به‌عنوان گیاه آپارتمانی کم‌خطر شناخته می‌شود، اما بلع برگ‌ها یا شیره گیاه می‌تواند در برخی افراد یا حیوانات خانگی باعث ناراحتی گوارشی خفیف (تهوع، استفراغ، اسهال) شود. در خانه‌های دارای کودک یا گربه/سگ، گیاه را دور از دسترس قرار دهید.

تحریک پوستی و آلرژی

در زمان هرس یا قلمه‌گیری، تماس با شیره گیاه ممکن است در پوست‌های حساس موجب خارش، قرمزی یا درماتیت تماسی شود. استفاده از دستکش و شست‌وشوی دست‌ها پس از کار با گیاه توصیه می‌شود.

هشدارهای نگهداری و بیماری‌ها

آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف مهم‌ترین عامل پوسیدگی ریشه در این گونه است و می‌تواند به سرعت باعث زردی و ریزش برگ‌ها شود. خاک همیشه خیس، همچنین احتمال رشد قارچ‌ها و بروز بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد. گلدان را با سوراخ زهکش و خاک سبک استفاده کنید.

آفات و سرایت

اسکینانتوس می‌تواند میزبان شته، شپشک آردآلود و کنه تارعنکبوتی باشد؛ این آفات در فضای بسته به گیاهان مجاور هم سرایت می‌کنند. قرنطینه گیاه تازه‌خریداری‌شده و بازبینی دوره‌ای زیر برگ‌ها ضروری است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره ژسنریاسه و جنس های آن