یوکا فیلی

دانستنیهای علمی

گیاهی است زیبا از خانواده آگاواسه با برگ های کشیده و خنجری نوک تیز و به رنگ سبز

این گیاه دو گونه دارد یکی که فاصله برگ ها در آن زیادتر است و گل نمی دهد و این نوع برای آپارتمان بیشتر توصیه می شود و نوع دیگر که فاصله برگ های آن کمتر است و گل هایی به شکل زنگوله واژگون و سفید و کرم رنگ می دهد و برای کشت در باغچه مناسبتر است.

هر دو گونه را می توان هم در آپارتمان و هم در باغچه نگهداری کرد.

آنها بومی مناطق گرم و خشک بخش هایی از شمال و مرکز آمریکا ، امریکا جنوبی و کارائیب هستند.قبلا این گیاه با (Manihot esculenta) اشتباه گرفته میشد

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 15 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک برگ و ماسه

این گیاه نسبت به شرایط نامساعد نور، دما و هوا بسیار مقاوم است و در هر جای خانه می توان از آن استفاده کرد و به همین دلیل در اکثر خانه ها دیده می شود.

ساقه و تنه

یوکا فیلی (Yucca elephantipes) دارای ساقه‌ای چوبی و نسبتاً ضخیم است که با افزایش سن به شکل تنه‌ای قائم و گاه چندشاخه در می‌آید. سطح تنه معمولاً خاکستری تا قهوه‌ای روشن است و جای زخم برگ‌های قدیمی به صورت حلقه‌ها و برجستگی‌های کم‌عمق روی آن دیده می‌شود. قاعدهٔ تنه در نمونه‌های بالغ می‌تواند حالت متورم و «پای‌فیل‌مانند» پیدا کند که یکی از ویژگی‌های شاخص این گونه است.

برگ‌ها

برگ‌ها باریک، کشیده و شمشیری‌شکل بوده و در انتهای ساقه به صورت دسته‌ای (روzet) تجمع می‌یابند. رنگ برگ‌ها معمولاً سبز براق تا سبز تیره است و در برخی ارقام ممکن است رگه‌های روشن‌تر دیده شود. طول برگ‌ها اغلب بین حدود 30 تا 90 سانتی‌متر و عرض آن‌ها چند سانتی‌متر است. حاشیهٔ برگ‌ها عمدتاً صاف است و نوک برگ تیز می‌شود. بافت برگ‌ها چرمی و نسبتاً سخت است و رگبرگ میانی معمولاً برجسته‌تر به نظر می‌رسد.

گل‌آذین و گل‌ها

در شرایط مناسب، گیاه گل‌آذینی خوشه‌ای-پانیکولی تولید می‌کند که از مرکز تاج برگ‌ها خارج می‌شود و می‌تواند بلند و پرشاخه باشد. گل‌ها معمولاً سفید تا کرم‌رنگ، زنگوله‌ای یا کاسه‌ای‌شکل و نسبتاً گوشتی هستند. هر گل از قطعات گلپوش متعدد تشکیل شده و ظاهر کلی آن‌ها آویخته و خوشه‌ای است. گل‌دهی در نمونه‌های آپارتمانی کمتر رخ می‌دهد و بیشتر در گیاهان بالغ و محیط‌های پرنور دیده می‌شود.

ریشه‌ها

ریشه‌ها فیبری و منشعب‌اند و بیشتر برای تثبیت گیاه و جذب آب عمل می‌کنند. با وجود مقاومت نسبی به خشکی، بافت‌های ذخیره‌ای در ساقه و بخش‌های پایینی به حفظ آب کمک می‌کند و بافت چوبی تنه نیز استحکام اندامی بالایی فراهم می‌آورد.

شرایط محیط رشد

به نور کافی احتیاج دارد، در آفتاب کامل می توان آن را نگهداری کرد؛ ولی در سایه پس از مدتی گیاه بد شکل می شود و فاصله برگ ها زیاد می گردد .

درجه حرارت مطلوب در زمستان ۱۰ تا ۱۶ درجه سانتیگراد است و در تابستان محتاج به نگهداری در خارج از اتاق است ولی کلاً از نظر دما در هر فصلی می توان آن را در اتاق یا خارج از خانه نگهداری نمود ( نسبت به سرما مقاوم است ).

در تابستان آن را همیشه مرطوب نگهدارید و هر ۲ تا ۳ روز یکبار آبیاری نمایید. در زمستان بین دو آبیاری اجازه دهید تا سطح خاک گلدان خشک شود.

خاک مناسب خاک لوم است که مخلوطی از شن رس و مواد آلی است.

یک روش تکثیر جدا کردن پاجوش ها ( پا گیاه ) در بهار از گیاه مادر و کاشتن آنها. کاشتن قلمه در شن و ریشه دار کردن آن که در اوایل بهار بهتر جواب می دهد. البته اگر جوانه انتهایی گیاه را ببرید گیاه پس از مدتی در قسمت جوانه انتهایی دو یا سه شاخه می شود که از آنها می توانید برای قلمه زدن استفاده نمایید .

مقابله به آفات یوکا فیلی

آفات رایج یوکا فیلی

یوکا فیلی در محیط آپارتمان بیشتر توسط شپشک‌های آردآلود، کنه تارعنکبوتی و شته‌ها آسیب می‌بیند. شپشک آردآلود به صورت توده‌های سفید پنبه‌ای روی برگ و طوقه دیده می‌شود و با مکیدن شیره گیاه، زردی و ضعف ایجاد می‌کند. کنه تارعنکبوتی لکه‌های ریز زرد و تار نازک در پشت برگ‌ها به‌جا می‌گذارد. شته‌ها بیشتر روی برگ‌های جوان تجمع کرده و باعث پیچیدگی و چسبندگی برگ می‌شوند.

روش‌های مقابله با آفات

برای مبارزه مکانیکی، ابتدا آفات قابل رؤیت را با پنبه آغشته به الکل یا محلول رقیق مایع ظرفشویی پاک کنید. افزایش رطوبت نسبی با غبارپاشی غیرمستقیم و تهویه مناسب، جمعیت کنه‌ها را کاهش می‌دهد. در صورت شدت آلودگی، از حشره‌کش سیستمی مانند ایمیداکلوپراید یا روغن‌ولک طبق دستور برچسب و با رعایت نکات ایمنی استفاده کنید و محلول را روی سطح و پشت برگ‌ها اسپری نمایید.

بیماری‌ها و پیشگیری

مهم‌ترین بیماری یوکا فیلی پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری بیش از حد و زهکش نامناسب است. علائم شامل نرم شدن ساقه، زردی گسترده و بوی نامطبوع از خاک است. بهترین راه مقابله، پیشگیری با استفاده از بستر سبک، گلدان دارای سوراخ زهکش و آبیاری پس از خشک شدن خاک است. در مراحل اولیه می‌توان بخش‌های پوسیده را بریده، ریشه سالم را با قارچ‌کش سیستمیک ضدعفونی و در خاک تازه کاشت.

نحوه تکثیر یوکا فیلی

تولیدمثل یوکا فیلی در طبیعت

یوکا الِفَنتیپِس (Yucca elephantipes) در زیستگاه‌های گرمسیری و نیمه‌خشک، عمدتاً از راه تولیدمثل جنسی با گل و بذر گسترش می‌یابد. گل‌ها معمولاً خوشه‌ای و معطرند و با گرده‌افشانی حشرات، بذر تشکیل می‌شود. بذرها پس از رسیدن، با ریزش در اطراف پایه یا جابه‌جایی توسط باد و آب در فاصله‌های کوتاه پراکنده می‌شوند. علاوه بر بذر، این گیاه می‌تواند با پاجوش‌ها و شاخه‌های جانبی نیز به‌صورت رویشی کلنی‌های کوچک ایجاد کند.

تکثیر یوکا فیلی در خانه

رایج‌ترین روش خانگی، قلمه ساقه است: قطعه‌ای ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متری از تنه را جدا کنید، برش را ۲۴ تا ۴۸ ساعت در سایه خشک کنید تا پینه ببندد، سپس در خاک سبک و بسیار زهکش‌دار بکارید. روش دیگر، قلمه سرشاخه است که سریع‌تر ریشه می‌دهد؛ پس از جدا کردن تاج برگ‌دار، همانند قبل اجازه دهید محل برش خشک شود. تقسیم پاجوش نیز مؤثر است: پاجوش‌های دارای ریشه را با چاقوی تمیز جدا و در گلدان مستقل بکارید. تکثیر از بذر امکان‌پذیر است اما کندتر بوده و برای جوانه‌زنی به گرما و رطوبت کنترل‌شده نیاز دارد.

عوارض جانبی - هشدار

سمیت گزارش‌شده

Yucca elephantipes در صورت خورده‌شدن می‌تواند برای حیوانات خانگی مشکل‌ساز باشد؛ ساپونین‌های موجود در یوکا در سگ و گربه با استفراغ، اسهال، بی‌حالی و آبریزش دهان گزارش شده‌اند و در موارد بیشتر می‌تواند به لرزش یا ناهماهنگی حرکتی منجر شود.

عوارض احتمالی برای انسان

در انسان، تماس با شیره یا بخش‌های گیاه معمولاً سمیِ شدید محسوب نمی‌شود، اما در افراد حساس ممکن است تحریک پوستی یا ناراحتی گوارشی در صورت بلع رخ دهد. از مصرف خوراکیِ بخش‌های گیاهِ آپارتمانی خودداری کنید.

اقدام پیشنهادی

گیاه را دور از دسترس کودک و حیوان قرار دهید؛ در صورت بلع قابل‌توجه یا علائم شدید، با دامپزشک/پزشک تماس بگیرید.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس یوکا و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره خنجریان - سوسنی ها و جنس های آن