نام علمي
Schizophyllum radiatum
نام لاتين
radiatum Mushroom
دانستنیهای علمی
رده‌بندی علمی (خانواده و جنس)
Schizophyllum radiatum یک قارچ بازیدیومیست از جنس Schizophyllum و خانواده Schizophyllaceae است. این جنس با ویژگی‌های ماکروسکوپی مشخص مانند تیغه‌های شکافته (split gills) شناخته می‌شود و در رده‌بندی قارچ‌های چوب‌زیِ تجزیه‌کننده جای می‌گیرد.
منطقه بومی و پراکنش
پراکنش این گونه عمدتاً در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری گزارش شده است. ثبت‌های میدانی آن بیشتر با کمربندهای جنگلی مرطوب و مناطق دارای رطوبت فصلی سازگار است و حضورش معمولاً با اکوسیستم‌هایی همراه است که چوب مرده و بقایای درختی فراوان دارند.
زیستگاه و بوم‌شناسی
زیستگاه اصلی شیزوفیلوم رادیاتوم چوب درختان افتاده، کنده‌ها و شاخه‌های مرده است. این قارچ به‌عنوان یک ساپروتروف، با ترشح آنزیم‌ها در فرایند تجزیه لیگنین و سلولز نقش دارد و به چرخه مواد غذایی در جنگل کمک می‌کند. میوه‌دهی آن اغلب پس از دوره‌های بارندگی و افزایش رطوبت محیطی مشاهده می‌شود.
تاریخچه کشف و نام‌گذاری
گونه‌های جنس Schizophyllum از دیرباز در قارچ‌شناسی به‌سبب ساختار تیغه‌ای ویژه مورد توجه بوده‌اند. اپی‌تت گونه‌ای radiatum به الگوی شعاعی یا پره‌مانند در برخی ویژگی‌های ریخت‌شناسی اشاره دارد و در ادبیات تاکسونومی برای تمایز درون‌جنسی به کار می‌رود.
نام‌های رایج
در سطح جهانی، اعضای جنس Schizophyllum غالباً با عنوان Split-gill fungus شناخته می‌شوند. برای Schizophyllum radiatum نیز در منابع انگلیسی گاهی از ترکیب‌های توصیفی نزدیک به همین نام استفاده می‌شود، در حالی‌که نام‌های محلی بسته به منطقه و زبان، معمولاً بر پایه ظاهر کلاهک و تیغه‌های شکافته شکل می‌گیرند.
![دانستنیهای علمی شیزوفیلوم رادیاتوم]()
خصوصیات - معرفی
ریخت‌شناسی کلی اندام‌ها
Schizophyllum radiatum یک قارچ چوب‌زی است و بنابراین «ساقه، برگ و گل» به معنای گیاهان آوندی ندارد. اندام اصلی آن بدن بارده (کلاهک‌مانند) است که روی چوب‌های مرده یا در حال پوسیدن ظاهر می‌شود. شناخت اندام‌ها در این گونه بر پایهٔ کلاهک، پایهٔ اتصال و سطح بارده زیرین انجام می‌گیرد.
کلاهک (Pileus)
کلاهک معمولاً کوچک و بادبزنی تا نیم‌دایره است و اغلب به صورت طاقچه‌ای از پهلو به بستر می‌چسبد. اندازهٔ کلاهک در بیشتر نمونه‌ها چند سانتی‌متر است و سطح بالایی آن خشک، نمدی تا کرک‌دار و دارای نوارهای شعاعی یا زون‌بندی ظریف دیده می‌شود. رنگ سطح بالایی از سفید و خاکستری روشن تا کرم و قهوه‌ای کم‌رنگ متغیر است و لبه‌ها نازک و موج‌دار هستند.
پایه و محل اتصال
پایه معمولاً بسیار کوتاه یا تقریباً نامشهود است و بدن بارده به صورت جانبی به چوب متصل می‌شود. بافت کلاهک چرمی تا نسبتاً سخت است و در خشکی جمع می‌شود و با رطوبت دوباره باز می‌گردد. این توانایی باز و بسته شدن با تغییر رطوبت، از ویژگی‌های شاخص اندام بارده در این جنس است.
سطح زیرین و ساختار بارده
سطح زیرین به جای تیغه‌های معمولی، تیغه‌های «دو شاخه و شکافدار» دارد که ظاهری شیارخورده و پره‌پره ایجاد می‌کند. این تیغه‌ها معمولاً سفید تا کرم هستند و در حالت خشک ممکن است خاکستری‌تر به نظر برسند. شکاف طولی تیغه‌ها (split gills) مهم‌ترین شاخص تشخیصی در اندام بارده است.
![ریخت‌شناسی عمومی و ویژگی‌های ظاهری شیزوفیلوم رادیاتوم]()
خاک مورد نیاز
درختان مرده
عوارض جانبی - هشدار
هشدارهای ایمنی و بهداشتی درباره Schizophyllum radiatum
Schizophyllum radiatum یک قارچ چوب‌زی است و در تماس با چوب‌های در حال پوسیدگی دیده می‌شود. مهم‌ترین نکته این است که این گونه برای مصرف خوراکی یا دارویی توصیه نمی‌شود؛ زیرا امکان اشتباه با قارچ‌های مشابه و خطر مسمومیت وجود دارد.
حساسیت‌ها و مواجهه تنفسی
هاگ‌های قارچ‌های چتری می‌توانند در برخی افراد حساسیت ایجاد کنند. در محیط‌های بسته، دستکاری توده‌های قارچی خشک یا تکاندن آن می‌تواند باعث تحریک بینی و گلو، سرفه یا تشدید آسم شود. هنگام پاکسازی چوب آلوده، استفاده از ماسک و تهویه مناسب توصیه می‌شود.
ریسک برای گیاهان و سازه‌های چوبی
این قارچ با تجزیه چوب، در پوسیدگی نقش دارد. وجود آن روی تنه‌ها، کنده‌ها یا الوار می‌تواند نشانه شروع یا پیشرفت فساد چوب باشد. در باغچه یا انبار چوب، بهتر است چوب‌های آلوده جدا و خشک نگه‌داری شوند تا گسترش پوسیدگی و آلودگی قارچی کاهش یابد.
نکات مربوط به کودکان و حیوانات خانگی
از تماس کودکان و حیوانات خانگی با قارچ‌های ناشناس و خوردن آن‌ها جلوگیری کنید. در صورت بلع احتمالی یا بروز علائم گوارشی/تنفسی، پیگیری پزشکی ضروری است.
![هشدار شیزوفیلوم رادیاتوم]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس قارچ شکافدار و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره شیزوفیلاسه و جنس های آن