نام علمي
Pilea involucrata
نام لاتين
friendship plant
دانستنیهای علمی
جایگاه ردهبندی و خانواده
Pilea involucrata یک گونه از سردهٔ Pilea در خانوادهٔ گزنهسانان (Urticaceae) است. این خانواده با حضور کرکهای ریز، ترکیبات فنولی و تنوع بالای گیاهان علفیِ سایهدوست شناخته میشود. درون سردهٔ Pilea، گونهها اغلب به دلیل برگهای برجستهـچروکیده و سازگاری با رطوبت بالا متمایز میشوند.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی این گونه عمدتاً در نواحی گرمسیری قارهٔ آمریکا، بهویژه بخشهایی از آمریکای مرکزی و شمالِ آمریکای جنوبی گزارش شده است. زیستگاه معمول آن کف جنگلهای مرطوب، حاشیهٔ جویبارها و نقاط نیمسایه تا سایهٔ عمیق است؛ جایی که خاکها غالباً غنی از مواد آلی و همواره نمناکاند. سازگاری کلیدی آن، رشد در نورِ فیلترشده و رطوبت نسبی بالا است.
تاریخچه کشف و نامگذاری علمی
نام علمی این گیاه در چارچوب گیاهشناسی نوین و بر پایهٔ نمونههای هرباریومی از مناطق گرمسیری قارهٔ آمریکا تثبیت شد. صفت گونهایِ involucrata به حضور ساختارهای پوشینهمانند (براکتهها/برگکها) در اطراف گلآذین اشاره دارد. ثبت نامگذاری و توصیف گونه معمولاً بر مبنای ویژگیهای ریختشناسی برگ و گلآذین انجام گرفته است.
نامهای رایج محلی و جهانی
در فارسی، این گیاه با نام «گیاه دوستی» شناخته میشود. در منابع انگلیسی، از نامهای رایجی مانند Friendship plant و گاهی Panamiga برای اشاره به آن استفاده میشود. نامهای رایج عموماً به سهولت تکثیر رویشی و هدیهدادنِ قلمهها بین دوستان اشاره دارند.
![گیاه دوستی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
مکان های گرم و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک هایی با زهکش مناسب
|
"گیاه دوستی" یا "پیله آ اینوولاکراتا" گیاهی است رونده و انبوه از خانواده ی گزنه که کشت آن در برخی موارد به خصوص در نواحی مرطوب مانند تراریوم ها انجام می شود. این گیاه بومی آمریکای مرکزی و جنوبی است.
گیاه دوستی گیاهی چندساله و علفی است. برگ ها بیضوی، دندانه دار، دارای ساختاری خاص، به رنگ سبز تیره می باشند. این برگ ها در قسمت میانی و نزدیک به وسط به رنگ برنز تیره و در حاشیه ها به رنگ سبز روشن مشاهده می شوند. بخش زیرین برگ به رنگ قرمز تیره می باشد. این برگ ها به خصوص برگ های جوانتر دارای کرک های زیادی نیز می باشند. گل ها به صورت خوشه ای، به رنگ سبز مایل به صورتی و کوچک بوده که در تابستان تولید می شوند. این گل ها جلوه ای ندارند. و این گیاه زینتی به دلیل برگ های زیبایش تکثیر و کشت می گردد. این گونه از پیله آ به ندرت در فضای خانگی یا گلخانه تولید گل و میوه می کند.
![friendship plant]()
شرایط محیط رشد
معمولاً در خانه یا گلخانه های گرم، مرطوب با نور غیرمستقیم خورشید رشد می کند. نور کامل خورشید را برای رشد ترجیح می دهد اما در مکان هایی با شدت نور بیش از حد، طرح های روی برگ کمرنگ خواهند شد و از زیبایی برگ کاسته می شود.
در طول فصل رشد به آبیاری منظم و مناسب نیاز دارد. اما در طی فصول پاییز و زمستان باید آبیاری گیاه کاهش یابد. در تابستان حدود دو تا سه بار آبیاری در طول هفته مناسب خواهد بود. ولی در پاییز و زمستان هفته ای یکبار آبیاری برای این گیاه کفایت می کند.
بهترین دما برای این گیاه در طی روز حدود 21 تا 23 درجه سانتیگراد و در طول شب 15 تا 21 درجه سانتیگراد می باشد. در دماهای پایین، برگ های گیاه تیره و سیاه خواهند شد.
این گونه از پیله آ مانند سایر گونه ها به خاکی با زهکش مناسب نیاز دارد. مخلوط یک قسمت پیت ماس و یک قسمت خاک لوم و دو قسمت شن و یا حجم مساوی از پیت ماس و شن محیط مناسبی برای کشت آن است. برای رشد بهتر آن می توان از کود های محلول ویژه ی گیاهان آپارتمانی نیز استفاده نمود.
این گیاه به هرس خاصی نیاز ندارد اما برای جلوگیری از بلند شدن بیش از اندازه ساقه ها می توان آنها را سرزنی کرد تا رشد ساقه ها جانبی تحریک شده و بوته ها متراکم تر گردند.
![Pilea involucrata]()
مقابله به آفات گیاه دوستی
آفات رایج گیاه Pilea involucrata (گیاه دوستی)
مهمترین آفات گیاه دوستی شامل شته، تریپس، کنههای تارعنکبوتی و شپشک آردآلود هستند. این آفات معمولاً در شرایط هوای خشک، گردش هوای ضعیف و تجمع غبار روی برگها شدت مییابند. نشانهها شامل زردی برگ، پیچیدگی، لکههای نقرهای، تارهای نازک و ترشح عسلک چسبناک است. کنترل اولیه با شستوشوی ملایم برگها با آب ولرم و حذف بخشهای شدیداً آلوده انجام میشود.
برای کنترل شیمیایی-زیستی، میتوان از محلول رقیقشده صابون حشرهکش یا روغن ولک / روغن نیم (neem oil) استفاده کرد. سمپاشی باید در چند نوبت با فاصله ۵–۷ روز تکرار شود تا چرخه زندگی آفت قطع گردد. همچنین قرنطینه گیاهان جدید و تمیز کردن منظم برگها از گسترش آفات جلوگیری میکند.
بیماریهای قارچی و فیزیولوژیک
گیاه دوستی در برابر بیماریهای قارچی ریشه و ساقه (مانند پوسیدگی ریشه) حساس است، بهویژه زمانی که خاک همیشه خیس بماند. نشانهها شامل نرم و قهوهای شدن طوقه، ریزش ناگهانی برگها و بوی نامطبوع خاک است. آبیاری بیش از حد مهمترین علت این مشکلات است.
برای مقابله، باید زهکشی گلدان بهبود یابد، آبیاری تنها زمانی انجام شود که سطح خاک کمی خشک شده باشد و در صورت پوسیدگی شدید، گیاه به بستر تازه با خاک سبک و استریل منتقل گردد. استفاده محدود از قارچکشهای سیستمیک در مراحل اولیه میتواند مفید باشد. همچنین پرهیز از پاشیدن مستقیم آب روی برگها و تأمین تهویه مناسب، خطر لکهبرگیهای قارچی را کاهش میدهد.
![گیاه دوستی]()
نحوه تکثیر گیاه دوستی
ازدیاد این گیاهان از طریق ریشه دار کردن قلمه های انتهایی (قلمه های چوب سبز) در بهار یا تابستان صورت می گیرد. قلمه ها را باید در گلخانه و بستر کشت مرطوب و سبک قرار داد. قلمه های تهیه شده از این گیاه در طول یک ماه ریشه خواهند داد.
روش دیگر تکثیر این گیاه استفاده از قلمه های ریشه یا تقسیم بوته است.