معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - سرخس دکمه ای

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/10/19
معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - سرخس دکمه ای
سرخس دکمه‌ای (*Pellaea rotundifolia*) یک سرخس زینتیِ همیشه‌سبز و نسبتاً کم‌توقع است.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد):**
در دمای معتدل بهترین رشد را دارد (حدود 15–25°C) و به سرما و یخبندان حساس است. نورِ زیادِ غیرمستقیم تا نیم‌سایه را ترجیح می‌دهد و آفتاب مستقیمِ شدید می‌تواند باعث سوختگی برگچه‌ها شود. رطوبت محیطیِ متوسط برای آن مناسب است؛ با این حال نسبت به خشکیِ نسبیِ هوا از بسیاری سرخس‌ها مقاوم‌تر است. بستر باید سبک و با زهکشی خوب باشد و آبیاری زمانی انجام شود که سطح خاک کمی خشک شده است (ماندابی شدن خاک موجب آسیب ریشه می‌شود).

**بومی و زیستگاه:**
بومی نیوزیلند است و معمولاً در زیستگاه‌های صخره‌ای، شکاف سنگ‌ها و دامنه‌های با زهکشی بالا، اغلب در سایه‌روشنِ جنگل‌ها یا مناطق نیمه‌سایه رشد می‌کند.

**خصوصیات ظاهری اندام گیاه:**
فرم رشدی آن توده‌ای و متراکم است. برگ‌ها (فروندها) دارای محور باریک و برگچه‌های کوچک، گرد تا بیضوی و چرمی‌مانند هستند که ظاهر «دکمه‌ای» ایجاد می‌کنند. رنگ برگ‌ها سبز تا سبز تیره است و سطح برگچه‌ها نسبتاً براق و مقاوم است. هاگدان‌ها در سطح زیرین برگچه‌ها و نزدیک لبه‌ها تشکیل می‌شوند.

**نام رایج (ایران و جهان):**
در ایران معمولاً با نام «سرخس دکمه‌ای» شناخته می‌شود. در منابع انگلیسی رایجاً **Button fern** و همچنین **New Zealand button fern** گفته می‌شود.

**کاربرد دارویی/صنعتی:**
این گونه بیشتر به‌عنوان گیاه زینتی آپارتمانی و تراریومی شناخته می‌شود و شهرت ویژه‌ای به‌عنوان گیاه دارویی یا صنعتی ندارد.

Nargil_Pellaea Rotundifolia
نام علمي
Pellaea Rotundifolia
نام لاتين
Button Fern
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

Button fern یا سرخس دکمه ای  از خانواده سرخسیان و بومی نیوزلند می باشد.
این گیاه، گیاهی همیشه سبز است.
خانواده سرخسیان ساختاری ساده و ضعیف دارند و به مراقبت کمی نیاز دارند، از این رو حتی باغبانهای مبتدی نیز قادر به کاشت و نگهداری از این گیاه می باشند.
این نوع سرخس ، گیاهی محبوب می باشد و هم برای  نگهداری داخل ساختمان مناسب است هم برای فضای بیرون.

سرخس دکمه ای

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه سرخس دکمه ای
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  سرخس دکمه ای
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  سرخس دکمه ای
20 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  سرخس دکمه ای
خاک پیت یا شنی خوب زهکشی شده

سرخس دکمه ای دارای برگهای کوچک و گرد و چرمی شکل است که در طول ساقه نازک رشد می کنند و هرچه از سن برگها بیشتر می گذرد بیشتر بیضی شکل می شوند و ریشه گیاه کم کم به رنگ قرمز تیره در می آید.
این گیاه، گیاهی خانگی محسوب شده و 45 سانتی متر ارتفاع دارد و 45 سانتی متر نیز پراکندگی آن می باشد.

Button Fern

شرایط محیط رشد

نگهداری این گیاه ساده می باشد ، به نور غیر مستقیم نیاز دارد به خصوص در فصل زمستان.
دمای مناسب برای این گیاه همان دمای اتاق می باشد .(بین 16 تا 24 درجه )
خاک مناسب برای این گیاه خاک پیت یا شنی خوب زهکشی شده می باشد با ph حدود 5 .
آبیاری باید طوری باشد که تجمع بیش از حد آب در محل ریشه ها اتفاق نیفتد (نیاز به آبیاری زیاد ندارد).
عدم زهکشی کامل خاک باعث زرد شدن و سیاه شدن نوک برگها می شود.
اگر نوگ برگها به رنگ قهوه ای درآید یعنی گیاه نیاز به مراقبت بیشتر دارد.
در بهار و تابستان گیاه هر هفته به کود نیاز دارد.

Pellaea Rotundifolia

مقابله به آفات سرخس دکمه ای


آفات رایج

سرخس دکمه‌ای (Pellaea rotundifolia) بیشتر در محیط‌های خشک و کم‌نورِ با تهویه ضعیف دچار آفات مکنده می‌شود. کنه تارتن با لکه‌های ریز زرد، تار نازک و خشکی حاشیه برگ‌ها شناخته می‌شود. شپشک آردآلود به‌صورت توده‌های پنبه‌ای در پشت برگ و محل اتصال دمبرگ ظاهر شده و موجب ضعف عمومی گیاه می‌گردد. شپشک سپردار و شته نیز با چسبندگی (عسلک) و کاهش رشد همراه‌اند.

برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و برگ‌ها را با آب ولرم و دستمال نرم تمیز نمایید. سپس صابون حشره‌کش یا روغن نیم را هر ۷ روز، ۲–۳ نوبت اسپری کنید. در آلودگی شدید، استفاده موضعی از الکل ۷۰٪ روی آفت (با پنبه) و در نهایت سموم سیستمیک مخصوص گیاهان آپارتمانی طبق برچسب توصیه می‌شود.


بیماری‌ها و اختلالات

مهم‌ترین بیماری‌ها پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف است که با سیاهی ریشه، بوی نامطبوع و زردی گسترده بروز می‌کند. همچنین لکه‌برگی قارچی با لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و حاشیه مشخص روی پهنک دیده می‌شود.

برای مقابله، آبیاری را تنظیم کرده و خاک سبک با زهکشی بالا استفاده کنید. ریشه‌های پوسیده را حذف، گیاه را به گلدان تمیز منتقل و در صورت نیاز قارچ‌کش مسی یا مانکوزب را طبق دستور مصرف کنید. از خیس کردن مداوم برگ‌ها و تراکم زیاد گیاهان پرهیز کنید تا چرخه بیماری شکسته شود.

سرخس دکمه ای

نحوه تکثیر سرخس دکمه ای

تکثیر این گیاه توسط جدا کردن بوته ها و تقسیم بوته انجام می شود.

تولیدمثل طبیعی سرخس دکمه‌ای در طبیعت

سرخس دکمه‌ای (Pellaea rotundifolia) مانند دیگر سرخس‌ها بدون بذر و گل تولیدمثل می‌کند. اندام‌های تولیدمثلی آن هاگ‌ها (اسپورها) هستند که در هاگدان‌ها در سطح زیرین برگ‌ها تشکیل می‌شوند. پس از رسیدن، هاگ‌ها در محیط مرطوب آزاد شده و روی بستر مناسب جوانه می‌زنند و گامتوفیت قلبی‌شکل تشکیل می‌دهند. این گامتوفیت اندام‌های جنسی را می‌سازد و در حضور آب، لقاح انجام شده و گیاهچه جدید (اسپوروفیت) از آن به‌وجود می‌آید. در زیستگاه طبیعی، رطوبت بالا، سایه و بستر سنگی یا خاکی با زهکشی خوب برای موفقیت این چرخه ضروری است.

روش‌های تکثیر سرخس دکمه‌ای در خانه

در خانه معمول‌ترین روش تکثیر، تقسیم بوته است. در بهار یا اوایل تابستان، گیاه از گلدان خارج و ریزوم‌ها با بخش کافی ریشه و چند برگ سالم، به ۲–۳ قسمت تقسیم می‌شوند. هر قسمت در گلدان کوچک با خاک سبک، غنی و دارای زهکشی عالی کاشته می‌شود و تا استقرار، در محیط روشن بدون آفتاب مستقیم و با رطوبت هوای بالا نگهداری می‌گردد. تکثیر از هاگ در خانه نیز ممکن است: سطح زیرین برگ بالغ روی کاغذ گذاشته تا هاگ‌ها بریزند، سپس روی بستر استریل و مرطوب پخش شده و با پوشش شفاف در دمای حدود ۲۰–۲۲ درجه نگهداری می‌شوند؛ اما این روش زمان‌بر و حساس بوده و بیشتر برای علاقه‌مندان حرفه‌ای توصیه می‌شود.

Button Fern

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره پتریده - پرسیاوشان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 3.8 از ۵، بر اساس 15 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

کاغذ سوخته کاغذ سوخته 1393/12/10
سلام. من حدود 6-7 ماه پیش یک تیکه کوچیک از گیاه سرخس خریدم تا الان رشدی نداشته ولی برگ هم نمیریخته.
الان حدود 1 ماهه که برگاش خشک میشن و میریزن.
مشکلش چیه و چکارش کنم تا رشد کنه؟
دقیقا از کجاش میشه قلمه زد؟
ممنون از سایت خوبتون
فرنگیس اینانلو 1391/10/19
با سلام . ضمن تشکر از سایت زیبا و جامعتان . آیا امکان کشت آلوورا درمنطقه آذربایجان شرقی وجود دارد ؟هگر هست صرفه اقتصادی دارد یا نه؟

ثبت پرسش یا نظر جدید