سرخس دکمه ای

دانستنیهای علمی

Button fern یا سرخس دکمه ای  از خانواده سرخسیان و بومی نیوزلند می باشد.
این گیاه، گیاهی همیشه سبز است.
خانواده سرخسیان ساختاری ساده و ضعیف دارند و به مراقبت کمی نیاز دارند، از این رو حتی باغبانهای مبتدی نیز قادر به کاشت و نگهداری از این گیاه می باشند.
این نوع سرخس ، گیاهی محبوب می باشد و هم برای  نگهداری داخل ساختمان مناسب است هم برای فضای بیرون.

خصوصیات - معرفی

سرخس دکمه ای دارای برگهای کوچک و گرد و چرمی شکل است که در طول ساقه نازک رشد می کنند و هرچه از سن برگها بیشتر می گذرد بیشتر بیضی شکل می شوند و ریشه گیاه کم کم به رنگ قرمز تیره در می آید.
این گیاه، گیاهی خانگی محسوب شده و 45 سانتی متر ارتفاع دارد و 45 سانتی متر نیز پراکندگی آن می باشد.

شرایط نگهداری سرخس دکمه ای

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک پیت یا شنی خوب زهکشی شده

نگهداری این گیاه ساده می باشد ، به نور غیر مستقیم نیاز دارد به خصوص در فصل زمستان.
دمای مناسب برای این گیاه همان دمای اتاق می باشد .(بین 16 تا 24 درجه )
خاک مناسب برای این گیاه خاک پیت یا شنی خوب زهکشی شده می باشد با ph حدود 5 .
آبیاری باید طوری باشد که تجمع بیش از حد آب در محل ریشه ها اتفاق نیفتد (نیاز به آبیاری زیاد ندارد).
عدم زهکشی کامل خاک باعث زرد شدن و سیاه شدن نوک برگها می شود.
اگر نوگ برگها به رنگ قهوه ای درآید یعنی گیاه نیاز به مراقبت بیشتر دارد.
در بهار و تابستان گیاه هر هفته به کود نیاز دارد.

مقابله به آفات سرخس دکمه ای

آفات رایج

سرخس دکمه‌ای (Pellaea rotundifolia) بیشتر در محیط‌های خشک و کم‌نورِ با تهویه ضعیف دچار آفات مکنده می‌شود. کنه تارتن با لکه‌های ریز زرد، تار نازک و خشکی حاشیه برگ‌ها شناخته می‌شود. شپشک آردآلود به‌صورت توده‌های پنبه‌ای در پشت برگ و محل اتصال دمبرگ ظاهر شده و موجب ضعف عمومی گیاه می‌گردد. شپشک سپردار و شته نیز با چسبندگی (عسلک) و کاهش رشد همراه‌اند.

برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و برگ‌ها را با آب ولرم و دستمال نرم تمیز نمایید. سپس صابون حشره‌کش یا روغن نیم را هر ۷ روز، ۲–۳ نوبت اسپری کنید. در آلودگی شدید، استفاده موضعی از الکل ۷۰٪ روی آفت (با پنبه) و در نهایت سموم سیستمیک مخصوص گیاهان آپارتمانی طبق برچسب توصیه می‌شود.

بیماری‌ها و اختلالات

مهم‌ترین بیماری‌ها پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف است که با سیاهی ریشه، بوی نامطبوع و زردی گسترده بروز می‌کند. همچنین لکه‌برگی قارچی با لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و حاشیه مشخص روی پهنک دیده می‌شود.

برای مقابله، آبیاری را تنظیم کرده و خاک سبک با زهکشی بالا استفاده کنید. ریشه‌های پوسیده را حذف، گیاه را به گلدان تمیز منتقل و در صورت نیاز قارچ‌کش مسی یا مانکوزب را طبق دستور مصرف کنید. از خیس کردن مداوم برگ‌ها و تراکم زیاد گیاهان پرهیز کنید تا چرخه بیماری شکسته شود.

نحوه تکثیر سرخس دکمه ای

تکثیر این گیاه توسط جدا کردن بوته ها و تقسیم بوته انجام می شود.

تولیدمثل طبیعی سرخس دکمه‌ای در طبیعت

سرخس دکمه‌ای (Pellaea rotundifolia) مانند دیگر سرخس‌ها بدون بذر و گل تولیدمثل می‌کند. اندام‌های تولیدمثلی آن هاگ‌ها (اسپورها) هستند که در هاگدان‌ها در سطح زیرین برگ‌ها تشکیل می‌شوند. پس از رسیدن، هاگ‌ها در محیط مرطوب آزاد شده و روی بستر مناسب جوانه می‌زنند و گامتوفیت قلبی‌شکل تشکیل می‌دهند. این گامتوفیت اندام‌های جنسی را می‌سازد و در حضور آب، لقاح انجام شده و گیاهچه جدید (اسپوروفیت) از آن به‌وجود می‌آید. در زیستگاه طبیعی، رطوبت بالا، سایه و بستر سنگی یا خاکی با زهکشی خوب برای موفقیت این چرخه ضروری است.

روش‌های تکثیر سرخس دکمه‌ای در خانه

در خانه معمول‌ترین روش تکثیر، تقسیم بوته است. در بهار یا اوایل تابستان، گیاه از گلدان خارج و ریزوم‌ها با بخش کافی ریشه و چند برگ سالم، به ۲–۳ قسمت تقسیم می‌شوند. هر قسمت در گلدان کوچک با خاک سبک، غنی و دارای زهکشی عالی کاشته می‌شود و تا استقرار، در محیط روشن بدون آفتاب مستقیم و با رطوبت هوای بالا نگهداری می‌گردد. تکثیر از هاگ در خانه نیز ممکن است: سطح زیرین برگ بالغ روی کاغذ گذاشته تا هاگ‌ها بریزند، سپس روی بستر استریل و مرطوب پخش شده و با پوشش شفاف در دمای حدود ۲۰–۲۲ درجه نگهداری می‌شوند؛ اما این روش زمان‌بر و حساس بوده و بیشتر برای علاقه‌مندان حرفه‌ای توصیه می‌شود.

پرسیاوشان سرخس جنگلي سرخس برگ بیدی