راهنمای نگهداری و پرورش گیاهان آپارتمانی - لیکوآلا اسپینوزا

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گیاهان آپارتمانی - لیکوآلا اسپینوزا
لیکوآلا اسپینوزا (*Licuala spinosa*) یک نخلِ برگ‌بادبزنیِ گرمسیری است که در **دمای پایدار ۲۰ تا ۳۰°C** بهترین رشد را دارد و به **سرمای زیر حدود ۱۰–۱۲°C** حساس است. به **رطوبت متوسط تا بالا** نیاز دارد و در محیط‌های خشک دچار سوختگی حاشیه برگ می‌شود. **نور مناسب** برای آن **روشنِ فیلترشده تا نیم‌سایه** است؛ آفتاب مستقیمِ شدید (به‌ویژه در اقلیم‌های خشک) می‌تواند باعث آسیب برگی شود.

از نظر **بومی و زیستگاه**، این گونه بومی **جنوب‌شرقی آسیا** (به‌ویژه نواحی مرطوب) است و غالباً در **جنگل‌های بارانی کم‌ارتفاع، حاشیه آبراهه‌ها و مناطق باتلاقی/مرطوب** دیده می‌شود.

در **خصوصیات ظاهری**، معمولاً به‌صورت **چندتنه و بوته‌مانند** رشد می‌کند، دارای **ساقه‌های باریک با خارهای آشکار** (به‌خصوص در دمبرگ‌ها) است و برگ‌ها **بادبزنیِ تقریباً دایره‌ای** با بریدگی‌های شعاعی دارند. گل‌آذین‌ها از میان تاج برگ ظاهر می‌شوند و سپس **میوه‌های کوچک** تولید می‌گردد.

**نام رایج جهانی** آن معمولاً **Spiny Licuala** یا **Spiny fan palm** ذکر می‌شود. **نام رایج محلیِ تثبیت‌شده‌ای در ایران** برای این گونه گزارش نشده و اغلب با نام علمی/لاتین یا «نخل بادبزنی لیکوآلا» معرفی می‌شود. (این گونه بیشتر به‌عنوان گیاه زینتی شناخته می‌شود و کاربرد دارویی/صنعتیِ بسیار مشهور و شاخصی برای آن گزارش نمی‌شود.)

Nargil_Licuala Spinosa
نام علمي
Licuala Spinosa
نام لاتين
Licuala spinosa
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

Licuala spinosa یک گونه نخل در جنس Licuala است.

به طور معمول در مناطق استوایی یافت می شود ، اما به دلیل سرسختی در مقابل سرما ، که قادر به تحمل دما های پایین می باشد ممکن است در مناطق سردسیر نیز یافت شود.

زیستگاه آن مناطق مرطوب و مناطق ساحلی و حاشیه رودخانه ها در سراسر جنوب شرق آسیا است

لیکوآلا اسپینوزا

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه لیکوآلا اسپینوزا
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  لیکوآلا اسپینوزا
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  لیکوآلا اسپینوزا
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  لیکوآلا اسپینوزا
خاک لیمونی و یا خاک حاصلخیز باغچه

این گونه نخل دارای ریشه های بسیار قوی و بزرگ حدود 3-4 متر بلندی می باشد.


ساقه و تنه

لیکوآلا اسپینوزا (Licuala spinosa) یک نخل خوش‌فرم با ساقه‌ای نسبتاً باریک و استوانه‌ای است که معمولاً به‌صورت تک‌ساقه یا چندساقه از پایه دیده می‌شود. سطح ساقه اغلب خاکستری تا قهوه‌ای روشن بوده و حلقه‌های جای زخم برگ‌ها به شکل نوارهای منظم روی آن قابل مشاهده است. ارتفاع گیاه بسته به شرایط رشد می‌تواند از چند متر فراتر رود، در حالی‌که قطر ساقه معمولاً متوسط و متناسب با قامت نخل باقی می‌ماند.


برگ‌ها و دمبرگ

برگ‌ها بادبزنی (پالمات) و گرد تا نیم‌گرد هستند و ظاهری چین‌خورده/پلیسه‌ای دارند. رنگ پهنک معمولاً سبز براق تا سبز تیره است و لبه‌ها می‌توانند به قطعات متعدد تقسیم شوند. دمبرگ‌ها نسبتاً بلند و محکم‌اند و در این گونه وجود خارهای ریز تا نسبتاً واضح روی دمبرگ از ویژگی‌های مهم ریخت‌شناسی است. رگبرگ‌ها از ناحیه مرکزی برگ به‌صورت شعاعی پخش می‌شوند و به برگ حالت بادبزنی منظم می‌دهند.


گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین‌ها معمولاً در میان یا زیر تاج برگ‌ها ظاهر می‌شوند و به شکل خوشه‌های منشعب هستند. گل‌ها کوچک، فراوان و اغلب به رنگ سفید مایل به کرم دیده می‌شوند. آرایش فشرده گل‌ها روی محور گل‌آذین، جلوه‌ای دانه‌دانه و ریزبافت ایجاد می‌کند.


میوه و بذر

پس از گل‌دهی، میوه‌ها کوچک و گرد تا بیضوی تشکیل می‌شوند و با رسیدگی می‌توانند از سبز به قرمز تیره یا ارغوانی تغییر رنگ دهند. هر میوه معمولاً دارای یک بذر است و بافت میوه در نخل‌ها غالباً گوشتی و نسبتاً نازک است.

Licuala spinosa

شرایط محیط رشد


دما

لیکوآلا اسپینوزا یک نخل گرمسیری است و در دمای پایدار بهترین رشد را دارد. بازه ایده‌آل دما حدود ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است و کاهش دما به زیر ۱۲ درجه می‌تواند باعث توقف رشد و آسیب برگ‌ها شود. از جریان هوای سرد، کولر مستقیم و نوسان شدید دما پرهیز کنید.


رطوبت و تهویه

رطوبت نسبی بالا (حدود ۶۰ تا ۸۰٪) برای شادابی برگ‌های بادبزنی این گیاه ضروری است. در محیط‌های خشک، نوک‌سوزی برگ‌ها افزایش می‌یابد؛ استفاده از بخور سرد، سینی سنگریزه و تجمع گیاهان می‌تواند کمک‌کننده باشد. هم‌زمان، تهویه ملایم لازم است تا رطوبت بالا به قارچ و لکه‌های برگی منجر نشود.


نور

این گونه به نور روشنِ غیرمستقیم علاقه دارد و در سایه‌روشن جنگلی عملکرد بهتری نشان می‌دهد. تابش مستقیم آفتاب به‌ویژه در ظهر می‌تواند سوختگی و رنگ‌پریدگی ایجاد کند؛ کنار پنجره شرقی یا پشت پرده نازک مناسب است. در نور کم، رشد کند و فاصله بین برگ‌ها بیشتر می‌شود.


خاک و بستر کشت

خاک باید سبک، غنی و دارای زهکشی بالا باشد. ترکیبی از پیت‌ماس یا کوکوپیت + پرلیت + کمی کمپوست/خاک‌برگ، رطوبت را نگه می‌دارد اما آب اضافی را سریع خارج می‌کند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مطلوب است.


آبیاری و کیفیت آب

بستر را یکنواخت مرطوب نگه دارید، اما غرقابی نشود. آبیاری زمانی انجام شود که ۲–۳ سانتی‌متر سطح خاک کمی خشک شده باشد. آب سنگین و پراملاح می‌تواند لکه و سوختگی نوک برگ ایجاد کند؛ در صورت امکان از آب تصفیه‌شده یا آب مانده استفاده کنید.

Licuala Spinosa

مقابله به آفات لیکوآلا اسپینوزا

آفات شایع لیکوآلا اسپینوزا

مهم‌ترین آفات لیکوآلا اسپینوزا کنه‌های تارعنکبوتی، شپشک‌های آردآلود و شته‌ها هستند. کنه‌ها باعث زردی تدریجی برگ، لکه‌های ریز نقره‌ای و تارهای ظریف در پشت برگ می‌شوند. شپشک آردآلود به‌صورت توده‌های سفید و پنبه‌ای در محل اتصال برگ و ساقه دیده می‌شود و شیره گیاه را می‌مکد. شته‌ها نیز با تجمع روی برگ‌های جوان، پیچیدگی و توقف رشد را ایجاد می‌کنند.

روش‌های مقابله با آفات

اولین گام، پایش منظم زیر و روی برگ‌ها و حذف دستی بخش‌های آلوده است. شست‌وشوی برگ‌ها با آب ولرم و مقدار کمی صابون مایع بدون عطر، جمعیت آفات نرم‌بدن را کاهش می‌دهد. استفاده از پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ برای پاک‌کردن شپشک‌ها مؤثر است. در آلودگی‌های شدید می‌توان از حشره‌کش‌های سیستمیک یا روغن ولک با دز توصیه‌شده و در عصرهای خنک استفاده کرد.

بیماری‌های قارچی و پیشگیری

رطوبت بالای ماندگار و زهکش ضعیف، موجب پوسیدگی ریشه و لکه برگی قارچی می‌شود. آبیاری باید پس از نیمه‌خشک شدن سطح خاک انجام و زیرگلدانی بدون آبِ مانده نگه داشته شود. گردش هوای ملایم، پرهیز از خیس‌کردن مداوم برگ‌ها و ضدعفونی دوره‌ای ابزار هرس با الکل، از گسترش بیماری‌ها جلوگیری می‌کند. در صورت بروز لکه‌های قهوه‌ای گسترده، مصرف محدود قارچ‌کش مس‌دار طبق دستور، توصیه می‌شود.

لیکوآلا اسپینوزا

نحوه تکثیر لیکوآلا اسپینوزا

تولیدمثل طبیعی لیکوآلا اسپینوزا در طبیعت

لیکوآلا اسپینوزا نخلچه‌ای دوپایه یا گاه با گل‌های نر و ماده روی یک بوته است. گل‌آذین‌ها خوشه‌ای بوده و گرده‌افشانی عمدتاً توسط حشرات انجام می‌شود. پس از گرده‌افشانی، میوه‌های گوشتی کوچک حاوی یک دانه تشکیل می‌شوند که با رسیدن، توسط پرندگان و آب جابه‌جا می‌گردند. این پراکنش باعث استقرار گیاه در حاشیه باتلاق‌ها و مناطق مرطوب گرمسیری می‌شود. جوانه‌زنی دانه‌ها در طبیعت تدریجی و وابسته به گرما و رطوبت یکنواخت بستر جنگل است.

روش‌های تکثیر لیکوآلا اسپینوزا در خانه

رایج‌ترین روش تکثیر در خانه، کاشت بذر تازه است. بذرها پس از جدا کردن گوشت میوه، شسته و در آب ولرم ۲۴ ساعت خیس می‌شوند، سپس در بستر سبک و مرطوب (ترکیب پیت‌ماس و ماسه) در دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد کاشته می‌گردند. گلدان باید در محیط پرنور غیرمستقیم و با رطوبت بالا نگهداری شود؛ جوانه‌زنی ممکن است چند ماه طول بکشد. در برخی گیاهان بالغ، پاجوش‌های قاعده‌ای ایجاد می‌شود که می‌توان آنها را با بخش کوچکی از ریشه جدا کرده و در بستر مرطوب و سبک ریشه‌دار کرد، اما این روش دشوارتر و با ریسک بالاتر است.

Licuala spinosa

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس لیکوآلا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نخل‌سانان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.17 از ۵، بر اساس 12 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید