۱۳۹۳ سیزدهم بهمن

خوشاريزه

Echinophora piatylobakhosharize که به فارسی خوشاريزه نامیده میشود، گیاهی از خانواده چتریان بومی ایران می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: شرایط نیمه گرمسیری خاک: متوسط تا غنی و زهکش دار

دانستنیهای علمی

نام علمي

Echinophora piatyloba

نام لاتين

khosharize

خانواده (تيره)

Apiaceae

دانستنیهای علمی :

گیاهی از تیره چتریان است. خوشاریزه بومی ایران می باشد.

این گونه در هیچ منطقه ای تشکیل تیپ گیاهی مستقل نمی دهد و همواره به عنوان گونه همراه مشاهده می گردد.

لازم به ذکر است که دوره فنولوژی این گونه بسیار دیرتر از سایر گونه های اسانس دار می باشد به طوری که تا اواسط مرداد این گونه در رشد رویشی می باشد و در اوایل شهریور ماه دوره گل دهی و در اواخر شهریور دوره بذر دهی آن می باشد.

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :

خوشاریزه گونه ای پایا و خاردار است . ساقه به ارتفاع 55-20سانتی متر، منفرد ، از قاعده منشعب ، با شاخه های شیاردار ، محکم ، برگ های قاعده ای درشت و گوشتی ، 1تا 2 بار شانه ای، با 2 تا 6 زوج تقسیمات گسترده با قطعات پهن یا مثلثی باریک و در انتها خاری شده، برگ های ساقه ای کوچک تر، در انتها خاری شده ، کامل یا سه بار تقسیم شده .

چترها متعدد ، برگه 4-2عددمثلثی ، سرنیزه ای ، نوک تیز، مساوی یا نامساوی ، شعاع های چتر5- 3شعاع به طول 15-5 میلی متر، مساوی یا نامساوی است.

برگک کما بیش 8 عدد ، نوک تیزف نامساوی کاسه گل با دندانه های نوک تیز، جام گل نامشخص، مایل به زرد ، میوه مستطیلی گلابی فاقد پره می باشد.

شرایط نگهداری خوشاريزه

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

شرایط نیمه گرمسیری

خاک مورد نياز

متوسط تا غنی و زهکش دار

شرایط محیط رشد:

خوشاریزه باید از لحاظ نوری در شرایط نور کامل بوده و روشن باشد.

آبیاری متوسط انجام گردد و خاک از زهکشی خوبی برخوردار باشد.

بهترین رویشگاه از نظر فراوانی این گونه در منطقه وشنوه (غرب ایران) با فراوانی 35%بیشترین فراوانی را داراست.

اطلاعات جزئی راجع به احتیاجات این گونه گیاهی در دسترس نمی باشد.

معمولا بصورت وحشی رشد دارد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها:

دارای خاصیت ضد قارچی و همچنین ضد باکتری می‌باشد.

در بعضی از مناطق ایران از جمله اطراف شهر کرد از گذشته با کشف خاصیت ضد کپک این گیاه برای جلوگیری از کپک زدن و همچنین خوشبو کردن، این گیاه را روی ترشی و پنیر می ریخته اند.

قسمت مورد استفاده: برگ ، گل خواص درمانی : گیاهی دارویی، خوراکی است که بهصورت خشک همراه با ماست و دوغ به عنوان خوشبو کننده مصرف می شود.

در تحقیقی مشخص گردید که افزايش غلظت اسانس این گیاه سبب تشديد خاصيت ضد باكتريايي و همچنين مشخص شد كه اين عصاره درغلظت هاي كم خاصيت باكتريواستاتيكي بازدارندگي از رشد دارد .

از این گیاه به عنوان چاشنی غذایی و معطر کردن استفاده می شود.

مقابله به آفات خوشاريزه

آفات رایج خوشاریزه (Echinophora piatyloba)

مهم‌ترین آفات خوشاریزه شامل شته‌ها، تریپس و کنه‌های تارتن هستند که با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ، کاهش رشد و ضعف عمومی بوته می‌شوند. در برخی شرایط، لاروها و برگ‌خوارها نیز با ایجاد سوراخ و خوردگی در اندام‌های هوایی، کیفیت توده سبز را کاهش می‌دهند.

روش‌های مدیریت و کنترل آفات

برای کنترل غیرشیمیایی، پایش منظم، حذف علف‌های هرز میزبان، و شست‌وشوی اندام‌های آلوده با آب پرفشار در مراحل اولیه مفید است. تقویت جمعیت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها به کاهش شته کمک می‌کند. در صورت طغیان، استفاده هدفمند از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های معدنی با رعایت فاصله برداشت توصیه می‌شود و باید از سم‌پاشی بی‌رویه برای جلوگیری از مقاومت آفت پرهیز کرد.

بیماری‌های مهم و نشانه‌ها

از بیماری‌های محتمل می‌توان به سفیدک سطحی (پوشش سفید پودری روی برگ‌ها)، پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از قارچ‌های خاکزاد (زردی، پژمردگی، سیاه‌شدن طوقه)، و لکه‌برگی‌های قارچی/باکتریایی (لکه‌های قهوه‌ای یا آبسوخته) اشاره کرد.

پیشگیری و مقابله با بیماری‌ها

زهکشی مناسب و آبیاری کنترل‌شده کلیدی‌ترین اقدام برای کاهش پوسیدگی ریشه است. گردش زراعی، حذف بقایای آلوده، و بهبود تهویه با فاصله کاشت مناسب، شدت سفیدک و لکه‌برگی را کم می‌کند. در صورت نیاز، کاربرد قارچ‌کش‌های مجاز (مانند ترکیبات گوگردی برای سفیدک) با نظر کارشناس و رعایت برچسب مصرف انجام شود.