جیو (گل روز)؛ علف‌هرز خزنده و مقاوم با رشد سریع در باغ و مزارع

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/10/13
جیو (گل روز)؛ علف‌هرز خزنده و مقاوم با رشد سریع در باغ و مزارع
Commelina benghalensis L. (جیو، گل روز؛ Benghal dayflower, Tropical spiderwort) گونه‌ای علفی، یک‌ساله تا گاه چندساله از تیره Commelinaceae است. گیاه دارای ساقه‌های خوابیده و ریشه‌زا در گره‌ها، برگ‌های ساده و نیزه‌ای با غلاف برگی مشخص، و گل‌آذین پوشینه‌دار است. گل‌ها کوچک و زودگذر بوده و معمولاً دارای دو گلبرگ آبی شاخص و یک گلبرگ کوچک‌تر کم‌رنگ‌تر هستند؛ میوه کپسولی و بذرها قهوه‌ای تا سیاه‌اند و در برخی جمعیت‌ها تولید گل‌ها/بذرهای هوایی و گاه زیرزمینی به تکثیر کمک می‌کند. این گونه در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری بومی آسیا (از جمله شبه‌قاره هند) است و امروزه در بسیاری از مناطق جهان طبیعی‌شده است. در ایران بیشتر در زیستگاه‌های مرطوب و نیمه‌سایه مانند حاشیه جوی‌ها، باغ‌ها، مزارع و زمین‌های آیش با خاک‌های نسبتاً مرطوب و حاصلخیز رشد می‌کند و به عنوان علف هرز مهاجم بسیار شناخته می‌شود.

Nargil_Commelina benghalensis
نام علمي
Commelina benghalensis
نام لاتين
Benghal dayflower
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی : 

"جیو"  یا "گل روز" گیاهی است که به مناطق گرمسیری آسیا و همچنین آفریقا تعلق دارد. این گونه گیاهی به مناطق وسیعتری بجز نواحی بومی نیز معرفی شده است. 
این نواحی جدید شامل هاوایی ، هند غربی و شمال آمریکا است. در چین بعنوان گیاه دارویی کاربرد زیادی دارد.

جیو یا گل روز

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری : 

جیو گیاهی چند ساله بوده و این گلها از بهار تا فصل خزان بطور مداوم گلدهی دارند. حالت این گیاه تقریباً افتاده است.
 30 تا 150 سانتی متر طول دارد. گاهی استولون دارد و گاهی بدون استولون است. 
ریشه ها سفید تا قهوه ای بوده و ساقه ها گرد است و محکم می باشد.ساقه ها کرکدار نیز هستند. 
برگ ها بطور مساوی روی ساقه پراکنده شده اند. گل ها دوجنسی هستند و دارای سه گلبرگ هستند. 
گل ها بصورت انتهایی یا محوری ظاهر می گردند. رنگ گل ها آبی است. میوه به شکل کپسول است و به سه شکاف باز می شود.
 گاهی بالا رونده و گاهی خزنده و پوششی می باشد. 

 jio or dayflower

شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز جیو یا گل روز
شرایط نیمه گرمسیری
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز جیو یا گل روز
کمی مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه جیو یا گل روز
متوسط
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز جیو یا گل روز
متوسط و زهکش دار

شرایط محیط رشد:

 این گیاه در مکان سایه نیز می تواند رشد داشته باشد ام اگر آفتاب کامل تا نیم سایه باشد رشد بهینه دارد.
 به میزان زیادی به خشکی مقاوم است و می تواند کم آبی را دوام آورد. آبیاری منظم باشد. 
در خاک های مرطوب و شن و ماسه ای تا لومی و صخره ای زندگی می کند. در حاشیه جنگل ها ئ کنار جاده ها می توان جیو را یافت. 
در باغ های حامگی نیز می توان از این گیاه بهره برد. در بسیاری درجات متنوع خاکی از لحاظ درجه اسیدیته می تواند رشد داشته باشد. 
همچنین از درجات مختلفی از رطوبت خاکی نیز دوام می آورد.

Commelina benghalensis

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها:

 بنا به نتایج آزمایشات چینی ها این گیاه تب بُر می باشد و اثرات ضد التهابی نیز دارد. 
در پاکستان برای درمان گرمازدگی پوست استفاده می گردد. عصاره جیو برای درمان اثرات مرض جذام مفید بوده و نیز ملین است و یبوست را بهبود می بخشد. 
جیو در پاکستان بعنوان علوفه برای دام نیز کاربرد فراوان دارد. همچنین در همین کشور بعنوان سبزیجات خوراکی نیز از جیو بهره می گیرند. مردم نپال نیز برگهای جوان این گونه گیاهی را بعنوان سبزی تازه استفاده می کنند و از برگ های جوان خمیر درست کرده و برای بهبود اثرات سوختگی استفاده می کنند. 
آب ریشه برای درمان سوء هاضمه مفید است. در هند این گیاه را برای استفاده در دوران خشکسالی توصیه کرده اند. 
از این گیاه پماد تهیه شده و در امراض پوستی استفاده می کنند. 
طبق برخی منابع علمی این گیاه برای تسکین ناراحتی های مربوط به اعصاب نیز موثر است. 
جدا از بحث گیاهان دارویی این گیاه زیبا می تواند در فضای سبز کاشته شده و بعنوان زینتی استفاده داشته باشد. 

معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات برگی - جیو یا گل روز

مقابله به آفات جیو یا گل روز


وضعیت کلی آفات و امراض

Commelina benghalensis معمولاً به‌عنوان علف هرز مهاجم شناخته می‌شود و کمتر به‌صورت زینتی یا زراعی توسط انسان کشت و نگهداری می‌گردد؛ بنابراین نیاز عملی به دانستن «برنامه اختصاصی» آفات و امراض آن محدود است. اطلاعات دقیق و استانداردِ ویژه‌ی همین گونه (اختصاصاً) درباره فهرست آفات/بیماری‌ها و آستانه‌های خسارت در منابع عمومی یکپارچه نیست.


اقدامات عمومی در صورت مشاهده خسارت

در صورت مشاهده زردی، لکه‌های برگی، پوسیدگی طوقه یا حضور حشرات مکنده، می‌توان از اصول عمومی مدیریت تلفیقی استفاده کرد: حذف بوته‌های آلوده و بقایای گیاهی، بهبود زهکش و جلوگیری از آبیاری بیش‌ازحد، و کاهش تراکم برای افزایش جریان هوا. کنترل بهداشتی (جمع‌آوری و معدوم‌سازی) معمولاً مؤثرترین اقدام در گیاهان خودرو است.


کنترل شیمیایی/زیستی (غیراختصاصی)

اگر گیاه در محیط کنترل‌شده (گلخانه/گلدان) نگهداری شود، می‌توان برای آفات مکنده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی و برای بیماری‌های قارچیِ برگ، قارچ‌کش‌های عمومیِ ثبت‌شده برای گیاهان زینتی (طبق برچسب و قوانین محل) استفاده کرد. به‌دلیل نبود توصیه اختصاصی، هرگونه مصرف سم باید با تشخیص دقیق و رعایت برچسب انجام شود.

جیو یا گل روز

نحوه تکثیر جیو یا گل روز

نحوه تکثیر گیاه : 

جیو یا گل روز به راحتی بوسیله خوابانیدن ساقه ها ازدیاد می یابند.
از طریق بذر نیز آسان تکثیر می گردند. هر گیاه حدود 1600 بذر تولید می کند. 

 jio or dayflower

عوارض جانبی - هشدار


نکات مهم و هشدارهای Commelina benghalensis (جیو/گل روز)

Commelina benghalensis در بسیاری از مناطق یک علف هرز بسیار مهاجم محسوب می‌شود و می‌تواند به‌سرعت فضای باغچه، گلدان‌ها و مزارع را اشغال کند. این گیاه با ریشه‌دار شدن ساقه‌ها در محل تماس با خاک و همچنین تولید بذر (گاهی حتی از گل‌های کم‌نمایان) گسترش می‌یابد؛ بنابراین کندن سطحی یا هرس ساده معمولاً کافی نیست و می‌تواند باعث پراکنش بیشتر قطعات ساقه و گسترش آلودگی شود.


خطر برای گیاهان اطراف و مدیریت کنترل

توده‌زایی این گونه باعث رقابت شدید برای نور، آب و مواد غذایی شده و رشد نهال‌ها و گیاهان زینتی/زراعی را کاهش می‌دهد. هنگام وجین، تمام ریشه‌ها و قطعات ساقه را خارج کنید و بقایا را روی زمین رها نکنید؛ زیرا امکان ریشه‌زایی مجدد وجود دارد. بقایا را در کیسه دربسته دفع کنید و از انتقال خاک آلوده بین گلدان‌ها یا بسترها خودداری کنید.


ایمنی انسان و حیوانات خانگی

در منابع تخصصی معمولاً سمیت شدید و شناخته‌شده‌ای برای انسان یا حیوانات خانگی گزارش نشده، اما تماس با شیره یا بافت گیاه در افراد حساس می‌تواند موجب تحریک پوستی خفیف شود. برای وجین از دستکش استفاده کنید و در صورت بروز خارش یا التهاب، محل تماس را شست‌وشو دهید.

tropical spiderwort, wandering Jew ، Benghal dayflower

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاملیناسه - برگ بیدی و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 5 از ۵، بر اساس 6 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید