این گیاه با نام علمی Brachychiton rupestris و نام مرسوم (Queensland Bottle Tree) که به فارسي درخت بطری کوئینزلند ناميده ميشود، گياهي از خانواده Malvaceae بومي بومی شرق استرالیا؛ بهویژه ایالت کوئینزلند، در دشتها و مناطق نیمهخشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای سبک، شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خشکی و خاکهای فقیر؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Brachychiton rupestris
نام لاتين
Queensland Bottle Tree
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Brachychiton rupestris با نام رایج «درخت بطری کوئینزلند» از تیره مالواسانان (Malvaceae) و جنس Brachychiton است. این جنس شامل چندین گونه درختی و درختچهای است که اغلب به خاطر ساقه متورم یا برگهای چرمیشان شناخته میشوند. درخت بطری کوئینزلند به دلیل تنه متورم و ذخیرهکننده آب، نمونهای شاخص از سازگاری گیاهان چوبی استرالیایی با خشکی است.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
این گونه بومی کوئینزلند در شرق استرالیاست و در نواحی نیمهخشک و فصلی، بهویژه در جنگلهای تنک، تپههای سنگی و حاشیه درهها رشد میکند. خاکهای آن اغلب کمعمق، سنگلاخی و نسبتاً فقیر از نظر مواد غذایی هستند، اما زهکشی خوبی دارند. حضور این درخت در چشماندازهای ساوانهای و جنگلهای باز، نقشی مهم در پایداری خاک و فراهم کردن پناهگاه برای جانوران کوچک ایفا میکند.
ویژگیهای ریختشناسی و سازگاریها
تنه قاعدهگستره و بطریمانند Brachychiton rupestris قادر است مقادیر قابل توجهی آب را در بافتهای پارانشیمی ذخیره کند. این ویژگی به گیاه امکان میدهد دورههای طولانی خشکسالی را پشت سر بگذارد. برگها معمولاً چرمی، با اشکال متغیر از ساده تا لوبدار هستند که به کاهش تبخیر کمک میکند. این مجموعه سازگاریها، آن را به یک مدل طبیعی برجسته برای مطالعه استراتژیهای بقا در اقلیمهای متناوب خشک و مرطوب تبدیل کرده است.
تاریخچه کشف و استفاده انسانی
گونه در سده نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف و بهسرعت بهعنوان یک درخت زینتی و سایهدار معرفی شد. بومیان استرالیا از بخشهایی از گیاه، از جمله دانهها و الیاف، به صورت سنتی بهره میبردند. در قرن بیستم، درخت بطری کوئینزلند بهسبب تحمل خشکی و فرم مجسمهوار، در طراحی فضاهای سبز شهری و باغهای گیاهشناسی در اقلیمهای گرم و نیمهخشک جهان گسترش یافت و امروزه بهعنوان یک گونه شاخص در مجموعههای گیاهان استرالیایی نگهداری میشود.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
مشخصه اصلی Brachychiton rupestris تنه بطریشکل و متورم آن است که در میانه قطر بیشتری دارد و به سمت بالا و پایین باریک میشود. ارتفاع درخت در شرایط مناسب به ۱۰–۲۰ متر میرسد، در حالی که قطر تنه در گیاهان مسن میتواند بیش از ۱ متر شود. پوست تنه خاکستری تا قهوهای مایل به خاکستری، ضخیم و نسبتاً صاف است و در سنین بالا ممکن است کمی شیارهای کمعمق نشان دهد. این تنه آبدار بافتی اسفنجی دارد که برای ذخیره آب در دورههای خشکی تکامل یافته است.
برگها
برگها در این گونه بسیار متغیر هستند و بر روی یک درخت میتوان اشکال گوناگون را مشاهده کرد. برگها از ساده و بیلوب تا عمیقاً لوبدار (۳ تا ۹ لوب) دیده میشوند. شکل کلی آنها از باریک و سرنیزهای تا دستیمانند متغیر است. طول برگها معمولاً ۶ تا ۱۵ سانتیمتر و رنگ آنها سبز تیره براق در سطح رویی و سبز کمرنگتر در سطح زیرین است. کناره برگها صاف و دمبرگ نسبتاً بلند است که برگ را آویزان و آویخته نشان میدهد.
گلها
گلها کوچک ولی فراوان بوده و به صورت خوشهای در انتهای شاخهها یا در زاویه برگها ظاهر میشوند. رنگ گلها کرم تا زرد مایل به سبز است و اغلب در گلبرگها لکههای قرمز یا قهوهای دیده میشود که به آنها ظاهری خالخال میدهد. گلها قیفی یا زنگولهایشکل هستند و فاقد گلبرگ حقیقی، اما دارای کاسبرگهای رنگی و ضخیماند. اندازه هر گل حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر است.
میوه و بذر
میوهها به صورت فولیکولهای ضخیم، چوبی و قایقمانند ظاهر میشوند که طول آنها معمولاً ۵ تا ۱۰ سانتیمتر است. رنگ میوه ابتدا سبز و در رسیدن قهوهای تیره تا سیاه میشود. درون میوه حاوی تعدادی بذر زرد تا قهوهای است که در میان الیاف زبر و زردرنگ قرار دارند. بذرها نسبتاً درشت و بیضوی هستند و پوشش خارجی آنها کمی سخت است.
شرایط نگهداری درخت بطری کوئینزلند
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای سبک، شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خشکی و خاکهای فقیر؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)
|
دمای مناسب برای رشد Brachychiton rupestris
این گیاه بومی مناطق گرم و نیمهخشک است و در دمای ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. تحمل دمایی آن بالاست و در کوتاهمدت میتواند دماهای حدود ۴ تا ۳۵ درجه سانتیگراد را تحمل کند، اما یخبندانهای شدید و طولانی میتوانند به بافتهای جوان آسیب بزنند. در مناطق سرد، نگهداری در گلدان و انتقال به محیط محافظتشده در زمستان توصیه میشود.
نور و شدت روشنایی
Brachychiton rupestris به نور فراوان و مستقیم نیاز دارد و در فضای باز در آفتاب کامل بهترین شکل بطریمانند تنه را تولید میکند. در محیطهای آپارتمانی باید در نزدیکترین نقطه به پنجره جنوبی یا غربی قرار گیرد. کمبود نور باعث رشد علفی، نازک شدن ساقه و کاهش ضخیمشدن تنه میشود. عادتدهی تدریجی به نور مستقیم برای جلوگیری از سوختگی برگها ضروری است.
رطوبت و آبیاری
این درخت بطری، گیاهی مقاوم به خشکی است و آب را در تنه ذخیره میکند. بین دو آبیاری باید خاک کاملاً تا عمق چند سانتیمتری خشک شود. در تابستان آبیاری متوسط و در زمستان بسیار کم انجام شود. رطوبت نسبی معمول اتاق (۳۰ تا ۵۰ درصد) کافی است و مهپاشی مداوم ضروری نیست؛ رطوبت بیش از حد و آبیاری زیاد خطر پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد.
خاک، زهکشی و بستر کاشت
به خاک سبک، کاملاً زهکشدار و نسبتاً فقیر نیاز دارد. ترکیبی از خاک باغچه سبک، ماسه درشت یا پرلیت و مقدار کمی کمپوست مناسب است. بسترهای سنگین رسی و غرقابشونده برای این گیاه مضر هستند. استفاده از گلدان با سوراخهای کافی در کف و لایهای از شن یا لیکا برای بهبود زهکشی توصیه میشود.
شرایط عمومی محیط و نگهداری
محیطی با جریان هوای ملایم و بدون بادهای بسیار سرد برای این گیاه ایدهآل است. کوددهی سبک در فصل رشد و پرهیز از تراکم زیاد ریشه در گلدان، رشد یکنواخت و شکلگیری بهتر تنه بطریمانند را تقویت میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :