نام علمي
Trichosanthes dioica
دانستنیهای علمی
جنس گیاهی Trichosanthes بیشتر در نواحی گرمسیر آسیا، پلینزیا و استرالیا وجود دارد. بیش از 20 گونه از این جنس در هند یافت شده اند که دو گونه ی T.anguina و T. dioica به عنوان سبزی در این نواحی کشت می شوند.
گیاه پاتولا از این خانواده نیز اغلب در شرق و بخش هایی از شمال هند یافت می شود.
![پاتولا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
آب و هوای گرم و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک های شنی لومی با مواد غذایی کافی
|
پاتولا گیاهی رونده از خانواده کدوئیان با ظاهری مشابه خیار و کدو خورشتی است. ولی برخلاف آنها، پاتولا گیاهی چندساله است.
این گیاه دوپایه (گل های نر و ماده به صورت جدا روی گیاهان مختلف) بوده و برای رشد به قیم نیاز دارد.
برگ ها قلبی شکل یا تخم مرغی شکل، بدون لوب، به رنگ سبز تیره و سخت هستند. اندازه ی برگ ها 7.5 × 5 سانتیمتر می باشد.
گل ها لوله ای و سفید رنگ بوده و از زمان تشکیل تا گرده افشانی حدود 16 تا 19 روز زمان لازم است. حدود 40 تا 70 درصد گل ها در این گیاه به میوه تبدیل می شوند.
میوه ها سبز رنگ و دارای خطوطی سفید رنگ یا فاقد خطوط سفید رنگ می باشند. اندازه ی میوه ها از کوچک و گرد تا ضخیم و طویل (5 تا 15 سانتیمتر طول) می تواند متغیر باشد.
بذرها نیز تقریباً گرد یا کروی هستند.
![Patola]()
شرایط محیط رشد
این گیاه تحت شرایط آب و هوای گرم تا معتدل و گرم و مرطوب به خوبی رشد می کند.
پاتولا گیاهی چندساله است و در طول فصل زمستان را در خواب می ماند.
به خاک هایی با مواد غذایی کافی، به خوبی آبیاری شده و شنی لومی نیاز دارد.
اگرچه این گیاه به آبیاری کافی و خاک مرطوب نیاز دارد و نسبت به آب ایستابی بسیار حساس بوده و دچار مرگ گیاهچه می گردد.
![Trichosanthes dioica]()
مقابله به آفات پاتولا
آفات مهم پاتولا (Trichosanthes dioica)
شپشکهای آردآلود، تریپس و شتهها از آفات رایج پاتولا هستند که با مکیدن شیره گیاهی، زردی برگ و کاهش رشد را ایجاد میکنند. کرمهای برگخوار نیز با تغذیه از برگهای جوان، سطح فتوسنتز را کاهش میدهند. در شرایط گرم و مرطوب، جمعیت آفات بهسرعت افزایش یافته و میتواند به خشکیدگی تدریجی بوتهها منجر شود.
امراض قارچی و باکتریایی
بیماری لکهبرگی قارچی، سفیدک پودری و پوسیدگی طوقه از مهمترین امراض پاتولا هستند. این بیماریها با لکههای قهوهای روی برگ، پوشش سفید پودری و سیاهشدن پایه ساقه بروز میکنند. آبیاری غرقابی، تهویه ضعیف و تراکم بالای بوتهها، شدت بیماری را افزایش میدهد.
روشهای پیشگیری و مبارزه
مدیریت تلفیقی آفات و امراض (IPM) برای پاتولا ضروری است. استفاده از نشاء سالم، ضدعفونی بذر، تناوب زراعی و جمعآوری و سوزاندن بقایای آلوده، شیوع عوامل بیماریزا را کاهش میدهد. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها علیه شته و استفاده محدود و هدفمند از حشرهکشها و قارچکشهای کمخطر توصیه میشود. تنظیم آبیاری و بهبود زهکشی نیز از بروز پوسیدگیها جلوگیری میکند.
![پاتولا]()
نحوه تکثیر پاتولا
برای تکثیر پاتولا عمدتاً از ریشه دار کردن قلمه ها و پاجوش های ریشه استفاده می شود.
بذرهای این گیاه برای تکثیر آن مورد استفاده قرار نمی گیرند زیرا قدرت جوانه زنی بسیار کمی داشته و نیز توانایی تشخیص جنسیت گیاه (به دلیل دوپایه بودن) قبل از گلدهی امکان پذیر نیست. در نتیجه ممکن است حدود 50 درصد گیاهان به وجود آمده از بذرها، گیاهان نر و غیربارده باشند.
قلمه های تهیه شده از این گیاه برای تکثیر باید حدود 8 تا 10 گره داشته باشند.
نسبت گیاهان ماده به گیاهان نر برای گرده افشانی و باردهی مناسب 9 به 1 می باشد.
میوه و برگ های این گیاه خوراکی بوده و می توان به صورت پخته شده در مخلوط با غذاهای دیگر و یا به تنهایی مورد استفاده قرار داد.
پاتولا را می توان در سوپ ها، تاس کباب و یا غذاهای دیگر استفاده نمود و یا آن را سرخ کرده و به همراه ماهی یا گوشت استفاده نمود.
عصاره برگ های آن به عنوان مقوی، تب بر و بزرگی های خفیف کبد و طحال مورد استفاده قرار می گیرد.
در برخی نواحی از برگ ها و میوه های این گیاه برای درمان یرقان و نیز درمان اعتیاد به الکل مفید واقع می گردد.
برگ ها همچنین برای درمان تورم و آماس و ریزش مو نیز کاربرد دارند.
ادرار آور، تب بر، مقوی قلب و ملین (ضد یبوست) نیز می باشد.
این گیاه سرشاز از کربوهیدرات ها، ویتامین A و ویتامین C است. همچنین هر صد گرم از بخش خوراکی میوه های این گیاه حاوی عناصری نظیر منیزیم (0.9 میلیگرم)، پتاسیم (83 میلیگرم)، مس (1.1 میلیگرم)، گوگرد (17 میلیگرم)، سدیم (2.6 میلیگرم) و کلر نیز می باشد. که این عناصر نقش مهمی را در فیزیولوژی بدن انسان ایفا می کنند.