استرلیتزیا

دانستنیهای علمی

نام جنس این گیاه Strelitzia از نام ملکه شارلوت مکلامبورگ استرلیتز (reginae Strelitzia) همسر ژرژ سوم پادشاه انگلستان در سال 1733 گرفته شده است

این جنس که از گیاهان خانواده Strelitziaceae است در تمام دنیا فقط دارای پنج گونه دائمی همیشه سبز می باشد که فقط یک گونه آن به نام پرنده بهشتی رژینه S.reginae در باغبانی استفاده می شود و چهار گونه دیگر به صورت وحشی میباشند .

گونه مورد نظر (Juncea) بومی جنوب آفریقا ( کاپ) است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 18 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک قوی دارای کود حیوانی و کمی ماسه با زهکشی خوب

بلندی آن در حدود یک متر می رسد . این گونه دارای برگهای نسبتا روشن ، چرمی و تخم مرغی شکل که بر روی دمبرگی به طول 45 سانتیمتر قرار می گیرند .

گل آذین آن به طول 15 سانتیمتر در بهار در انتهای ساقه گل دهنده به طول یک متر تا یک متر و نیم ظاهر میشود .

گل آذین شامل اسپات سبز با با رگه های ارغوانی و قایق مانند است که در هنگام باز شدن گلها به صورت افقی درآمده و در آن 4 – 10 گل قرار می گیرد .

گل ها دارای کاسه نارنجی و جام آبی رنگ بوده و روی هم رفته شباهت به سر پرندگان پیدا می کند .از این رو در زبان انگلیسیBird of paradise و فرانسه Oiseau du paradis بنام پرنده بهشتی نامیده می شود .

معمولا گل ها بتدریج باز می شوند و بیشتر به صورت گل بریده در گل فروشیها به فروش می رسد .ولی می توان خود گیاه را در گلدان های بزرگ در آپارتمان پرورش داد و در گلخانه بر اثر فورساژ میتوان در تمام فصول آن را گلدار کرد

شرایط محیط رشد

این گیاه به نور زیاد ( تابش مستقیم خورشید ) احتیاج دارد . بنابراین چنانچه در آپارتمان پرورش داده می شود باید آن را نزدیک پنجره جنوبی که فاقد پرده است قرار داد . ولی چون در تابستان شدت نور زیاد است باید آن را در جلو پنجره جنوبی که پرده داشته باشد و یا کمی دورتر از پنجره جای داد

درجه حرارت مناسب برای گیاه بین 16 – 19 درجه سانتیگراد است و درجه حرارت کم تر از 3- و بیش از 30+ را تحمل نکرده و از بین میرود

در هوای معتدل هفته ای دو روز باید آبیاری شود ولی در هنگام استراحت گیاه که از اواسط تیرماه تا اواخر مردادماه است باید آبیاری را بکلی قطع کرد و یا به ندرت انجام داد

خاک باید قوی ( دارای کود حیوانی « پودر گوشت و غیره ) و کمی ماسه ای باشد .

برای زود به گل نشاندن گیاه باید در مردادماه زمین را به عمق 80 سانتیمتر شخم زده و به آن کود حیوانی اضافه کرد.

اسیدیته مناسب برای گیاه در حدود 7 – 8 میباشد

میتوان از کودهای مختلف موجود در بازار طبق دستورالعمل هریک که معمولا در روی جعبه نوشته شده است استفاده کرد ولی بهترین کود ، مخلوطی از 100 گرم نیترات پتاسیم 100 گرم فسفات کلسیم و 200 گرم سولفات آمونیم میباشد که به مقدار 2 گرم در لیتر ، هر هفته یک بار از فروردین تا مهرماه باید به گیاه داده شود

مقابله به آفات استرلیتزیا

آفات رایج در Strelitzia juncea

شپشک آردآلود، شپشک سپردار، کنه تارتن و تریپس از مهم‌ترین آفات استرلیتزیا هستند. نشانه‌ها شامل لکه‌های زرد، نقره‌ای شدن برگ‌ها، تارهای ریز، ترشح عسلک و رشد کپک دوده‌ای روی سطح برگ است. برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و برگ‌ها را با دستمال مرطوب پاکسازی نمایید.

در آلودگی متوسط، از صابون حشره‌کش یا روغن ولک/روغن باغبانی طبق برچسب، 2–3 نوبت با فاصله 7–10 روز استفاده کنید. در آلودگی شدید، سموم سیستمیک مناسب گیاهان زینتی (مانند ایمیداکلوپرید) با رعایت ایمنی و دستور مصرف به‌کار رود. کاهش خشکی هوا و شست‌وشوی دوره‌ای برگ‌ها به پیشگیری از کنه و تریپس کمک می‌کند.

بیماری‌ها و اختلالات مهم

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب قارچی/اُاُمیکتی) شایع‌ترین مشکل است و با زردی عمومی، افتادگی و بوی بد خاک همراه می‌شود. علت اصلی، آبیاری زیاد و زهکش ضعیف است. آبیاری را کاهش دهید، از بستر سبک و گلدان با خروجی مناسب استفاده کنید و بخش‌های پوسیده را حذف نمایید.

لکه‌برگی قارچی و باکتریایی می‌تواند لکه‌های قهوه‌ای با هاله زرد ایجاد کند. برگ‌های آلوده را جدا کنید، تهویه را افزایش دهید و از خیس کردن شاخ‌وبرگ هنگام آبیاری پرهیز کنید. در صورت تداوم، قارچ‌کش‌های مسی یا مانکوزب مطابق برچسب قابل استفاده‌اند.

نحوه تکثیر استرلیتزیا

یکی از روش های تکثیر این گیاه کشت بذر آن است . ولی برای بدست آوردن بذر باید به تلقیح مصنوعی اقدام کرد . معمولا هر گل آذین در حدود 50 دانه ایجاد می کند . عمل کشت معمولا در بهار در حرارت 18 – 21 درجه سانتیگراد صورت می گیرد . رویش دانه نامنظم و 3 تا 5 ماه طول می کشد . در سال اول گیاه ضعیف میماند و بهتر است آن را به گلدان منتقل کرده و در گلخانه نگاهداری کرد . ولی در سال دوم و یا سوم میتوان آن را به محل مورد نظر انتقال داد . این گیاهان جدید در سال چهارم پاجوش تولید کرده و در سال ششم یا هفتم گل می دهند.

روش دیگر تکثیر ، تقسیم بوته است . که از بهار تا تابستان میتوان انجام داد . پایه های حاصل به کندی رشد می کنند و پس از دو یا سه سال گل می دهند وبه نوبه خود دو سال پس از تکثیر ایجاد پاجوش می کنند . معمولا روی پایه های جوان سه ساله 6 – 10 گل آذین به وجود می آید و در صورتی که در پایه های مسن ممکن است تا 50 گل آذین ظاهر شود

عوارض جانبی - هشدار

ایمنی برای انسان و حیوانات خانگی

استرلیتزیا جونسا (Strelitzia juncea) مانند بسیاری از گونه‌های استرلیتزیا می‌تواند در صورت جویده‌شدن باعث تحریک گوارشی شود. بهتر است گیاه را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی (به‌ویژه گربه‌ها و سگ‌ها) نگه دارید و از بازی‌کردن با برگ‌ها یا دانه‌ها جلوگیری کنید.

حساسیت‌های پوستی و آسیب فیزیکی

برگ‌های استوانه‌ای و سفت این گیاه معمولاً تیغ‌دار نیستند، اما لبه‌ها و بافت خشک یا شکسته می‌تواند خراش‌های سطحی ایجاد کند؛ هنگام جابه‌جایی، هرس یا تعویض گلدان از دستکش استفاده کنید. شیره گیاه در برخی افراد ممکن است باعث تحریک خفیف پوستی شود.

خطرات مرتبط با نگهداری

آبیاری بیش از حد و زهکش ضعیف مهم‌ترین عامل پوسیدگی ریشه و بوی بد خاک است و می‌تواند به جذب پشه‌های قارچی (Fungus gnats) منجر شود. اجازه دهید بخش بالایی خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود و از گلدانِ دارای سوراخ زهکش استفاده کنید.

آفات و بیماری‌های رایج

در محیط‌های خشک، کنه تارتن و شپشک آردآلود می‌توانند به گیاه حمله کنند و به گیاهان مجاور نیز سرایت دهند. برگ‌ها را دوره‌ای بررسی کنید و در صورت مشاهده لکه‌های ریز، تار یا توده‌های پنبه‌ای، گیاه را قرنطینه و درمان را سریع شروع کنید.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس پرندهٔ بهشتی و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره استرلیتزیاسه و جنس های آن