این گیاه با نام علمی Photinia xfraseri و نام مرسوم (Red Tip Photinia) که به فارسي فوتینیا نوکسرخ ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي این گیاه یک هیبرید باغی است و منشأ طبیعی آن ترکیبی از گونههای Photinia serratifolia و Photinia glabra در چین و ژاپن است مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی با زهکشی مناسب، مرطوب ولی نه غرقابی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Photinia xfraseri
نام لاتين
Red Tip Photinia
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
فوتینیا کسفراسِری (Photinia × fraseri) یک دورگه بینگونهای از تیرهٔ Rosaceae است که همان خانوادهٔ سیب، گلابی و رز به شمار میآید. این گیاه حاصل تلاقی دو گونهٔ آسیایی Photinia glabra و Photinia serrulata است و به همین دلیل با علامت × بهصورت یک هیبرید ثبت شده است. از نظر ردهبندی، در راستهٔ Rosales و زیرخانوادهٔ Maleae قرار میگیرد.
جنس فوتینیا و ویژگیهای کلی
جنس Photinia شامل درختچهها و درختان همیشهسبز یا نیمههمیشهسبز است که به خاطر رنگ قرمز درخشان برگهای جوان شناخته میشوند. فوتینیا کسفراسِری یکی از شناختهشدهترین و پرکشتترین اَندامهای این جنس در فضای سبز شهری است و اغلب با نامهای رایج Red tip photinia یا Fraser photinia معرفی میشود.
منطقه بومی و خاستگاه ژنتیکی
منشأ ژنتیکی اجداد این دورگه به شرق آسیا، بهویژه چین، ژاپن و تایوان بازمیگردد؛ جایی که گونههای والد آن بهطور طبیعی در جنگلهای کوهپایهای و حاشیه جنگلها رشد میکنند. خودِ فوتینیا کسفراسِری در طبیعت بهصورت خودروی بومی وجود ندارد و کاملاً محصول تلاقی و گزینش انسانی است.
زیستگاه و سازگاری اکولوژیک
این گیاه در زیستگاههای ثانویه نظیر حاشیه جادهها، باغها و کمربندهای سبز شهری موفق است و در اقلیمهای گرممعتدل تا نیمهمدیترانهای عملکرد مطلوبی دارد. مقاومت نسبی به آلودگی هوا و هرس مکرر سبب شده است که در شهرها بهعنوان پرچین و بادشکن کاشته شود.
تاریخچه کشف و گسترش کشت
فوتینیا کسفراسِری در سدهٔ بیستم، احتمالاً در باغهای گیاهشناسی غربی، بهعنوان یک دورگهٔ زینتی معرفی و سپس بهسرعت در اروپا و آمریکای شمالی رایج شد. از دههٔ ۱۹۶۰ به بعد، این گیاه بهعنوان یکی از مهمترین درختچههای زینتی همیشهسبز در طراحی منظر ثبت شده است و ارقام متعددی از آن بهمنظور رنگ برگ، فرم و مقاومت انتخاب و تکثیر شدهاند.
خصوصیات - معرفی
ساقه و habit رشد
فوتینیا نوکسرخ درختچهای همیشهسبز با قامت متوسط است که معمولاً بین ۲ تا ۴ متر ارتفاع میگیرد. ساقهها خشن، چوبی و منشعباند و در گیاهان جوان رنگ قهوهای مایل به قرمز دارند که با افزایش سن به قهوهای خاکستری تبدیل میشود. شاخهها متراکم و نسبتاً راست رشد بوده و تاجی گرد تا تخممرغی ایجاد میکنند که آن را برای پرچینسازی مناسب میسازد. میانگرهها کوتاه تا متوسطاند و تراکم برگها را در حاشیه شاخهها افزایش میدهند.
برگها: شکل، اندازه و رنگ
برگها مهمترین و بارزترین اندام فوتینیا نوکسرخ هستند. برگها ساده، متناوب و چرمی با بافتی نسبتاً ضخیماند. شکل آنها بیضوی تا بیضوی ـ کشیده است و طولشان معمولاً بین ۵ تا ۱۲ سانتیمتر و عرضشان ۳ تا ۶ سانتیمتر است. قاعده برگ گوهای تا گرد و رأس برگ کشیده و نوکتیز است. حاشیه برگها اغلب دندانهدار ریز و منظم است. سطح فوقانی برگ در مرحله جوانی قرمز روشن تا قرمز تند و براق است و با بلوغ به سبز تیره درخشان تبدیل میشود؛ سطح زیرین سبز روشنتر بوده و رگبرگ میانی برجستهتر دیده میشود. دمبرگها کوتاه تا متوسط، سبز مایل به قرمز و اندکی شیاردار هستند.
گلها و ساختار گلآذین
گلها کوچک، به قطر حدود ۵ تا ۸ میلیمتر، با پنج گلبرگ سفید مایل به کرم هستند. گلآذینها به صورت خوشههای فراوان و متراکم (پنیکول) در انتهای شاخههای همانسال تشکیل میشوند و به دلیل تضاد با برگهای قرمز یا سبز تیره جلوه زیادی دارند. کاسبرگها کوچک و سبز، پرچمها متعدد و برجستهاند و معمولاً عطر خفیف و خاصی تولید میکنند. زمان گلدهی معمولاً در اواخر بهار است.
میوه و سایر ویژگیهای مورفولوژیک
میوهها کوچک، گرد تا تخممرغی، شبیه سته و به رنگ قرمز تیره تا ارغوانی در زمان رسیدن هستند و در دستههای خوشهای آویزان میشوند. وجود این میوههای قرمز، همراه با شاخوبرگ متراکم، ارزش زینتی گیاه را در فصل پاییز و زمستان افزایش میدهد. سیستم ریشهای سطحی تا نیمهعمقی و متشعب است و بافت چوب نسبتاً سخت و مقاوم در برابر هرس مداوم دارد.
شرایط نگهداری فوتینیا نوکسرخ
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی با زهکشی مناسب، مرطوب ولی نه غرقابی، غنی از مواد آلی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)
|
معرفی کلی شرایط محیطی فوتینیا نوکسرخ
فوتینیا نوکسرخ (Photinia x fraseri) یک درختچه همیشهسبز زینتی است که برای رشد مطلوب به شرایط نسبتاً معتدل و محیطی با گردش هوای مناسب نیاز دارد.
این گیاه در صورت تأمین نور، خاک و آبیاری مناسب، رشد سریع و برگهای قرمز درخشان تولید میکند.
دما و مقاومت به سرما و گرما
دامنه دمایی ایدهآل برای فوتینیا بین ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. این گیاه سرماهای ملایم را تحمل میکند، اما دماهای زیر ۷- درجه سانتیگراد میتواند به برگها و شاخههای جوان آسیب بزند.
گرمای شدید همراه با خشکی هوا باعث سوختگی حاشیه برگها و ریزش آنها میشود، بنابراین در مناطق بسیار گرم باید در مکانی نیمسایه و با آبیاری منظم کاشته شود.
نور و شدت تابش
برای رنگگیری قرمز برگهای جوان، فوتینیا به نور زیاد نیاز دارد. بهترین شرایط، نور کامل صبح تا ظهر و نیمسایه در ساعات بسیار گرم بعدازظهر است. در سایهٔ زیاد، رشد گیاه ادامه مییابد اما
رنگ قرمز برگها کمرنگتر و بوته کمپشت و بلندتر میشود. تابش مستقیم و شدید همراه با خشکی خاک میتواند موجب لکههای سوختگی روی برگها شود.
رطوبت، آبیاری و تهویه
فوتینیا به خاک نسبتاً مرطوب اما نه باتلاقی نیاز دارد. آبیاری عمیق و منظم، بهویژه در سالهای ابتدایی کاشت، توصیه میشود.
خشکی کشیده سبب ریزش برگ و کاهش رشد میشود، در حالی که ماندآب خطر بیماریهای قارچی ریشه را افزایش میدهد. رطوبت نسبی متوسط و جریان هوای مناسب برای پیشگیری از لکه برگی و سفیدک ضروری است.
خاک، زهکشی و pH مناسب
بهترین بستر برای فوتینیا خاکی لومی (مخلوط شن، رس و مواد آلی) با زهکشی خوب است. افزودن کمپوست پوسیده یا خاکبرگ به چاله کاشت، رشد ریشهها را بهبود میبخشد.
pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی مناسب است؛ در خاکهای بسیار آهکی ممکن است علائم زردی برگها (کلروز) دیده شود که با اصلاح خاک و کوددهی مناسب قابل کنترل است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :