این گیاه با نام علمی Operculicarya decaryi و نام مرسوم (Elephant Tree) که به فارسي درخت فیل ماداگاسکار (اپرکولیکاریا) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Anacardiaceae بومي بومی جنوبغربی ماداگاسکار؛ رویشیافته در جنگلهای خشک و نیمهبیابانی، دامنههای سنگلاخی و مناطق بسیار کمباران مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای بسیار سبک، شنی یا سنگی با زهکشی بسیار عالی؛ حساس به ماندگاری رطوبت؛ اسیدیته خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Operculicarya decaryi
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
اپرکولیکاریا دکاری (Operculicarya decaryi) گیاهی چوبی و پاچیکارپیک از خانواده Anacardiaceae است؛ همان خانوادهای که پسته، سماق و انبه در آن قرار دارند. این گونه به جنس Operculicarya تعلق دارد که شامل چندین گونه با ساقههای متورم و سازگار با خشکی است. از نظر ریختشناسی، این گیاه بهعنوان درختچهای با تنه ضخیم، شاخههای مارپیچ و برگهای شانهای ریز شناخته میشود که آن را در گروه «درختان فیل» و «کاکتوسهای کاذب چوبی» برای کلکسیونرها جذاب کرده است.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
زیستگاه طبیعی Operculicarya decaryi بهطور انحصاری در ماداگاسکار است؛ جزیرهای که به خاطر نرخ بالای بومزادی (اندِمیسم) شناخته میشود. این گونه عمدتاً در بخشهای خشک و نیمهخشک جنوب و جنوبغرب ماداگاسکار یافت میشود، جایی که الگوی بارندگی فصلی و دورههای خشکی طولانی حاکم است. گستره آن محدود و لکهای است و معمولاً در رویشگاههایی با پوشش گیاهی جنگل خشک خاردار دیده میشود.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
این گیاه اغلب روی خاکهای سنگریزهای و آهکی با زهکش بسیار قوی رشد میکند و گاهی در شکاف سنگها مستقر میشود. تنه و ریشههای متورم آن بهعنوان اندامهای ذخیره آب و مواد مغذی عمل میکنند و به گیاه امکان تحمل تنش خشکی طولانیمدت را میدهند. آرایش شاخههای پیچخورده و برگهای کوچک، سطح تعرق را کاهش داده و با شرایط بادهای گرم و نور شدید خورشید سازگار است.
تاریخچه علمی و اهمیت پژوهشی
گونه Operculicarya decaryi در اوایل سده بیستم بر پایه نمونههای جمعآوریشده توسط گیاهشناس و کاوشگر فرانسوی Raymond Decary توصیف شد و نام گونه نیز به افتخار او است. از آن زمان، این گیاه بهعنوان یک گونه نمونه برای مطالعه سازگاریهای مورفولوژیک در گیاهان ساکولنت چوبی مناطق خشک ماداگاسکار مورد توجه قرار گرفته است و در ادبیات باغبانی دنیا بهعنوان یک «درخت بُنسای پاچیکول» مشهور شده است.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه Operculicarya decaryi
اپرکولیکاریا دکاری درختچهای ساکولنت با تنه ضخیم و چوبی است که بهصورت طبیعی به شکل درختی کوچک با قامت نامنظم رشد میکند. این گیاه دارای عادت رشد کند بوده و بهتدریج تاجی پراکنده و مجسمهمانند ایجاد میکند که آن را برای بونسای محبوب کرده است.
ساقه و تنه
تنه اصلی ضخیم، متورم و چوبی است و حالتی شبیه پای فیل دارد؛ به همین دلیل به آن «درخت فیل ماداگاسکار» میگویند. پوست تنه خاکستری تا قهوهای بوده و با افزایش سن، زبر، ترکخورده و پوستهپوسته میشود. شاخهها باریک، پیچخورده و نامنظم منشعب میشوند و ظاهری معماریگونه به گیاه میدهند. این ساختار چوبی در خود آب ذخیره کرده و به گیاه در تحمل خشکی کمک میکند.
برگها
برگها شانهای (شبیه پر) و مرکب هستند و از چندین برگچه کوچک تشکیل میشوند. برگچهها بیضی تا تخممرغی، با حاشیه صاف و نوک تقریباً گرد بوده و طول آنها معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. رنگ برگها سبز تیره تا سبز براق است و در نور زیاد اندکی تیرهتر و متراکمتر میشوند. اندازه کوچک برگها باعث میشود گیاه حتی در سنین کم نیز ظاهر بونسایگونه و ظریف داشته باشد.
گلها و اندامهای زایشی
گلهای Operculicarya decaryi بسیار کوچک، نامشخص و اغلب فاقد جلوه زینتیاند. رنگ آنها معمولاً سبز مایل به زرد تا مایل به قرمز کمرنگ است و در خوشههای کوچک در کنار برگها ظاهر میشوند. این گونه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی گیاهان جداگانه قرار میگیرند. میوهها ریز و گوشتی بوده و در صورت تشکیل، رنگی مایل به قرمز یا قهوهای پیدا میکنند، اما در کشت گلدانی معمولاً تمرکز گیاهبازان بر فرم تنه و شاخه است نه گل و میوه.
شرایط نگهداری درخت فیل ماداگاسکار (اپرکولیکاریا)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای بسیار سبک، شنی یا سنگی با زهکشی بسیار عالی؛ حساس به ماندگاری رطوبت؛ اسیدیته خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
نور مناسب برای رشد اپرکولیکاریا
اپرکولیکاریا دکاری گیاهی آفتابدوست است و در محیط طبیعی زیر نور شدید میروید. بهترین شرایط نوری، نور بسیار زیاد و غیرمستقیم است؛ کنار پنجره جنوبی یا غربی با فیلتر پرده نازک ایدهآل است. تابش مستقیم آفتاب ملایم صبح برای ضخیم شدن تنه مفید است، اما در تابستان باید از آفتاب تند ظهر محافظت شود تا برگها نسوزند.
دما و تحمل خشکی
دمای مناسب برای این گیاه بین ۲۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد است. در زمستان دما نباید برای مدت طولانی زیر ۱۰ درجه برسد؛ در غیر این صورت ریزش شدید برگ رخ میدهد و ریشهها در خطر آسیباند. این گیاه زندهماندن در دورههای خشکی را خوب تحمل میکند، اما رشد بهینه در صورت آبیاری منظم و کنترلشده حاصل میشود.
رطوبت و تهویه
اپرکولیکاریا بومی نواحی نسبتاً خشک ماداگاسکار است و به رطوبت بالای هوا نیاز ندارد. رطوبت معمولی اتاق (۳۰–۵۰٪) کافی است. از مهپاشی مداوم روی شاخ و برگ، بهویژه در محیطهای خنک، خودداری کنید تا از رشد قارچها جلوگیری شود. تهویه ملایم و دائمی هوا به خشک شدن سطح خاک و سلامت ریشهها کمک میکند.
خاک، زهکشی و آبیاری
مهمترین نیاز این گیاه خاک با زهکشی بسیار قوی است. ترکیبی از ۳۰–۵۰٪ مواد معدنی (پومیس، پرلیت، سنگریزۀ ریز) به همراه خاک گلدانی سبک و مقدار کمی خاک برگ پوسیده مناسب است. گلدان باید سوراخهای متعدد زهکشی داشته باشد. آبیاری تنها زمانی انجام شود که سطح خاک کاملاً خشک شده باشد؛ در تابستان دفعات آبیاری بیشتر و در زمستان، خصوصاً در دوره رکود، بسیار کمتر و محتاطانه خواهد بود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :