۱۳۹۳ دهم دی

درخت جوز بویا

Myristica fragransNutmeg که به فارسی درخت جوز بویا نامیده میشود، گیاهی از خانواده جوز بومی اندونزی می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرمسیری خاک: خاک های با مواد غذایی کافی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Myristica fragrans

نام لاتين

Nutmeg

خانواده (تيره)

Myristicaceae

"جوز بویا" درختی همیشه سبز بومی اندونزی است. بذر و پوست آن یکی از مهمترین ادویه ها محسوب می شود. این گیاه به صورت خودرو نیز در برخی نواحی گرمسیری مانند چین، تایوان، اندونزی، مالزی، هند، سریلانکا و آمریکای جنوبی رشد می کند.

خصوصیات - معرفی

درخت جوز بویا، درختی همیشه سبز و کوچک است که تا ارتفاع حدود 5 تا 13 متر رشد می کند اما در برخی نواحی و در موارد اندک، ارتفاع این گیاه به 20 متر نیز می رسد.

برگ ها متناوب، به رنگ سبز تیره، با 5 تا 15 سانتیمتر طول و 2 تا 7 سانتیمتر پهنا و دارای دمبرگی حدود یک سانتیمتر می باشند.

این گونه های گیاهی، درختانی دوپایه هستند به طوری که گل های نر یا پرچم های فعال و گل های ماده با مادگی فعال به صورت جدا روی درختانی متفاوت قرار گرفته اند. ولی در برخی موارد گل های نر و ماده روی یک درخت نیز مشاهده شده اند. گل ها زنگوله ای شکل، به رنگ زرد کم رنگ و گاهی چرمی یا گوشتی هستند. گل های نر بصورت دسته های یک تا 10 تایی ظاهر می شوند که هر کدام حدود 5 تا 7 میلیمتر طول دارند. گل های ماده بصورت دسته های کوچک یک تا سه تایی هستند و گاهی اوقات طویل بوده و حدود 10 میلیمتر طول دارند.

درختان ماده گل های زرد با میوه های تخم مرغی شکل یا گلابی شکل تولید می کنند. این میوه ها حدود 6 تا 9 سانتیمتر طول و 3.5 تا 5 سانتیمتر نیز قطر دارند. میوه دارای یک پوسته ی گوشتی است و زمانی که می رسد، پوسته ی آن از وسط به صورت طولی جدا می شود. زمانی که پوسته جدا شد، درون آن یک بذر به رنگ ارغوانی مایل به قهوه ای و براق وجود دارد که حدود 2 تا 3 سانتیمتر طول و 2 سانتیمتر نیز پهنا دارد. این بذر دارای عطر بسیار قوی و مطلوبی است. روی این بذر یک پوشش (یا آریل) به رنگ قرمز قرار دارد. بذرها همان جوز هندی (nutmeg) و آریل همان پوست بذر (mace) می باشد.

اولین برداشت درخت حدود 7 تا 9 سال پس از کشت می باشد و درخت ها تقریباً 20 سال پس از کشت به بیشترین عملکرد خود می رسند.

شرایط نگهداری درخت جوز بویا

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی گرمسیری

خاک مورد نياز

خاک های با مواد غذایی کافی

دمــا و رطوبــت مناسب

درخت جوز بویا (Myristica fragrans) گیاهی کاملاً گرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. دماهای زیر ۱۵ درجه و سرمای ناگهانی به جوانه‌ها و ریشه‌ها آسیب می‌زند. این گیاه به رطوبت نسبی بالا (۶۰–۸۰٪) نیاز دارد؛ خشکی هوا موجب ریزش برگ و کاهش باردهی می‌شود، بنابراین در کشت گلخانه‌ای، مه‌پاشی و استفاده از سیستم مه‌ساز توصیه می‌شود.

نــور و شدت تابش

جوز بویا نیازمند نور فراوان اما غیرمستقیم و فیلترشده است. در طبیعت، زیر سایه درختان بلند رشد می‌کند؛ بنابراین در سال‌های ابتدایی کشت، استفاده از سایه‌بان ۳۰–۵۰٪ مفید است. تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌ویژه در ظهر، می‌تواند سوختگی برگ و کاهش رشد رویشی را به‌همراه داشته باشد.

خــاک، آبیاری و زهکشی

این درخت در خاک‌های عمیق، سبک تا متوسط، غنی از مواد آلی و با زهکشی بسیار خوب بهترین عملکرد را دارد. pH مناسب خاک در محدوده ۵٫۵ تا ۶٫۵ (کمی اسیدی) است. آب ایستاده در اطراف ریشه سبب پوسیدگی و بیماری‌های قارچی می‌شود؛ آبیاری باید منظم، با حجم متوسط و پس از نیمه‌خشک شدن لایه سطحی خاک انجام گیرد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

محصولات مختلفی از بذر این گیاه وجود دارد، از جمله پودر، روغن، محلول روغن و رزین و کره ی جوز بویا را می توان نام برد.

جوز بویا یا هندی برای درمان و تسکین بسیاری از دردها مفید شناخته شده‌است. در طب سنتی، دانه و روغن جوز بویا را برای درمان بیماری‌های مربوط به اعصاب و سیستم گوارش تجویز می‌کنند. از روغن جوز بویا مانند روغن دانه میخک برای کاهش موقتی دردهای دندان نیز می‌توان استفاده کرد؛ کافی است چوب پنبه‌ای را به مقداری روغن جوز بویا آغشته کرده و روی دندان دردناک قرار دهید. در کشور فرانسه- علاوه بر مصرف آن به‌عنوان ادویه- مخلوط جوز هندی و عسل را برای درمان ناراحتی‌های گوارشی و تنفسی مورد استفاده قرار می‌دهند.

التهابات و دردهای مفصلی و رماتیسمی با مصرف خوراکی جوز بویا و همچنین ماساژ موضع با روغن آن تسکین می‌یابد. جوز بویا به حفظ سلامت دستگاه ایمنی بدن کمک می‌کند. برای کاهش علائم آلرژی نیز می‌توانید جوز بویا بخورید. به رغم خواص باارزش جوز بویا، مصرف زیاد آن سبب ایجاد مشکل در بخش کنترل احساسات در مغز شده و پس از مصرف بیش از حد، احساس نشاط به همراه سستی و رخوت در انسان پدید می‌آورد که شبیه نوعی مسمومیت است.

اسانس این گیاه از روش استخراج با بخار آب به دست می آید. این اسانس حاوی D-کامفن، d-پینن، لیمونن، d-بورنئول، l-ترپینول، ژرانیول و مایریستیسین می باشد. در فرم خالص، به دلیل سمیت مایریستیسین، درصورت استفاده بیش از حد ممکن است مسمومیت ایجاد شود.

روغن استخراج شده از بذرهای آن به رنگ زرد روشن یا بی رنگ بوده که طعم و مزه ی جوز بویا را می دهد. این روغن حاوی مایریستیک اسید، تری مایریستین و گلیسریدهای لائوریک، تری دکانوئیک، استئاریک و پالمتیک اسید می باشد. این روغن در غذاهای مختلف استفاده می شود.

در قرن نوزدهم میلادی از این گیاه داروهای سقط جنین تولید شد. بر اساس پژوهشی مشخص گردید که این گیاه دارای ترکیبات موسیلاژی بوده و خواص ضد میکروبی علیه میکروب Streptococcus mutans دارد.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - درخت جوز بویا

مقابله به آفات درخت جوز بویا

آفات رایج در Myristica fragrans

درخت جوزبویا ممکن است توسط شپشک‌های آردآلود و سپردار دچار ضعف، زردی و ترشح عسلک شود که به رشد قارچ دوده‌ای می‌انجامد. کنه‌ها نیز با لکه‌های ریز و برنزه‌شدن برگ و کاهش فتوسنتز دیده می‌شوند. در برخی مناطق، تریپس‌ها موجب بدشکلی برگ‌های جوان و ریزش گل می‌گردند.

روش‌های کنترل آفات

برای مدیریت، پایش منظم پشت برگ‌ها و سرشاخه‌های جوان ضروری است. هرس شاخه‌های آلوده، شست‌وشوی اندام‌ها با آب پرفشار و استفاده از صابون‌های حشره‌کش/روغن‌های باغبانی در مراحل اولیه مؤثر است. کنترل بیولوژیک با حفظ کفشدوزک‌ها و زنبورهای پارازیتوئید توصیه می‌شود. در طغیان شدید، مصرف هدفمند حشره‌کش‌های کم‌خطر و سازگار با دشمنان طبیعی، طبق برچسب و با تناوب ماده مؤثره انجام شود.

بیماری‌های مهم

پوسیدگی ریشه و طوقه در خاک‌های سنگین و غرقابی باعث پژمردگی و مرگ تدریجی نهال می‌شود. لکه‌برگی‌های قارچی با لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ همراه‌اند و در رطوبت بالا تشدید می‌شوند. گاهی بلایت شاخه و سرخشکیدگی پس از بارندگی‌های طولانی رخ می‌دهد.

پیشگیری و درمان بیماری‌ها

زهکشی مناسب، پرهیز از آبیاری بیش از حد و ضدعفونی ابزار هرس پایه کنترل است. حذف برگ و شاخه‌های بیمار، کاهش تراکم تاج و بهبود گردش هوا اهمیت دارد. در صورت نیاز، کاربرد قارچ‌کش‌های حفاظتی مانند ترکیبات مسی و قارچ‌کش‌های سیستمیک مناسب، با رعایت دوره کارنس و تناوب، به کاهش بیماری کمک می‌کند.

نحوه تکثیر درخت جوز بویا

برای تکثیر این گیاه از طریق کشت بذر، باید 50 درصد نهال های بذری که به مزرعه منتقل می شوند نر و 50 درصد ماده باشند. ولی روشی برای تشخیص درختان نر و ماده تا قبل از باردهی (6 تا 8 سال پس از کشت) وجود ندارد بنابراین بهتر است از روش پیوند برای تکثیر این گیاه استفاده کرد. از خوابانیدن هوایی نیز برای تکثیر درخت جوز بویا استفاده می شود.