این گیاه با نام علمی Myrica gale و نام مرسوم (Sweet Gale) که به فارسي میرکای معطر (گال معطر) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Myricaceae بومي بومی مناطق سرد و معتدل نیمکره شمالی؛ شامل شمال اروپا، بریتانیا، اسکاندیناوی، روسیه، کانادا و شمال ایالات متحده؛ بهطور طبیعی در باتلاقها، مردابها، کنار دریاچهها و خاکهای اسیدی و مرطوب رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4 تا 6
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامهای علمی
Myrica gale که در فارسی با نام «میرکای معطر» یا «گال معطر» شناخته میشود، گونهای از تیرهٔ Myricaceae است. این گیاه در گذشته در جنس Myrica طبقهبندی میشد، اما در ردهبندیهای جدید اغلب در جنس Gale (بهصورت Gale palustris) نیز ذکر شده است. این تغییرات نشاندهندهٔ بازنگریهای مداوم در ردهبندی بر پایهٔ شواهد مولکولی و ریختشناسی است.
زیستگاه و پراکنش جغرافیایی
میرکای معطر بومی مناطق معتدل نیمکرهٔ شمالی است و بهویژه در اروپای شمالی، بریتانیای کبیر، اسکاندیناوی، بخشهایی از روسیه، و نواحی سرد و مرطوب آمریکای شمالی یافت میشود. این گیاه عمدتاً در باتلاقهای اسیدی، حاشیهٔ مردابها، خاکهای توربدار و کنار نهرهای سرد رشد میکند. مقاومت خوب به سرما و غرقاب موقت، آن را به گونهای شاخص در اکوسیستمهای تالابی سرد تبدیل کرده است.
ویژگیهای بومشناختی
میرکای معطر بوتهای برگریز و معطر است که اغلب با دانهالهای درختان خزهزارها و پوشش خزهای همزیست است. ریشههای آن میتوانند با میکروارگانیسمهای تثبیتکنندهٔ نیتروژن در گرههای ریشهای همزیستی داشته باشند و بدین ترتیب در غنیسازی خاکهای فقیر تالابی نقش بومشناختی مهمی ایفا کنند. برگها و شاخههای آن دارای غدد رزینیاند که منشأ بوی قوی و خاص گیاه است.
تاریخچه و کاربردهای سنتی
در منابع گیاهنگاری اروپای قرون میانه، میرکای معطر بهعنوان گیاه ادویهای و معطر برای طعمدهی به آبجو (پیش از رواج رازک) ذکر شده است. همچنین در اسکاندیناوی و اسکاتلند از آن برای خوشبو کردن منسوجات، دور کردن حشرات و تهیهٔ رنگهای گیاهی استفاده میشد. این پیشینهٔ طولانی کاربرد انسان، سبب شده که گیاه در مطالعات قومگیاهشناسی و تاریخ کشاورزی اهمیت ویژهای بیابد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Myrica gale
Myrica gale بوتهای همیشهسبز تا نیمهبرگریز است که معمولاً ۳۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. ساقهها متعدد، منشعب و در پایه چوبی و قهوهای تیرهاند. بافت ساقه نسبتاً سخت اما انعطافپذیر است و در شاخههای جوان رنگی روشنتر، مایل به زیتونی تا قهوهای مایل به قرمز دارد. سطح ساقهها اغلب پوشیده از غدهها و نقطههای ریز رزینی است که بوی معطر تولید میکنند. رویش شاخهها متقابل تا نسبتاً متناوب و تاج بوته متراکم و فشرده است.
برگ
برگها ساده، بدون بریدگی و بهطور متناوب روی ساقه قرار میگیرند. طول برگها معمولاً ۲ تا ৬ سانتیمتر و پهنای آنها ۰٫۵ تا ۱٫۵ سانتیمتر است. شکل برگها باریک-واژتخممرغی تا سرنیزهای است؛ یعنی در قاعده باریکتر و به سمت رأس کمی پهنتر میشود. حاشیه برگها اغلب در نیمهٔ بالایی دندانهدار ظریف و در نیمهٔ پایینی تقریباً صاف است. رنگ سطح فوقانی سبز تیره و براق، و سطح زیرین سبز روشنتر با غدههای رزینی زرد تا نارنجی است که لمس آنها حس چسبندگی خفیف ایجاد میکند. برگها معطرند و با مالش، بوی تند و رزینی آزاد میکنند.
گل و ساختار زایشی
این گونه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی بوتههای جداگانه تشکیل میشوند. گلها فاقد گلبرگ بوده و به صورت شاتون (گلآذین سنبلهمانند آویزان) بر شاخههای کوتاه جانبی ظاهر میشوند. شاتونهای نر باریکتر و اغلب ۰٫۵ تا ۲ سانتیمتر طول دارند و به رنگ زرد مایل به قهوهای تا قرمز کمرنگ دیده میشوند. شاتونهای ماده کمی درشتتر، تخممرغی تا استوانهای کوتاه و به رنگ سبز متمایل به قهوهای هستند. میوهها شفتهای کوچک کروی تا تخممرغی، به قطر حدود ۲ تا ۴ میلیمتر، پوشیده از برجستگیها و غدههای رزینی شفافاند که در زمان رسیدگی رنگ قهوهای براق به خود میگیرند.
شرایط نگهداری میرکای معطر (گال معطر)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4 تا 6
|
دمای مناسب برای رشد Myrica gale
Myrica gale گیاهی مناطق سرد و معتدل است و در آبوهوای خنک بهترین رشد را دارد. دامنه دمایی ایدهآل آن بین ۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و تابستانهای خنک را نسبت به تابستانهای بسیار گرم ترجیح میدهد. این گیاه در برابر یخبندانهای زمستانه مقاوم است، اما گرمای طولانیمدت و خشک میتواند به ریشهها و برگها آسیب برساند.
رطوبت و نیاز آبی
Myrica gale بهطور طبیعی در حاشیه باتلاقها، مردابها و کنار آبگیرها رشد میکند. این گونه برای رشد مطلوب به خاک همیشه مرطوب یا حتی غرقاب ملایم نیاز دارد. رطوبت نسبی هوا اگر بالا باشد، رشد برگها و شاخههای جوان بهتر خواهد بود. خشک شدن طولانیمدت بستر کاشت، باعث کاهش رشد و ریزش برگها میشود.
نور مناسب
این گیاه نور زیاد را دوست دارد، اما در طبیعت اغلب در محیطهایی با آفتاب ملایم تا نیمسایه یافت میشود. تابش مستقیم آفتاب در مناطق بسیار گرم میتواند سبب سوختگی نوک برگها شود، در حالی که سایه شدید، تولید برگ و اسانس معطر را کاهش میدهد. بهترین شرایط، نور کامل در اقلیم خنک و نور فیلترشده در اقلیمهای گرم است.
خاک و ویژگیهای بستر رشد
Myrica gale به خاکهای اسیدی، توربدار و غنی از مواد آلی وابسته است. pH مناسب برای این گیاه حدود ۴ تا ۶ است و در خاکهای آهکی عملکرد خوبی ندارد. خاک باید بافتی سبک تا متوسط، دارای زهکش کند ولی نه کاملاً مسدود داشته باشد تا رطوبت مداوم حفظ شود. افزودن پیتماس، کمپوست برگی و جلوگیری از تجمع آهک برای موفقیت کشت ضروری است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :