نام علمي
Mycianthes pungens
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه آرایهشناختی
Mycianthes pungens با نام رایج «گوآبیجو» از تیره Myrtaceae (موردیان) است؛ تیرهای که بهواسطه غدد ترشحی اسانسها، برگهای معطر و میوههای ستهای در بسیاری از گونهها شناخته میشود.
این گونه در جنس Mycianthes قرار دارد؛ جنسی از موردیان آمریکای جنوبی که از نظر ریختشناسی با گروههایی مانند برخی «گوآوا»های وحشی خویشاوندی نزدیک نشان میدهد.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی این گیاه در آمریکای جنوبی گزارش میشود و بیشترین پراکنش آن در نواحی جنوبشرقی و جنوبی قاره، بهویژه در سامانههای جنگلی و بوتهزارهای مرطوب تا نیمهمرطوب است.
زیستگاههای معمول شامل حاشیه جنگلها، رویشگاههای ثانویه و دامنههای با زهکشی مناسب است؛ جایی که رطوبت فصلی وجود دارد اما آب ایستاده پایدار نیست. مانند بسیاری از موردیان، حضور در اجتماعات گیاهی با تنوع بالای گردهافشانها و پرندگان میوهخوار به پراکنش دانهها کمک میکند.
ویژگیهای زیستی و نکات علمی
میوهها از نوع سته (berry) هستند و نقش مهمی در شبکههای بومشناختی بهعنوان منبع غذایی جانوران دارند. وجود ترکیبات معطر در اندامهای هوایی، که در موردیان رایج است، به دفاع شیمیایی و برهمکنش با حشرات نیز مرتبط دانسته میشود.
تاریخچه و اهمیت مطالعه
بررسیهای آرایهشناسی این گونه عمدتاً در چارچوب مطالعات تنوع موردیان آمریکای جنوبی انجام شده است. اهمیت علمی Mycianthes pungens در کمک به فهم تکامل میوههای ستهای، سازگاریهای شیمیایی تیره Myrtaceae و الگوهای پراکنش گونههای جنگلهای نیمهگرمسیری آمریکای جنوبی است.
![گوآبیجو]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
کم
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری تا گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت متوسط
|
گیاه "گوآبیجو" درخت یا درختچه ای از خانواده مورد و بومی برزیل، آرژانتین، پاراگوئه و اوروگوئه است.
این گیاه دارای تاجی متراکم و تعداد زیادی شاخه های انبوه است. و در نواحی بومی خود تا حدود 8 تا 10 متر ارتفاع نیز می تواند رشد کند.
برگ ها به صورت متناوب، دمبرگ دار، تخم مرغی یا دوکی شکل، دارای نوک گرد یا دارای نوک تیز، به طول 4 تا 7 سانتیمتر، به رنگ سبز روشن در سطح رویی برگ و روشن تر در سطح زیرین و دارای یک خار در انتها می باشد.
این درخت دارای تنه ای نیمه صاف و کمی زبر و خشن بوده که به رنگ قهوه ای روشن با فلس های تیره ی فراوان دیده می شوند. بخش درونی دارای پوستی سفید رنگ است که در صورت بریده شدن، دارای عطر ملایمی می باشد.
گل های این گیاه کوچک، سفید رنگ، فراوان و معطر هستند.
میوه های این گیاه سرشار از آنتی اکسیدان است. این میوه ها به قطر 1.5 تا 2.5 سانتیمتر بوده و زمانی که به مرحله بلوغ رسیدند به رنگ ارغوانی تیره تا سیاه دیده می شوند و بسیار شیرین بوده و طعم مطبوعی دارند. هر میوه دارای 1 تا 3 بذر می باشد.
گل های این گیاه در ماه های سپتامبر تا اکتبر شکوفا شده و میوها طی ماه های دسامبر تا ژانویه می رسند.
این درخت حدود 4 تا 7 سال می تواند محصول تولید کند.
![guabiju]()
شرایط محیط رشد
این درخت سرمای تا -10 درجه سانتیگراد را می تواند تحمل کند.
نهال های بذری به مدت یک سال می توانند در سایه رشد کنند. سپس باید آنها را به شرایط نیمه سایه منتقل کرد. نهال هایی که کمتر از 30 سانتیمتر طول دارند را نباید بدون سایبان و حفاظ در آفتاب مستقیم تابستان قرار دارد.
گیاهان تا سه سال ابتدای رشد خود به صورت کند رشد بوده ولی پس از آن دارای رشد متوسط و سپس سریع خواهند شد.
درختان گوآبیجو نیاز به آبیاری منظم دارند به همین دلیل به صورت خودرو معمولاً در اطراف رودخانه ها در اوروگوئه، آرژانتین و برزیل می رویند.
![Mycianthes pungens]()
مقابله به آفات گوآبیجو
آفات رایج گوآبیجو (Mycianthes pungens)
شتهها، شپشکهای آردآلود و سپردار با مکیدن شیره گیاه باعث ضعف عمومی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. بازرسی هفتگی پشت برگها و سرشاخهها کلیدیترین اقدام پیشگیرانه است. برای کنترل، شستوشوی برگها با آب پرفشار، استفاده از صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی (در ساعات خنک) و حذف شاخههای شدیداً آلوده توصیه میشود. در صورت تداوم آلودگی، رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها و بالتوریها مؤثر است.
آفات میوه و برگ
مگسهای میوه و برخی لاروهای برگخوار میتوانند موجب لکهدار شدن میوه، ریزش و کاهش کیفیت محصول شوند. نصب تلههای فرمونی/جلبکننده، جمعآوری و امحای میوههای آلوده و رعایت بهداشت باغ به کاهش چرخه آفت کمک میکند. برداشت بهموقع و حذف میوههای ریخته، مؤثرترین راه کاهش خسارت مگس میوه است.
امراض قارچی و باکتریایی و مدیریت
لکهبرگی و پوسیدگی میوه معمولاً در رطوبت بالا تشدید میشوند و با لکههای قهوهای، کپک و نرمشدگی همراهاند. هرس برای افزایش جریان هوا، آبیاری قطرهای بهجای بارانی، حذف برگ و میوه آلوده و ضدعفونی ابزارها ضروری است. در صورت نیاز، استفاده هدفمند از قارچکشهای مجاز (مانند ترکیبات مسی برای لکهبرگی) طبق برچسب و تناوب مصرف انجام شود. پیشگیری با مدیریت رطوبت و بهداشت، از درمان شیمیایی مؤثرتر است.
![گوآبیجو]()
نحوه تکثیر گوآبیجو
تکثیر این گیاه از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. این بذرها معمولاً بین 20 تا 40 روز جوانه خواهند زد.
بذرها معمولاً در گیاهان خودرو توسط پرندگان پراکنده می شوند.
میوه های این گیاه سرشار از آنتی اکسیدان بوده که خاصیت حذف رادیکال های آزاد و جلوگیری از سرطان را بر عهده دارند.
همچنین این میوه ها (پالپ و پوست) به دلیل شیرین بودن در تهیه ی بسیاری از غذاها مانند دسرهاف بستنی هاف مرباها، ژله ها و غیره کاربرد دارند.