۱۴۰۴ ششم دی

مگاسکپاسما قرمز (شنل قرمز برزیلی)

این گیاه با نام علمی Megaskepasma erythrochlamys و نام مرسوم (Brazilian Red Cloak) که به فارسي مگاسکپاسما قرمز (شنل قرمز برزیلی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Acanthaceae بومي بومی آمریکای جنوبی؛ به‌ویژه برزیل، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرطوب رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

Megaskepasma erythrochlamys گیاهی دولپه‌ای از راسته نعناعیان (Lamiales) و عضو خانواده آكانتاسه (Acanthaceae) است. این خانواده به‌خاطر گل‌آذین‌های پرزرق‌وبرق و برگ‌های همیشه‌سبز در مناطق گرمسیری مشهور است. جنس Megaskepasma تک‌جنس است؛ یعنی تنها گونه شناخته‌شده آن همین مگاسکپاسما قرمز است.

نام علمی و ریشه‌شناسی واژه‌ها

نام علمی گیاه، Megaskepasma erythrochlamys، از واژه‌های یونانی مشتق شده است. «Mega» به معنای «بزرگ»، «skepasma» به معنای «پوشش» و «erythro» به معنای «قرمز» است؛ «chlamys» نیز به معنای «شنل» یا «ردا» می‌باشد. ترکیب این واژه‌ها به ساختار گیاه اشاره دارد که توسط براکته‌های قرمز و بزرگ همچون شنلی رنگین پوشانده شده است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

مگاسکپاسما قرمز بومی مناطق گرمسیری قاره آمریکا، به‌ویژه شمال آمریکای جنوبی، از جمله ونزوئلا و احتمالاً بخش‌هایی از برزیل است. این گیاه در زیستگاه‌های نیمه‌سایه، حاشیه جنگل‌های مرطوب و مناطق کم‌ارتفاع با رطوبت بالا رشد طبیعی دارد. به دلیل جلوه زینتی، امروزه به بسیاری از نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان، از جمله کارائیب و آسیا، معرفی شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

در زیستگاه طبیعی، این گونه در خاک‌های نسبتاً عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب یافت می‌شود. گل‌آذین‌های پر شهد آن منبع غذایی مهمی برای گرده‌افشان‌ها، به‌ویژه مرغ‌های مگس‌خوار و حشرات شهدخوار، هستند. حضور این گیاه در حاشیه جنگل‌ها به افزایش تنوع گرده‌افشان‌ها کمک می‌کند.

تاریخچه معرفی و کاربردهای علمی

Megaskepasma erythrochlamys در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم توسط گیاه‌شناسان اروپایی و آمریکای لاتین توصیف و سپس به باغ‌های botanic معرفی شد. این گونه امروزه به‌عنوان یک مدل جالب برای مطالعه سازگاری گیاهان زینتی جنگل‌های پرباران با محیط‌های شهری گرمسیری به کار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه

Megaskepasma erythrochlamys بوته‌ای همیشه‌سبز و پرپشت است که معمولاً بین ۲ تا ۳ متر ارتفاع می‌گیرد و در شرایط ایده‌آل تا حدود ۴ متر نیز می‌رسد. فرم کلی گیاه گسترده و تقریباً قیفی‌شکل است و شاخه‌ها از پایه به‌صورت متراکم منشعب می‌شوند. این گونه دارای بافت گیاهی آبدار تا نیمه‌چوبی بوده و در مناطق گرمسیری به‌سرعت حجم سبزینه‌ای انبوه تولید می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها استوانه‌ای، نسبتاً ضخیم و در گیاهان جوان سبز روشن تا سبز مایل به قرمز هستند و با افزایش سن، بافتی چوبی و قهوه‌ای مایل به خاکستری پیدا می‌کنند. شاخه‌ها نرم، ترد و به‌آسانی خم‌شونده‌اند و در بخش‌های انتهایی معمولاً کمی کرک‌دار یا مخملی احساس می‌شوند. گره‌ها نسبتاً متراکم‌اند و از هر گره چند برگ بزرگ و گاه جوانه‌های جانبی رویشی خارج می‌شود.

برگ‌ها

برگ‌ها متقابل، درشت و تخم‌مرغی تا بیضوی کشیده هستند و طول آن‌ها در شرایط مناسب به ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد. حاشیه برگ‌ها صاف و نوک آن‌ها تیز تا کمی باریک‌شونده است. رنگ برگ‌ها سبز تیره براق از سطح رو و سبز روشن‌تر از سطح زیر است و رگبرگ میانی برجسته و کاملاً مشخص دیده می‌شود. بافت برگ نسبتاً نازک ولی چرمی‌مانند است و لمس آن حس مخملی خفیفی دارد.

آذین و گل‌ها

گل‌آذین‌ها خوشه‌ای متراکم و ایستاده‌اند که در انتهای شاخه‌ها تشکیل می‌شوند و معمولاً ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر طول دارند. بیشترین جلوه گیاه مربوط به براکته‌های بزرگ و چرمیِ قرمز تا قرمز ارغوانی است که به‌صورت لایه‌لایه روی هم قرار می‌گیرند و ظاهری شبیه شنل ایجاد می‌کنند. گل‌های حقیقی کوچک‌تر، لوله‌ای و سفید مایل به کرم هستند و از میان براکته‌ها بیرون می‌آیند. کاسه و لوله گل باریک و کشیده است و پرچم‌ها اندکی بیرون‌زده دیده می‌شوند.

شرایط نگهداری مگاسکپاسما قرمز (شنل قرمز برزیلی)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7

دمای مناسب برای مگاسکپاسما قرمز

این گیاه گرمسیری در محدوده دمایی ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. دمای زیر ۱۲ درجه می‌تواند به برگ‌ها و جوانه‌ها آسیب بزند و رشد را متوقف کند. در مناطق سرد، نگهداری در گلخانه یا فضای داخلی گرم و محافظت از جریان‌های هوای سرد ضروری است.

رطوبت و آبیاری

مگاسکپاسما نیازمند رطوبت نسبی بالا (حدود ۶۰٪ به بالا) است و در هوای خشک دچار قهوه‌ای شدن حاشیه برگ‌ها می‌شود. خاک باید همواره مرطوب ولی نه غرقاب باشد. آبیاری منظم با اجازه‌دادن به خشک‌شدن سطحی خاک بین دو آبیاری، از پوسیدگی ریشه جلوگیری می‌کند. استفاده از مه‌پاشی ملایم در فصول گرم توصیه می‌شود.

نور و مکان کاشت

این گیاه به نور زیاد غیرمستقیم یا نیم‌سایه روشن نیاز دارد. تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌خصوص در ظهر، باعث سوختگی برگ‌ها می‌شود. بهترین مکان، جایی است که صبح‌ها آفتاب ملایم و بعدازظهر سایه داشته باشد. در فضای داخلی، قرار دادن گیاه نزدیک پنجره شرقی یا غربی مناسب است.

خاک و تغذیه

مگاسکپاسما در خاکی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکش بالا بهترین عملکرد را دارد. مخلوطی از خاک برگ، پیت‌ماس و کمی پرلیت یا ماسه شسته توصیه می‌شود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی مناسب است. تغذیه با کود کامل مایع هر ۳ تا ۴ هفته در فصل رشد به افزایش گل‌دهی کمک می‌کند.

جریان هوا و فضای رشد

این گیاه به فضای کافی برای گسترش شاخ‌وبرگ نیاز دارد و در محیط‌های بسته و بدون تهویه مستعد بیماری‌های قارچی است. جریان ملایم هوا بدون وزش باد شدید، برای سلامت برگ‌ها و جلوگیری از آفات ایده‌آل است. فاصله مناسب با گیاهان دیگر از ازدحام و شیوع بیماری‌ها جلوگیری می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

هیپوستس فیلوستاچیا پای خرس حرا سیاه پاچیستاچیس

  محسن شهاب الدین