این گیاه با نام علمی Lyonothamnus floribu و نام مرسوم (Catalina Ironwood) که به فارسي چوبآهنی کاتالینا ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی جزایر مانش کالیفرنیا (بهویژه جزیره سانتا کاتالینا)، در دامنههای خشک و مناطق ساحلی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب، لومی یا شنی، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا کمی قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Lyonothamnus floribu
نام لاتين
Catalina Ironwood
ردهبندی و نامشناسی
Lyonothamnus floribundus که در فارسی به «چوبآهنی کاتالینا» شناخته میشود، از تیره Rosaceae (گلسرخیان) است. این گیاه تنها گونه پذیرفتهشده در جنس Lyonothamnus به شمار میآید و نمونهای جالب از «جنس تکگونهای» است. نام گونهای floribundus به معنی «پرگل» است و به خوشههای گل فراوان آن اشاره دارد.
زیرگونهها و ویژگیهای ریختشناسی کلی
برای این گونه دو زیرگونه اصلی توصیف شده است: L. floribundus subsp. floribundus و L. floribundus subsp. aspleniifolius که عمدتاً در شکل و بریدگی برگها تفاوت دارند. این درخت همیشهسبز با پوستی قرمز-قهوهای و پوستهپوسته، و برگهای چرمی و براق شناخته میشود که سازگاری آشکار با اقلیم خشک دارد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
چوبآهنی کاتالینا بومی جزایر کانال کالیفرنیا در اقیانوس آرام، بهویژه جزیره کاتالینا و سانتا کروز است. پراکنش طبیعی آن به ناحیهای بسیار محدود و منزوی منحصر میشود و به همین دلیل نمونهای کلاسیک از «گیاهان بومزاد جزیرهای» محسوب میگردد. این محدودیت جغرافیایی آن را از منظر بومشناسی و تکامل بسیار ارزشمند کرده است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی این گونه بیشتر در جنگلهای بلوط، شیبهای سنگلاخی و رویشگاههای موسوم به چپرال کالیفرنیایی است. تحمل نسبتاً بالای خشکی و خاکهای کمعمق سنگی از ویژگیهای سازگاری آن است. در بومسازگان جزایر کانال، این درخت در تثبیت خاک، ایجاد سایه و فراهمکردن زیستگاه برای پرندگان و حشرات گردهافشان نقش مهمی دارد.
تاریخچه کشف و اهمیت علمی
Lyonothamnus floribundus در سده نوزدهم توسط گیاهشناسان کاوشگر فلور کالیفرنیا توصیف شد. جداسازی آن در جنسی مستقل به دلیل ویژگیهای ریختی متمایز، مانند ترکیب منحصر به فرد برگ، پوست و آرایش گلها، انجام گرفت. این گونه نمونهای ارزشمند برای مطالعه تکامل گیاهان چوبی در محیطهای جزیرهای ایزوله است و در پژوهشهای تنوع ژنتیکی و حفاظت گیاهان بومزاد جایگاه ویژهای دارد.
خصوصیات - معرفی
معرفی کلی اندامهای گیاه Lyonothamnus floribundus
چوبآهنی کاتالینا درختچهای تا درختی باریکاندام و همیشهسبز است که معمولاً بین ۵ تا ۱۵ متر ارتفاع میگیرد. قامت آن کشیده، با تاجی نسبتاً باریک تا تخممرغی است و نمای کلی گیاه حالتی ظریف اما در عین حال محکم و چوبی دارد.
ساقه و پوست
ساقهها راست، استوانهای و اغلب چندساقهای از پایه هستند. پوست تنه در سنین جوانی خاکستری تا قهوهای روشن و نسبتاً صاف است، اما با افزایش سن پوستهپوسته شده و به رنگ قهوهای تیره تا مایل به قرمز در میآید. بافت چوب سخت و متراکم است و به همین دلیل به آن «چوبآهنی» گفته میشود.
برگها
برگها همیشهسبز، چرمی و نسبتاً ضخیماند و روی شاخهها بهصورت متناوب قرار میگیرند. تیغۀ برگ غالباً چندبخشی تا عمیقاً بریدهبریده است و ظاهری پرمانند یا نخلگونه ایجاد میکند. طول برگها معمولاً ۳ تا ۸ سانتیمتر است. سطح رویی برگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین روشنتر و گاهی کمی خاکستریمتمایل است. لبهها ممکن است اندکی دندانهدار یا صاف باشند.
گلآذین و گلها
گلها به صورت خوشهها یا چترهای بزرگ و تخت در انتهای شاخههای جوان ظاهر میشوند. هر گل کوچک، سفید تا سفیدِ کرمرنگ است و در کنار هم تودهای چشمگیر از گلهای ریز به قطر چند سانتیمتر ایجاد میکنند. گلها چندپرچمیاند و ظاهری ظریف دارند، اما تجمع انبوه آنها جلوهای بسیار مشخص به گیاه میدهد.
میوه و بذر
میوهها خشک، کوچک و معمولاً به صورت فندقههای ریز در انتهای گلآذین باقی میمانند. رنگ میوهها پس از رسیدن قهوهای تا قهوهای تیره است. اندامهای زایشی کوچک، اما از نظر تعداد زیاد و متراکماند و به انتشار بذر در زیستگاههای صخرهای و شیبدار کمک میکنند.
شرایط نگهداری چوبآهنی کاتالینا
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب، لومی یا شنی، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا کمی قلیایی
|
دمـا و اقلیم مناسب برای رشد لیونوتامنوس گل
لیونوتامنوس گل گیاهی بومی مناطق ساحلی کالیفرنیاست و در اقلیم مدیترانهای بهترین رشد را دارد. دمای ایدهآل روز بین ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتیگراد و دمای شب بالاتر از ۵ درجه است. این گیاه نسبت به یخبندانهای شدید حساس است و دمای زیر ۵- درجه میتواند به شاخهها و ریشه صدمه بزند. مناطق با زمستانهای ملایم و تابستانهای گرم ولی نه بسیار سوزان، محیطی پایدار برای رشد این گونه فراهم میکنند.
نور و شدت تابش
لیونوتامنوس گل برای رشد به نور فراوان نیاز دارد و در آفتاب کامل بهترین عملکرد را نشان میدهد. در مناطق بسیار گرم، قرار دادن گیاه در مکانی با آفتاب صبح و نیمسایه بعدازظهر میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند. کمبود نور باعث رشد علفی، کاهش استحکام ساقه و تنک شدن شاخ و برگ میشود.
رطوبت هوا و نیاز آبی
این گیاه بومی نواحی با زمستانهای مرطوب و تابستانهای نسبتاً خشک است. رطوبت نسبی متوسط برای آن کافی است و در هوای بسیار شرجی ممکن است مستعد بیماریهای قارچی شود. آبیاری عمیق ولی با فواصل منظم، بهویژه در سالهای اولیه کاشت، برای توسعه ریشههای عمیق ضروری است. پس از استقرار، تا حدی نسبت به خشکی مقاوم میشود.
خاک، زهکشی و تغذیه
خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب برای لیونوتامنوس گل ضروری است. ترکیب شن، رس سبک و مواد آلی پوسیده، محیطی متعادل فراهم میکند. آبماندگی بزرگترین دشمن این گیاه است و میتواند منجر به پوسیدگی ریشه شود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است. کوددهی ملایم سالانه با کودهای آلی یا کود کامل کمنیتروژن، رشد متعادل برگ و شاخه را تضمین میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :