نام علمي
Levisticum officinale Verino
دانستنیهای علمی
ردهبندی گیاهشناسی
Levisticum officinale (لوواژ/لاواژ) از خانواده Apiaceae (چتریان) است؛ همان خانوادهای که کرفس، جعفری و هویج نیز به آن تعلق دارند. این گونه در جنس Levisticum قرار میگیرد که بهطور کلاسیک بهعنوان جنسی با گونههای محدود (اغلب تکگونه) شناخته میشود. نام «officinale» در نام علمی، به کاربردهای داروییِ ثبتشده در متون کهن اشاره دارد.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه اصلی این گیاه در جنوبغرب آسیا و نواحی کوهستانی ایران تا افغانستان و نیز بخشهایی از جنوب اروپا گزارش شده است. زیستگاه مطلوب آن معمولاً دامنههای مرطوب، خاکهای عمیق و غنی از مواد آلی، و حاشیه جویبارها در اقلیمهای معتدل است. این گیاه در بسیاری از مناطق جهان بهصورت کشتشده و گاهی فرار از کشت نیز دیده میشود.
تاریخچه شناخت و نامگذاری
لوواژ از دیرباز در طب سنتی اروپا و غرب آسیا شناخته بوده و در باغهای دارویی صومعهها کشت میشده است. صورتبندی نام علمی مدرن آن در چارچوب نامگذاری دودویی، در آثار گیاهشناسان سدههای ۱۸ و ۱۹ میلادی تثبیت شد و بعدها جایگاه آن در چتریان با مطالعات ریختشناسی و سپس دادههای نوین، دقیقتر گردید.
نامهای رایج محلی و جهانی
نامهای رایج جهانی آن شامل Lovage (انگلیسی)، Livèche (فرانسوی) و Liebstöckel (آلمانی) است. در فارسی گاه با نامهای لوواژ و در برخی منابع با عنوانهای محلی مرتبط با کرفسهای کوهی یاد میشود؛ «کاشم ورینو» نیز میتواند یک نام محلی/تجاری برای اَکوتایپ یا جمعیت خاص باشد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی
Levisticum officinale (کاشم ورینو) گیاهی علفی، چندساله و پررشد از تیره چتریان است که معمولاً قامت بلند و ظاهر پرپشت دارد. رنگ اندامهای هوایی غالباً سبز تیره تا سبز مایل به آبی است و گیاه در بلوغ، ساختاری قوی و قائم نشان میدهد.
ساقه
ساقهها قائم، ضخیم و شیاردار هستند و اغلب توخالی به نظر میرسند. سطح ساقه معمولاً صاف یا کمکرک است و با افزایش سن، استحکام و قطر آن بیشتر میشود. انشعاب ساقه در بخشهای بالایی رخ میدهد و شاخهها چترهای گل را حمل میکنند.
برگ
برگها بزرگ و معطر بوده و بهصورت متناوب روی ساقه قرار میگیرند. پهنک برگ چندبار تقسیمشده است؛ بریدگیها عمیق و قطعات برگ بیضوی تا لوزیشکل با حاشیه دندانهدار دیده میشوند. دمبرگها نسبتاً بلند و در قاعده، غلافی و ساقهبرگپوش هستند؛ رنگ برگها معمولاً سبز براق و سطح آنها نسبتاً صاف است.
گلآذین و گل
گلها کوچک و زرد مایل به سبز بوده و در گلآذین چتری مرکب قرار میگیرند. چترها در انتهای ساقه و شاخههای فرعی شکل میگیرند و تعداد زیادی گل ریز را در خود جای میدهند. ساختار چتری و رنگ زرد-سبز گلها از شاخصههای قابل مشاهده این گیاه است.
میوه و بذر
پس از گلدهی، میوهها بهصورت فندقههای دو قسمتی (شیزوکارپ) تشکیل میشوند که در بلوغ به دو نیممیوه جدا میگردند. میوهها معمولاً قهوهای روشن تا قهوهای و دارای رگهها یا شیارهای طولیاند و اندازه آنها کوچک و کشیده است.
ریشه و اندامهای زیرزمینی
اندام زیرزمینی شامل ریشهای قوی و گوشتی است که به پایداری گیاه کمک میکند. ریشه حجیم و توسعهیافته امکان رشد چندساله و تأمین آب و مواد غذایی در فصلهای مختلف را فراهم میسازد.
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
22-26 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
خاک های غنی و حاصلخیز
دما و اقلیم
کاشم ورینو (Levisticum officinale Verino) گیاهی چندساله و سازگار با مناطق معتدل تا سرد است. بهترین رشد رویشی معمولاً در بازه دمایی حدود ۱۵ تا ۲۲ درجه سانتیگراد رخ میدهد. سرمای زمستان را تا حد زیادی تحمل میکند، اما گرمای طولانیِ بالاتر از حدود ۳۰ درجه میتواند موجب کاهش رشد و افت کیفیت برگها شود؛ در اقلیمهای گرم، کشت در ارتفاعات یا با سایه-روشن توصیه میشود.
نور و نیاز نوری
این گیاه در آفتاب کامل تا نیمسایه بهترین عملکرد را دارد. در مناطق خنک، آفتاب کامل موجب تولید بیوماس بیشتر میشود؛ اما در مناطق گرم، نیمسایه بهویژه در بعدازظهر از تنش گرمایی و زردی برگ جلوگیری میکند. نور کافی همچنین به افزایش عطر و کیفیت اندام هوایی کمک میکند.
رطوبت، آبیاری و تهویه
کاشم به رطوبت یکنواخت خاک نیاز دارد و خشکیِ متناوب میتواند رشد را متوقف کند. خاک باید همواره مرطوب ولی نه غرقاب باشد؛ ماندابی شدن، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد. آبیاری منظم همراه با تهویه مناسب بوتهها و فاصلهگذاری کافی، بروز بیماریهای قارچی را کاهش میدهد.
خاک، بافت، زهکشی و pH
بهترین بستر، خاکهای عمیق، حاصلخیز و غنی از ماده آلی با بافت لومی تا لومی-رسی و زهکشی مناسب است. pH مطلوب معمولاً کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷.۵) است. خاکهای خیلی سبک و کممواد یا بسیار قلیایی، جذب عناصر غذایی را محدود کرده و رشد را ضعیف میکند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس لوواژ و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره چتریان و جنس های آن