این گیاه با نام علمی Larix laricina و نام مرسوم (Tamarack) که به فارسي لاریکس آمریکایی (تاماراک) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی شمال آمریکای شمالی؛ از آلاسکا و کانادا تا شمالشرق ایالات متحده، بهطور طبیعی در باتلاقها، زمینهای مرطوب سردسیری و جنگلهای شمالی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای غرقابی؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4 تا 6
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری علمی
لاریکس آمریکایی یا تاماراک با نام علمی Larix laricina از تیره Pinaceae (کاجیان) و از جنس Larix (لاریکس) است. این جنس شامل چندین گونه سوزنیبرگ برگریز است که در مقابل بیشتر سوزنیبرگان همیشهسبز، در پاییز برگهای خود را از دست میدهند.
نام «لاریکس» ریشه لاتینی دارد و بهطور سنتی برای درختان سرو لاریکس اروپا بهکار میرفته است، در حالی که صفت گونهای «laricina» به بافت چوب و شباهت آن به دیگر گونههای لاریکس اشاره دارد.
گستره بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی لاریکس آمریکایی مناطق سردسیر آمریکای شمالی است. این گونه از آلاسکا و یوکان در غرب تا نیوفاندلند در شرق، و از نواحی تحتقطبی کانادا تا شمال ایالات متحده (مانند مینهسوتا، ویسکانسین و نیویورک) گسترش دارد. حاشیه جنوبی پراکنش آن معمولاً با مرز جنگلهای شمالی و نواحی تالابی سرد همپوشانی دارد.
زیستگاه و بومشناسی
لاریکس آمریکایی گونهای شاخص در باتلاقهای سرد، مردابهای اسفاگنومی و خاکهای اشباع از آب اسیدی است. این درخت توانایی ویژهای در تحمل یخزدگی خاک، دورههای غرقابی و شرایط کمغذای تالابها دارد. حضور آن اغلب با خزههای توربزا (Sphagnum) و گیاهان سازگار با خاک اسیدی همراه است و در پویایی ایجاد و رشد تورب (peat) نقش دارد.
ویژگیهای تکاملی و تاریخچه استفاده
لاریکس آمریکایی یکی از معدود سوزنیبرگهای برگریز نیمکره شمالی است و این ویژگی به عنوان سازگاری تکاملی با زمستانهای بسیار سرد و فصل رشد کوتاه تفسیر میشود. بومیان آمریکای شمالی از چوب سبک ولی نسبتاً مقاوم آن برای ساخت سازههای سبک، قایق و ابزار استفاده میکردند و رزین آن کاربرد دارویی و ضدعفونیکننده داشته است. در قرون ۱۸ و ۱۹ این گونه به عنوان منبع چوب در مناطق مرطوب و غیرقابل کشت متعارف مورد توجه جنگلداری قرار گرفت.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه Larix laricina
لاریکس آمریکایی (تاماراک) یک درخت سوزنیبرگ خزانکننده است که معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ متر ارتفاع میگیرد و تاجی مخروطی تا باریک-ستونی دارد. پوست تنه در درختان جوان صاف و مایل به خاکستری است و با افزایش سن به صورت فلسدار و قهوهای-قرمز تا قهوهای تیره درمیآید. تنه راست، باریک و اغلب در زیستگاههای باتلاقی با ریشههای کمعمق ولی گسترده دیده میشود.
ساقه، شاخه و جوانهها
شاخهها باریک، انعطافپذیر و به رنگ قهوهای مایل به زرد تا قرمز-قهوهای هستند. روی شاخهها دو نوع شاخهچه دیده میشود: شاخهچههای بلند و سالانه که سوزنها روی آنها پراکنده است و شاخهچههای کوتاه و برجسته که سوزنها روی آنها به صورت دستهای ظاهر میشوند. جوانهها کوچک، تخممرغی و دارای فلسهای قهوهای تیره و رزینیاند.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنی، نرم و باریک بوده و طول هر سوزن معمولاً ۱ تا ۲ سانتیمتر است. رنگ سوزنها در فصل رشد سبز روشن تا سبز مایل به آبی است و به صورت دستههای ۱۵ تا ۳۰ تایی روی شاخهچههای کوتاه قرار میگیرند. در پاییز، سوزنها به رنگ زرد طلایی درخشان درمیآیند و سپس میریزند که ویژگی غیرمعمول برای بسیاری از مخروطیان همیشهسبز است.
گلها و مخروطها
Larix laricina گیاهی تکپایه است؛ گلهای نر و ماده جداگانه اما روی یک درخت قرار دارند. گلهای نر به صورت گلآذینهای کوچک زرد مایل به قرمز و گرد ظاهر میشوند، در حالی که گلهای ماده به شکل ساختارهای بیضوی کوچک با رنگ قرمز تا صورتی مایل به بنفش مشاهده میگردند. پس از گردهافشانی، مخروطهای کوچک تخممرغی به طول حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر تشکیل میشوند. مخروطهای رسیده قهوهای، دارای فلسهای نازک و بازشونده برای آزادسازی بذرهای کوچک بالدار هستند.
شرایط نگهداری لاریکس آمریکایی (تاماراک)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک پیتماسدار یا لومی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای غرقابی؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4 تا 6
|
موقعیت جغرافیایی و دامنه تحمل دما
لاریکس آمریکایی (Larix laricina) بومی نواحی سرد و مرطوب آمریکای شمالی است و بهخوبی با زمستانهای طولانی سازگار شده است. این گونه دمای بسیار پایین تا حدود ۳۰- درجه سانتیگراد را تحمل میکند و برای رسیدن به رشد مطلوب به دوره سرمای زمستانه نیاز دارد. در فصل رشد، دمای خنک تا معتدل حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد مناسب است و گرمای شدید و طولانیمدت میتواند باعث تنش و کاهش رشد شود.
رطوبت و نیاز آبی
لاریکس آمریکایی گونهای وابسته به رطوبت بالای خاک و هوا است و در طبیعت بیشتر در باتلاقها، حاشیه مردابها و خاکهای اشباع از آب رشد میکند. خاک همیشه باید مرطوب و هرگز کاملاً خشک نشود. در کشت زراعی یا فضای سبز، آبیاری منظم و عمیق ضروری است، بهویژه در تابستان. رطوبت نسبی متوسط تا بالا (بالاتر از ۵۰٪) برای جلوگیری از قهوهای شدن سوزنها توصیه میشود.
نور و تابش خورشید
لاریکس آمریکایی به نور کامل و آفتاب مستقیم نیاز دارد و در شرایط سایه رشد ضعیفی خواهد داشت. بهترین عملکرد فتوسنتزی و تشکیل سوزنها در مکانهای کاملاً آفتابگیر، با حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز حاصل میشود. سایه دائمی یا نیمسایه غلیظ موجب طویل شدن غیرطبیعی شاخهها و کاهش تراکم تاج میگردد.
خاک، زهکشی و pH
این گونه در خاکهای اسیدی، آلی و غنی از مواد هوموسی بهترین رشد را دارد؛ pH بین ۴ تا ۶ مناسب است. خاک باید در عین اشباعپذیری، تهویه کافی داشته باشد؛ مخلوط خزه اسفاگنوم، خاک جنگلی و مقدار کمی شن ریز برای گلدان مناسب است. اگرچه در طبیعت در باتلاقها دیده میشود، اما آب ماندگی بدون اکسیژن در ظرفهای کوچک میتواند به ریشهها آسیب برساند، بنابراین زهکشی نسبی در کشت کنترلشده اهمیت دارد.
باد، فاصله کاشت و مدیریت محیطی
لاریکس آمریکایی سرمای بادخیز را تحمل میکند، اما بادهای بسیار خشک میتوانند سوزنها را بسوزانند. کاشت در فواصل کافی، امکان تهویه مناسب تاج را فراهم کرده و خطر بیماریهای قارچی را کاهش میدهد. در نواحی گرمتر، توصیه میشود محل کاشت طوری انتخاب شود که تابستانها کمی خنکتر بوده و خاک هیچگاه کاملاً خشک نشود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :