جکوبینیا

دانستنیهای علمی

نام علمي

Jacobinia carnea

نام لاتين

Brazilian plume flower

خانواده (تيره)

Acanthaceae

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

جکوبینیا کارنئا با نام علمی Jacobinia carnea که امروزه اغلب در جنس Justicia قرار می‌گیرد، متعلق به خانواده نعناعیان حاره‌ای Acanthaceae است. این خانواده شامل بسیاری از گیاهان زینتی و دارویی مناطق گرمسیری جهان است.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

زادگاه اصلی جکوبینیا جنگل‌های بارانی گرم و مرطوب آمریکای جنوبی، به‌ویژه برزیل است. این گیاه در لایه زیرین جنگل، زیر سایه درختان بلند رشد می‌کند و به نور فیلترشده و رطوبت بالا وابسته است. ریشه‌های آن با خاک غنی از مواد آلی و همیشه نسبتاً مرطوب سازگار شده‌اند.

تاریخچه کشف و گسترش کشت

جکوبینیا در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی در جریان اکتشافات فلور برزیل توصیف شد و به سرعت به باغ‌های botanic منتقل گردید. از آنجا به‌عنوان گیاه گلدار سایه‌پسند در مجموعه‌های گیاه‌شناسی اروپا و سپس آسیا گسترش یافت. انتخاب واریته‌های با گل‌آذین متراکم و رنگ پررنگ، آن را به یکی از گیاهان خانگی و گلخانه‌ای محبوب تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

یکی از گیاهان خانواده Acanthaceae یا مشعلی، گیاه جکوبینیا می باشد که بخش زینتی آن در حقیقت براکته های زرد و گاهی صورتی آن است. برگ های آن پهن و شبیه به برگ های معین التجار است. این گیاه دارای گل هایی درشت به رنگ قرمز و صورتی با گلبرگ های نسبتاً بلند و برگشته به طرف خارج می باشد. دارای برگ هایی به رنگ سبز روشن و ساقه بسیار حساسی است و همچنین نسبت به شرایط محیطی به خصوص خشکی محیط و بعضی از آفات گلخانه ای فوق العاده حساس است. چون هر گل در انتهای یک شاخه قرار می گیرد، از این رو در فارسی "مشعلی" نیز نامیده می شود. 

شرایط نگهداری جکوبینیا

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز آب و هوای گرم و نیمه گرم خاک مورد نياز انواع مختلفی از خاک ها

جکوبینیا در مکان های سایه و نیمه سایه رشد بهتری دارد. گلدهی این گیاهان در مکان هایی با آفتاب داغ ظهر به خوبی صورت نمی گیرد. 

آبیاری آنها باید به صورت منظم صورت گیرد. اما پس از استقرار گیاهچه ها، می تواند خشکی کم را تحمل کند. ولی به طور کلی بهترین رشد و گلدهی را در زمان دریافت رطوبت کافی و مناسب خواهد داشت. مالچ پاشی روی سطح خاک می تواند تبخیر و از دست دهی آب را کاهش دهد و در نتیجه گیاه برای مدت طولانی تری آب خاک را دریافت می کند. 

جکوبینیا به افزودن مواد غذایی در خاک نیاز ندارد و عناصر موجود در خاک برای رشد آن کافی است. اما اگر این گیاه را در گلدان کشت کنید یا برای گلدهی بیشتر آن در فضای سبز، استفاده از عناصر غذایی و کود در تابستان به دستیابی به این اهداف کمک می کند. 

نحوه تکثیر جکوبینیا

تولیدمثل جکوبینیا در طبیعت

جکوبینیا (Jacobinia carnea) در زیستگاه‌های گرم و مرطوب با تولیدمثل جنسی از طریق گل‌دهی و تشکیل بذر گسترش می‌یابد. گل‌ها با رنگ و شهد خود گرده‌افشان‌ها را جذب می‌کنند و پس از گرده‌افشانی، میوه و بذر تشکیل می‌شود. بذرها با ریزش نزدیک پایه یا جابه‌جایی توسط آب‌های سطحی و جانوران کوچک پراکنده شده و در بسترهای سبک و مرطوب جوانه می‌زنند.

تکثیر در خانه با قلمه ساقه

رایج‌ترین روش خانگی، قلمه‌گیری از ساقه نیمه‌خشبی در فصل رشد است. قلمه 10 تا 15 سانتی‌متری با 2 تا 3 گره انتخاب کنید، برگ‌های پایینی را حذف کرده و در بستر سبک مانند پرلیت و پیت‌ماس بکارید. رطوبت یکنواخت، دمای ملایم و نور غیرمستقیم به ریشه‌زایی کمک می‌کند؛ پوشاندن گلدان با پلاستیک شفاف می‌تواند رطوبت را بالا نگه دارد.

تکثیر از بذر و تقسیم بوته

کاشت بذر در خانه ممکن است، اما کندتر و متغیرتر از قلمه است؛ بذرها را سطحی در بستر مرطوب و گرم بپاشید و از نور ملایم بهره ببرید. در گیاهان چندساقه و بالغ، تقسیم بوته هنگام تعویض گلدان نیز کاربرد دارد؛ توده ریشه را با ابزار تمیز به بخش‌های دارای ریشه و ساقه تقسیم کرده و در گلدان‌های جداگانه بکارید.

گیاه گورخری مشعلی خال صورتی چوپاروسا