زاغکصاف

دانستنیهای علمی

گیاه Hieracium laevigatum یا همان زاغکصاف ، گیاهی علفی از خانواده Asteraceae (آفتابگردان) میباشد که بومی اروپا ، شمال و مرکز آسیا و مناطق معتدل آمریکا میباشد.
در اروپا از جنوب تا پیرنه و از شمال تا ایتالیا و بلغارستان و در آسیا در ترکیه و قفقازستان میروید.
این گیاه دراروپا به وفور در کوهها و دامنه های آلپ دیده میشود.

این گیاه خودرو بسیار شبیه به گیاه Hieracium sabaudum میباشد.

زاغکصاف برای اولین بار در سال 1803 توسط گیاه شناس آلمانی carl ludwing willdenow  کشف شد سپس به سایر نقاط دنیا معرفی شد.

زاغکصاف به صورت خودرو در جنگل ها، زمین های پوشیده از چمن،روی دیوارها، در امتداد خطوط راه آهن و در مرتع ها میروید و دارای گلهای زرد نسبتا زیبایی است و برای مرزبندی کردن نیز استفاده میشود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز تا -21 را تحمل میکند درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی ، ماسه ای،لومی ،رسی کمی اسیدی و غنی

این گیاه علفی و چند ساله ارتفاعی بین 30 تا 120 سانتیمتر دارد .
برگهای این گیاه چرمی شکل ،بصورت بیضی و متمایل به خارج گیاه میباشند.
این برگها بدون دمبرگ هستند و پشت برگها روشن تر از روی برگها میباشد.
گلهای این گیاه زرد رنگ میباشد، وسط گلها کرکدار است و از خرداد تا مرداد فصل شکوفایی میباشد .
این گلها برای زنبورها و پروانه ها جذاب هستند و گرده افشانی نیز توسط این حشرات صورت می پذیرد.

شرایط محیط رشد

نگهداری از گیاه زاغکصاف بسیار ساده میباشد و به شرح زیر است :

نور: بهتر است در آفتاب کامل یا نیمسایه قرار گیرد.
خاک: خاک شنی، ماسه ای ، لومی، رسی کمی اسیدی ، خشک و غنی، خاک مناسب برای رشد این گیاه است.
دما: گیاهی مقاوم بوده و تا دمای -23 درجه را تحمل میکند.
این گیاه تحمل خشکسالی را نیز دارد.
آبیاری : به آبیاری زیاد احتیاج ندارد.

به طور کلی گیاهی مقاوم است و به نگهداری خاصی نیاز ندارد.

مقابله به آفات زاغکصاف

آفات رایج

در Hieracium laevigatum (زاغکصاف) مهم‌ترین آفات شامل شته‌ها (تجمع روی ساقه و جوانه‌ها و ایجاد چسبندگی ناشی از عسلک)، تریپس (نقره‌ای شدن برگ و بدشکلی)، و کنه تارتن (لکه‌های ریز زرد و تار نازک در هوای گرم و خشک) هستند. کنترل اولیه با حذف بخش‌های به‌شدت آلوده، شست‌وشوی گیاه با آب، و تقویت تهویه و فاصله کاشت انجام می‌شود.

برای مقابله، از صابون حشره‌کش یا روغن نیم به‌صورت محلول‌پاشی تکرارشونده استفاده کنید و از مصرف بی‌رویه کود نیتروژن که طغیان شته را تشدید می‌کند بپرهیزید. در کانون‌های شدید، به‌کارگیری حشره‌کش‌های کم‌خطر و هدفمند طبق برچسب، همراه با حفاظت از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها توصیه می‌شود.

امراض و بیماری‌ها

بیماری‌های مهم شامل سفیدک پودری (پوشش سفید روی برگ)، زنگ‌ها (لکه‌های نارنجی-قهوه‌ای)، و پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از خاک همیشه خیس است. رطوبت بالا و سایه‌اندازی شدت بیماری‌های برگی را افزایش می‌دهد.

راهکارهای مدیریت شامل آبیاری منظم اما با زهکشی عالی، پرهیز از خیس کردن برگ‌ها، حذف و دفع بقایای آلوده، و تنک‌کردن برای گردش هواست. در صورت تداوم سفیدک یا زنگ، استفاده از گوگرد یا قارچ‌کش‌های مناسب به‌صورت پیشگیرانه و تناوبی (طبق دستور مصرف) مؤثر است؛ برای پوسیدگی ریشه، بهبود زهکشی و تعویض بستر اولویت دارد.

نحوه تکثیر زاغکصاف

تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر است که بهتر است در فصل بهار صورت گیرد.

تولیدمثل در طبیعت

Hieracium laevigatum (زاغکصاف) در طبیعت عمدتاً از طریق بذر گسترش می‌یابد. گل‌آذین‌های زرد آن پس از رسیدگی، دانه‌هایی سبک با کرک‌های چتری (پاپوس) تولید می‌کنند که با باد در فواصل نسبتاً دور پراکنده می‌شوند و امکان استقرار در حاشیه جنگل‌ها، چمنزارها و زمین‌های باز را فراهم می‌کنند. پراکنش بادی بذرها مهم‌ترین عامل توسعه لکه‌ای و سریع این گیاه در زیستگاه‌های مناسب است.

در بسیاری از گونه‌های سرده Hieracium، تولید بذر می‌تواند با گرده‌افشانی حشرات انجام شود و در برخی جمعیت‌ها امکان بذرزایی بدون لقاح (آپومیکسی) نیز گزارش شده است. اگر آپومیکسی رخ دهد، گیاه می‌تواند بدون وابستگی کامل به گرده‌افشان‌ها نیز بذرهای زایا تولید کند.

روش‌های تکثیر در خانه

ساده‌ترین روش، تکثیر از بذر است: بذرهای رسیده را جمع‌آوری کرده، روی بستر سبک و زهکش‌دار (ترکیب خاک‌برگ و ماسه) سطحی بپاشید و فقط اندکی فشار دهید؛ نور برای جوانه‌زنی مفید است، بنابراین از دفن عمیق خودداری کنید. رطوبت یکنواخت و دمای ملایم به استقرار کمک می‌کند.

روش دیگر، تقسیم بوته در فصل رشد ملایم (بهار یا اوایل پاییز) است. گیاه را با ریشه بیرون آورده، بخش‌های دارای ریشه و جوانه را جدا کنید و در گلدان‌های جداگانه بکارید. تقسیم بوته سریع‌ترین راه برای حفظ ویژگی‌های گیاه مادری در تکثیر خانگی است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

یونانیان باستان از این گیاه برای تقویت بینایی خود استفاده میکردند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس بازگوش و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن