۱۴۰۴ ششم دی

درخت مرجانی معمولی

این گیاه با نام علمی Erythrina lysistemon و نام مرسوم (Common Coral Tree) که به فارسي درخت مرجانی معمولی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی جنوب آفریقا، به‌ویژه آفریقای جنوبی، زیمبابوه، بوتسوانا و موزامبیک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های سبک تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

Erythrina lysistemon که در فارسی به «درخت مرجانی معمولی» شناخته می‌شود، به خانوادهٔ Fabaceae (لگوم‌ها یا بقولات) تعلق دارد. این خانواده یکی از متنوع‌ترین تیره‌های گیاهی گلدار است و شامل حبوبات خوراکی، گیاهان تثبیت‌کننده نیتروژن و بسیاری گونه‌های جنگلی است. جنس Erythrina شامل حدود ۱۲۰ گونه درختی و درختچه‌ای با گل‌های اغلب قرمز و نمایان است. این جنس در زیرخانواده Faboideae قرار می‌گیرد و از نظر تکاملی با بسیاری از درختان حبوب‌دار گرمسیری خویشاوند است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Erythrina lysistemon جنوب قاره آفریقا است، به‌ویژه آفریقای جنوبی، اسواتینی و بخش‌هایی از لسوتو. این گونه بعدها به سبب ارزش زینتی و سازگاری بالا به نواحی گرم‌تر دیگر جهان، از جمله بخش‌هایی از شرق آفریقا، استرالیا و آمریکای لاتین معرفی شده است. با وجود این، تمرکز تنوع ژنتیکی آن همچنان در زیست‌بوم‌های ساب‌تروپیکال جنوب آفریقا باقی مانده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی این درخت شامل جنگل‌های تنک، حاشیه جنگل‌ها، مراتع چوبی و دره‌های رودخانه‌ای است. این گونه اغلب در خاک‌های نسبتاً عمیق و خوب‌زهکش با فصل خشک مشخص یافت می‌شود و به خشکی‌های دوره‌ای مقاوم است. ریشه‌های آن توانایی همزیستی با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن را دارند و بدین ترتیب، در غنی‌سازی خاک و پایداری اکوسیستم نقش ایفا می‌کند. گل‌های قرمز درشت این درخت برای پرندگان شهدخوار، به‌ویژه آفتاب‌پرست‌ها و شانه‌به‌سرها، منبع غذایی مهمی محسوب می‌شوند.

تاریخچه و کاربردهای سنتی

درخت مرجانی معمولی در سنت‌های بومی جنوب آفریقا به عنوان درخت نشانه در روستاها، حیاط خانه‌ها و مکان‌های آیینی کاشته می‌شده است. چوب سبک و نسبتاً نرم آن در ساخت ابزارهای ساده و صنایع دستی به‌کار رفته و برخی بخش‌های گیاه در طب سنتی به صورت موضعی استفاده شده‌اند؛ هرچند بخش‌هایی از آن حاوی آلکالوئیدهای سمی است و مصرف خوراکی بدون دانش تخصصی خطرناک است. در سده‌های اخیر، این گونه به‌عنوان درخت زینتی خیابانی و باغی در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان شهرت یافته است.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌های گیاه Erythrina lysistemon

Erythrina lysistemon درختی برگریز با قامت متوسط تا بلند است که معمولاً بین 6 تا 12 متر ارتفاع می‌گیرد. تاج آن گسترده و نسبتاً گرد است و شاخه‌ها به صورت افقی پخش می‌شوند و ظاهری باز و مجسمه‌وار ایجاد می‌کنند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی نسبتاً ضخیم، خاکستری تا قهوه‌ای و اغلب دارای ترک‌های سطحی است. بر روی ساقه و شاخه‌ها معمولاً خارهای مخروطی و کوتاه دیده می‌شود که به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه متمایل‌اند. شاخه‌های جوان سبز تا سبز مایل به قهوه‌ای و اغلب نرم‌تر و واضح‌تر خار‌دار هستند.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای نیستند بلکه سه‌بخشی (سه‌برگی) و مرکب‌اند؛ هر برگ شامل سه برگچه مثلثی تا تخم‌مرغی است. برگچه‌ها 5 تا 10 سانتی‌متر طول دارند، رأس آن‌ها تیز تا کمی نوک‌دار و حاشیه‌ها صاف است. سطح فوقانی برگ سبز تیره و براق، سطح زیرین کمی روشن‌تر و مات است. دمبرگ‌ها نسبتاً بلند و گاهی در پایه دارای خارهای کوچک هستند.

گل‌ها

گل‌ها برجسته‌ترین ویژگی این درخت هستند. گل‌آذین‌ها خوشه‌ای متراکم در انتهای شاخه‌های بدون برگ تشکیل می‌شوند. هر گل پروانه‌وار، درشت و به طول حدود 4 تا 6 سانتی‌متر است. رنگ گل‌ها قرمز روشن تا قرمز متمایل به نارنجی بوده و کاسبرگ به شکل لوله کوتاه و جام گل دارای گلبرگ پرچم‌مانند بزرگ (پرچمک) است که بقیه گلبرگ‌ها را می‌پوشاند.

میوه و بذر

میوه به صورت نیام باریک و کشیده، 7 تا 15 سانتی‌متر طول و قهوه‌ای تیره در زمان رسیدگی دارد. در داخل هر نیام چند دانه نسبتاً درشت، بیضی تا گرد و به رنگ قرمز روشن تا قرمز نارنجی قرار دارد که با لکه یا نقطه تیره در محل ناف مشخص می‌شوند.

شرایط نگهداری درخت مرجانی معمولی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های سبک تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)

شرایط دمایی مناسب برای رشد درخت مرجانی معمولی

درخت مرجانی معمولی (Erythrina lysistemon) بومی مناطق گرم و نسبتاً خشک آفریقا است و در اقلیم‌های نیمه‌گرمسیری تا گرمسیری بهترین رشد را دارد. بازه دمایی ایده‌آل برای رشد آن حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه دمای نزدیک به صفر را برای مدت کوتاه تحمل می‌کند، اما یخبندان‌های شدید و طولانی می‌تواند به شاخه‌ها و بافت‌های جوان آسیب بزند. در مناطق سرد، کاشت در مکان‌های محافظت‌شده از بادهای سرد و استفاده از مالچ زمستانه توصیه می‌شود.

نیاز نوری و شدت تابش

درخت مرجانی معمولی به نور کامل و آفتاب مستقیم نیاز دارد و در مکان‌هایی با حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز بهترین گلدهی را نشان می‌دهد. سایه‌ی زیاد باعث کاهش رشد، کشیده شدن شاخه‌ها و کم شدن تعداد گل‌ها می‌شود. با این حال در مناطق بسیار گرم و خشک، کمی سایه در بعدازظهر می‌تواند از تنش گرمایی و تبخیر بیش از حد جلوگیری کند.

رطوبت و نیاز آبی

این گونه نسبت به خشکی متحمل است، اما برای استقرار نهال‌های جوان، آبیاری منظم در سال‌های نخست ضروری است. خاک با رطوبت متوسط و بدون ماندآبی، بهترین شرایط را فراهم می‌کند. آبیاری عمیق و با فاصله، نسبت به آبیاری سطحی و مکرر مناسب‌تر است، زیرا ریشه‌ها را به عمق خاک هدایت می‌کند. در دوره خواب یا ریزش برگ‌ها، می‌توان آبیاری را کاهش داد.

خاک، زهکشی و تغذیه

بهترین بستر برای این درخت، خاک‌های سبک تا متوسط با زهکشی خوب است؛ مانند خاک لومی شنی یا لومی رسی که مواد آلی کافی داشته باشد. خاک‌های سنگین و رسیِ بدون زهکشی، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهند. دامنه اسیدیته مناسب برای این گیاه تقریباً خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶/۵ تا ۷/۵) است. افزودن کمپوست یا کود آلی پوسیده در زمان کاشت به بهبود ساختار خاک و تأمین عناصر غذایی کمک می‌کند، اما پس از استقرار، این درخت معمولاً به تغذیه سنگین نیاز ندارد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

گل فردوسی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

کلرولئوکن پیچ‌خورده آکاسیای گواجیلو رز ونزوئلایی نیل وحشی زرد

  محسن شهاب الدین