معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - سیتیسوس یا طاووسی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1394/06/18
معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - سیتیسوس یا طاووسی
سیتیسوس طاووسی (**Cytisus praecox**) درختچه‌ای زینتی از تیرهٔ لگوم‌ها است که بیشتر برای گلدهی بسیار فراوانِ زردرنگ در اواخر زمستان تا اوایل بهار شناخته می‌شود.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد):**
در **آفتاب کامل** بهترین گلدهی را دارد و سایهٔ سبک را نیز تا حدی تحمل می‌کند. به **سرما نسبتاً مقاوم** است (مناسب اقلیم‌های معتدل) و در گرمای شدیدِ همراه با خشکی طولانی، ممکن است دچار تنش شود. **رطوبت متوسط تا کم** و خاک با زهکشی خوب را ترجیح می‌دهد؛ ماندابی شدن خاک برای آن نامناسب است.

**بومی و زیستگاه:**
این گیاه به‌طور کلی منشأ اروپای غربی و جنوب‌غربی (به‌ویژه نواحی پیرنه) دارد و در زیستگاه‌های طبیعی/نیمه‌طبیعیِ **دامنه‌ها و بوته‌زارها** و خاک‌های نسبتاً فقیر ولی **سبک و زهکش‌دار** دیده می‌شود. امروزه در بسیاری از کشورها به‌صورت زینتی کشت می‌شود.

**خصوصیات ظاهری اندام‌های گیاه:**
درختچه‌ای **پرشاخه و نسبتاً باز** با ساقه‌های باریک و اغلب **قوسی** است که معمولاً حدود **۱ تا ۲ متر** ارتفاع می‌گیرد. برگ‌ها کوچک و گاهی **کم‌دوام/ریز** هستند. گل‌ها **پروانه‌ای‌شکل** (ویژهٔ لگوم‌ها) و عمدتاً **زرد روشن** بوده و به‌صورت انبوه روی شاخه‌های سال قبل ظاهر می‌شوند. میوه به شکل **غلاف** تشکیل می‌شود.

**نام رایج (ایران و جهان):**
در ایران معمولاً با نام‌های **سیتیسوس** یا **طاووسی** شناخته می‌شود. نام‌های رایج جهانی شامل **Warminster broom** و به‌طور کلی **broom** (جاروب/بروُم) است.

**کاربرد خاص مشهور:**
بیشترین شهرت آن **کاربرد زینتی** در فضای سبز (به‌ویژه برای گلدهی زودهنگام) است و به‌عنوان گیاه دارویی یا صنعتیِ شاخص، معمولاً مطرح نیست.

Nargil_Cytisus praecox
نام علمي
Cytisus praecox
نام لاتين
broom Allgold
خانواده (تيره)

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه سیتیسوس یا طاووسی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  سیتیسوس یا طاووسی
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  سیتیسوس یا طاووسی
15 تا 18 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  سیتیسوس یا طاووسی
خاک های زهکش دار با بافت متوسط


جنس سیتیسوس یکی از جنس های خانواده ی نیام داران یا فاباسه است که حدود 50 گونه دارد. این گیاهان بومی نواحی باز به خصوص بوته زارها و زمین های بایر در اروپا، غرب آسیا و شمال آفریقا می باشند.
گیاه سیتیسوس پراکوکس یکی از گونه های این جنس بوده که درختچه ای خزاندار به طول 90 سانتیمتر و گستردگی و تاج 150 سانتیمتر می باشد.
این گیاه گل هایی زیبا در بهار تولید می کند. در فصل بهار، بوته های این گیاه سرشار از گل های خوشه ای به زنگ زرد مایل به کرم می شود. و منظره بسیار زیبایی پر از گل های زرد به وجود می آورد.
برگ های آنها کوچک، ساده و فراوان هستند.
این گیاهان عمر کوتاهی دارند اما هرس مناسب و سالیانه می تواند طول عمر آنها را افزایش دهد.

broom Allgold

شرایط محیط رشد


گل سیتیسوس یا طاووسی به نور کامل نیاز دارد اما نور زیاد خورشید در وسط ظهر تابستان ممکن است به برگ ها آسیب وارد کند.
در صورتی که جریان ملایم هوا در اتاق برقرار باشد تا 18 درجه سانتیگراد مقاومت می کند. اما بهترین دما برای رشد آن، حدود 15 درجه سانتیگراد است. حداقل دمایی که می تواند در زمستان تحمل کند دمای چهار درجه سانتیگراد می باشد.
این گیاه از باتلاقی شدن خاک رنج می برد. بنابراین هرگز نباید آب اضافی در گلدان باقی بماند. و خاک نیز از زهکش خوبی برخوردار باشد. هفته ای دو بار آبیاری در بهار و تابستان مناسب خواهد بود. در زمستان نیز بهتر است با خشک شدن سطح خاک، آبیاری صورت گیرد. آبیاری هر ده روز یکبار در زمستان مناسب است.
در صورتی که دمای هوا بالا باشد به غبارپاشی روزانه نیاز دارد. ولی در روزهای عادی، حدود دو بار غلارپاشی در هفته کافی است. در فصل زمستان نیز به غبارپاشی نیاز نمی باشد.
نسبت به دمای بالا و گرما حساس است و در این شرایط، برگ ها شروع به ریزش می کنند.
این گیاه به خاکی با زهکش مناسب نیاز دارد. مخلوطی از دو قسمت خاک لوم و یک قسمت شن، بهترین محیط رشد برای ریشه است.
پس از اتمام زمان گلدهی به منظور تقویت گیاه و آماده سازی آن برای گلدهی سال آینده، ارتفاع شاخه های دراز و بدشکل را به نصف کاهش داده و محل قطع شدن را به منظور جلوگیری از ورود عوامل بیماری زا با گرد گوگرد ضدعفونی می کنند.

Cytisus praecox

مقابله به آفات سیتیسوس یا طاووسی

آفات مهم سیتیسوس (طاووسی)

شپشک‌ها، شته‌ها و کنه‌های تارعنکبوتی از آفات رایج Cytisus praecox هستند. این آفات با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگ، ریزش غنچه و کاهش گلدهی می‌شوند. برای کنترل، ابتدا شاخه‌های آلوده را هرس و از بین ببرید، سپس با شست‌وشوی ملایم برگ‌ها با آب تحت فشار و محلول صابون حشره‌کش گیاهی اقدام کنید. در صورت طغیان شدید، می‌توان از حشره‌کش‌های سیستمیک کم‌خطر طبق دستور متخصص استفاده کرد.

بیماری‌ها و مشکلات قارچی

مهم‌ترین بیماری‌های سیتیسوس لک‌های برگی، پوسیدگی ریشه و شانکرهای ساقه با منشاء قارچی هستند. آبیاری بیش از حد و خاک سنگین باعث خفگی ریشه و توسعه قارچ‌ها می‌شود. برای پیشگیری، زهکشی مناسب، پرهیز از آبیاری روی شاخ‌وبرگ و حفظ فاصله کاشت ضروری است. در صورت مشاهده لکه‌های قهوه‌ای و خشکیدگی شاخه، بخش‌های بیمار را تا بافت سالم هرس و ابزار را ضدعفونی کنید. در شرایط شدید، استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مس‌دار یا سیستمی زیر نظر کارشناس توصیه می‌شود.

مدیریت پیشگیرانه و تقویت گیاه

مهم‌ترین راه مقابله با آفات و امراض سیتیسوس، تقویت بنیه گیاه و کاشت در شرایط مناسب است. این گیاه خاک سبک، کمی اسیدی تا خنثی و آفتاب کامل را ترجیح می‌دهد. پرهیز از کوددهی نیتروژنه زیاد، جلوگیری از تنش خشکی-آبیاری افراطی و حذف منظم شاخه‌های خشک، محیط را برای آفات و بیماری‌ها نامناسب می‌سازد و نیاز به سم‌پاشی را به حداقل می‌رساند.

سیتیسوس یا طاووسی

نحوه تکثیر سیتیسوس یا طاووسی


این گیاهان را می توان از طریق کاشت بذر بلافاصله پس از رسیدن بذرها در فصل بهار و نیز از طریق ریشه دار کردن قلمه ها از شاخه های جوان در فصل تابستان در دمای 15 تا 20 درجه سانتیگراد در گلخانه، تکثیر نمود.

broom Allgold

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس شن‌افشان و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره بقولات - لگوم داران و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.45 از ۵، بر اساس 11 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید