نام علمي
Cotinus obovatus
نام لاتين
American Smoketree
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Cotinus obovatus که در فارسی با نام «درخت دود آمریکایی» شناخته میشود، از تیره Anacardiaceae (تیره پسته و سماق) است. این گونه در راسته Sapindales و در کنار جنسهایی مانند Rhus (سماق) قرار میگیرد. جنس Cotinus تنها دو گونه اصلی دارد: C. obovatus بومی آمریکای شمالی و C. coggygria بومی اوراسیا. این ترکیب، جنس Cotinus را به یک گروه کوچک اما از نظر زینتی بسیار مهم درختچهها و درختان برگریز تبدیل کرده است.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
درخت دود آمریکایی بومی جنوب شرقی ایالات متحده آمریکا است. گستره طبیعی آن شامل ایالتهایی مانند تنسی، آلاباما، آرکانزاس، اوکلاهما و تگزاس است. این گونه عموماً در ارتفاعات متوسط روی دامنههای آهکی، صخرهها و لبه درهها رشد میکند. پراکنش طبیعی محدود و لکهای آن موجب شده است که در برخی نواحی بهعنوان گونهای نسبتاً نادر شناخته شود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی Cotinus obovatus جنگلهای برگریز گرممعتدل، جنگلهای بلوط–گردو و بوتهزارهای سنگلاخی است. این گونه به خاکهای خنثی تا قلیایی، کمعمق و نسبتاً فقیر سازگار است و به خشکی تحمل بالایی دارد. در ساختار جامعه گیاهی، اغلب به صورت درختچه یا درخت کوچک حاشیهای ظاهر میشود و با گونههایی مانند Quercus (بلوط) و Carya (گردوی آمریکایی) همزیست است.
تاریخچه علمی و کاربردها
Cotinus obovatus در اواخر قرن نوزدهم بهطور رسمی توصیف و وارد منابع فلوریستیک آمریکای شمالی شد. نام جنس Cotinus از واژهای لاتین با ریشه یونانی گرفته شده که به معنای «درخت رنگدهنده» است و به کاربرد تاریخی برخی گونهها در رنگرزی اشاره دارد. گرچه این گونه بیش از همه بهخاطر پُرزهای مهآلود روی گلآذین و رنگ پاییزی بسیار درخشان شناخته میشود، اما در مطالعات اکوفیزیولوژی گیاهان مقاوم به خشکی و نیز در برنامههای اصلاح واریتههای زینتی مورد توجه گیاهشناسان و باغبانیدانان است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی یا سنگلاخی با زهکشی خوب، تحملپذیر نسبت به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی
|
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه Cotinus obovatus
Cotinus obovatus یک درختچه تا درخت برگریز با تاج گسترده و ظاهری ابریشکل است. ارتفاع آن معمولاً ۴ تا ۱۰ متر و گاهی بیشتر میشود. فرم کلی گیاه پرپشت است و بهدلیل آرایش خاص گلآذینها، از دور شبیه تودهای از دود بهنظر میرسد.
ساقه و پوست
ساقهها در سنین جوانی نسبتاً راست و صاف، به رنگ قهوهای مایل به سبز هستند و با رشد گیاه، رنگ آنها به قهوهای تیره تا خاکستری تغییر میکند. پوست تنه در درختان مسنتر، نسبتاً ضخیم و کمی شیاردار میشود. چوب این گیاه سخت و متراکم است و شاخهها معمولاً منشعب و گستردهاند.
برگها
برگها منفرد، ساده و دارای شکل بیضوی تا قاشقی (obovate) هستند. طول آنها معمولاً ۶ تا ۱۲ سانتیمتر و گاهی بزرگتر است. قاعده برگ باریکتر و انتها گرد یا کمی گِرد ـ نوکدار است. رنگ برگها در فصل رشد سبز روشن تا سبز مایل به آبی بوده و سطح آنها صاف و نسبتاً ضخیم است. در پاییز، برگها به رنگهای درخشان قرمز، نارنجی و ارغوانی درمیآیند و جلوهای بسیار زینتی ایجاد میکنند.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذینهای خوشهای ـ پانیکولی بزرگ و باز ظاهر میشوند که میتوانند ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر طول داشته باشند. خود گلها کوچک، نسبتاً نامشخص، به رنگ مایل به سبز یا زرد کمرنگ هستند، اما دمگلها و محورهای کشیده و پر از کرک ظریف، تودهای سبک و مهآلود شبیه دود ایجاد میکنند. این رشتههای کرکی و منشعب، مهمترین عامل جلوه «دودی» گیاه هستند.
میوه و سایر خصوصیات ظاهری
میوهها خشک، کوچک و تکدانهاند و معمولاً بین رشتههای کرکی گلآذین پنهان میشوند. سیستم ریشه عمیق و گسترده است و به استقرار محکم در خاکهای سنگلاخی کمک میکند. مجموعه رنگ برگها، پوست، و گلآذین دودیشکل، Cotinus obovatus را به یکی از چشمگیرترین گونههای زینتی چوبی تبدیل کرده است.
شرایط محیط رشد
دمــــا و اقلیم مناسب Cotinus obovatus
Cotinus obovatus بومی نواحی معتدل آمریکای شمالی است و در اقلیمهای با زمستان سرد و تابستان نسبتاً گرم بهترین رشد را دارد. این گونه به سرمای زمستان تا حدود ۲۰- درجه سانتیگراد مقاوم است اما برای رشد رویشی مطلوب، به تابستانی با میانگین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد نیاز دارد. در مناطق بسیار گرم و مرطوب، رشد آن کاهش یافته و ممکن است دچار سوختگی برگ شود، بنابراین آبوهوای نسبتاً خشک تا نیمهمرطوب با نوسان دمایی ملایم مناسبتر است.
نور و شدت تابش
Cotinus obovatus گیاهی آفتابدوست است و برای رنگگیری مطلوب برگها و تشکیل تاج متراکم، به حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز نیاز دارد. در مناطق با تابستانهای بسیار گرم، کاشت در مکانی با آفتاب صبحگاهی و نیمسایه بعدازظهر توصیه میشود تا از سوختگی حاشیه برگ جلوگیری شود. سایهی زیاد باعث کمپشتی تاج، کاهش گلدهی و کمرنگ شدن برگها میگردد.
خاک، زهکشی و pH
این درخت دود آمریکایی در خاکهای نسبتاً فقیر نیز رشد میکند، اما شرط اساسی موفقیت، زهکشی خوب خاک است. خاکهای لومی شنی یا لومی رسیِ سبک با مواد آلی متوسط، برای آن ایدهآل هستند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است، ولی خاکهای کمی قلیایی را هم تحمل میکند. ماندآب و خاک سنگین رسی، خطر پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر گیاه را افزایش میدهد.
رطوبت، آبیاری و شرایط سایت کاشت
Cotinus obovatus پس از استقرار، نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما در سالهای نخست کاشت، آبیاری منظم با فواصل خشک شدن سطح خاک برای ریشهزایی عمیق ضروری است. رطوبت نسبی متوسط هوا کافی است و از رطوبت بسیار بالا و محیطهای بسته باید پرهیز شود. کاشت در شیبهای ملایم، بالای دیوارها یا بسترهای مرتفع به بهبود زهکشی و تهویه خاک کمک کرده و شرایط رشد را برای این گونه بهینه میکند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس سماق زینتی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره سماق - پسته و جنس های آن