گل حسرت

دانستنیهای علمی

گیاه  Autumn crocus  ( سورنجان )، گیاهی است علفی و پایا از خانواده  Colchiaceae   ( گل حسرتیان ) که بومی اروپا ازپرتغال تا اوکراین میباشد .

زیستگاه طبیعی این گیاه کوهستان ها و صحرا ها میباشد و به صورت خودرو در مزارع مرطوب اروپا و بریتانیا میروید .
سورجان به علت داشتن گلهای زیبا ، گیاه زینتی محبوب در مناطق معتدل محسوب میشود و دارای خواص دارویی بسیار با اهمیتی نیز میباشد .

علت نامگذاری این گیاه به  Autumn crocus  ، شکل ظاهری گلها میباشد که بسیار شبیه به گل های گیاه زعفران است.

خصوصیات - معرفی

گیاه سورنجان ، گیاهی علفی و چندساله است که دارای سرعت رشد متوسطی میباشد .
ارتفاع این گیاه بین 15تا 30 سانتیمتر است و گستردگی آن بین 7 تا 15 سانتیمتر .
برگها به رنگ سبز روشن و مماس بر زمین میباشند .
پیاز گیاه سورنجان ، در عمق 25 تا 30 سانتیمتر در خاک فرومیرود و در پائیز گلهای سفید ، صورتی ، ارغوانی و بنفش شش بخشی از آن خارج گردد.
این گلها لوله دراز دارند و تخمدانشان بر روی پیاز قرار گرفته است .
گرده افشانی توسط حشرات صورت میگیرد.
پس از آمیزش قریب شش ماه در خاک باقی میماند و تخمدان بزرگ می‌شود و در بهار با برگهای پهن و براق از خاک بیرون می‌آید و کپسولی میسازد که دانه‌های درشت بسیار دارد.
این گیاه بسیار سمی بوده و ماده موثر آن به نام کلشیسین در بیماریهای قلب بکار می‌رود.

ساقه زیرزمینی این گیاه را در فصل پاییز جدا میکنند و در معرض آفتاب خشک کرده و برای مصارف دارویی از آن استفاده میکنند.

شرایط نگهداری گل حسرت

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 18 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی، ماسه ای خوب زهکشی شده

شرایط محیط رشد گل حسرت به شرح زیر میباشد :

خاک : خاک شنی، ماسه ای ، غنی و خوب زهکشی شده .
ph  خاک بهتر است بین 6 تا 7.5 باشد .
نور: آفتابی - نیمسایه .
گیاه زمانی که در سایه قرار دارد گلدهی خوبی نخواهد داشت .
دما : همانطور که ذکر شد این گیاه متعلق به دمای معتدل و مرطوب میباشد و در حدود 18 درجه برای رشد این گیاه مناسب است .
بهتر است در معرض سرما قرار نداشته باشد.
آبیاری: به طور متوسط صورت گیرد .

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص دارویی این گیاه به شرح زیر است :
- بوییدن گل سورنجان باعث باز شدن بینی و ازبین رفتن سردرد میشود.
- باعث ازبین رفتن بیماری نقرس میشود.
-موثر در درمان رماتیسم
- موثر در درمان سیاتیک
در طب جدید کلشیسین که ماده ى عامله سورنجان است ، بهترین داروى ضد نقرس شناخته شده و داروهاى اختصاصى که براى معالجه این مرض ‍ وجود دارد تماما از ترکیبات گل - پیاز و بذر گیاه مى باشد.
در طب جدید و قدیم هر دواین گیاه را مضر معده مى دانند و به همین جهت لازم است که با احتیاط مصرف شود.
تجویز فرآورده ها از مقدار کم شروع شده و کم کم زیاد مى شود تا درد و عوارض نقرس از بین برود و چون معمولا خاتمه درد با عوارض معدى هم زمان شروع مى شود، به مجرد تسکین درد استعمال این گیاه را قطع کنید.
در طب سنتى ایران براى معالجه سیاتیک این گیاه تجویز میگردد.
مقدار مصرف این گیاه حداکثر 5/2 گرم است و بیش از این مقدار سمى است .

مقابله به آفات گل حسرت

آفات رایج گل حسرت (Colchicum autumnale)

مهم‌ترین آفات این گیاه شامل حلزون‌ها و لیسه‌ها هستند که با تغذیه از برگ‌ها، لکه‌های نامنظم و سوراخ ایجاد می‌کنند. آبیاری شبانه و رطوبت ماندگار سطح خاک، شدت خسارت آن‌ها را افزایش می‌دهد. برای کنترل، جمع‌آوری دستی در عصر، استفاده از تله (تخته مرطوب یا ظرف طعمه)، حذف علف‌های هرز پناهگاه‌ساز و آبیاری صبحگاهی توصیه می‌شود. در صورت طغیان، طعمه‌های استاندارد ضدحلزون طبق برچسب و با رعایت ایمنی به‌کار رود.

امراض قارچی و پوسیدگی‌ها

پوسیدگی پیاز/غده و ریشه (اغلب ناشی از قارچ‌های خاکزاد مانند فوزاریوم و رایزوکتونیا) با زردی، ضعف رشد و نرم‌شدن یا قهوه‌ای‌شدن پیاز همراه است. خاک سنگین و زهکشی ضعیف، اصلی‌ترین عامل بروز بیماری است. پیشگیری با کاشت در خاک سبک و زهکش‌دار، پرهیز از آبیاری بیش از حد و ضدعفونی ابزار انجام می‌شود. پیازهای آلوده را سریعاً خارج و معدوم کنید و از جابه‌جایی خاک آلوده به بسترهای سالم جلوگیری نمایید.

لکه‌برگی و مدیریت بهداشت مزرعه

لکه‌برگی‌های قارچی می‌توانند باعث لکه‌های قهوه‌ای و خشکیدگی تدریجی برگ شوند. برای مقابله، فاصله‌گذاری مناسب برای گردش هوا، حذف برگ‌های آلوده، آبیاری در پای بوته (نه روی برگ) و جمع‌آوری بقایای گیاهی در پایان فصل مؤثر است. در صورت تداوم بیماری، قارچ‌کش‌های مجاز و متناسب با عامل بیماری‌زا طبق دستور مصرف استفاده شود.

نحوه تکثیر گل حسرت

تکثیر این گیاه به روش های زیر صورت میگیرد :

1- تقسیم ریزوم ، غده ، پیاز ( بهتر است در فصل تابستان اقدام شود.)
2- کاشت دانه : زمانی که دانه ها کامل رسیده شدند اقدام به کاشت آنها کنید .
سرعت جوانه زنی این گیاه بسیار کند میباشد .

هشدار - عوارض جانبی

هشدار :
مصرف این گیاه به صورت تازه (خام ) کشنده است و به محض بلع، سیستم گوارش و قلب از کار خواهد افتاد و هیچ پادزهری ندارد .( گزارش های زیادی مبنی بر مرگ افراد پس از مصرف این گیاه وجود دارد .)
برای مصارف دارویی ، حتما به پزشک مراجعه کنید و از مصرف خودسرانه بپرهیزید.

سورنجان گل حسرت - بومی ایران