این گیاه با نام علمی Cneoridium dumosum و نام مرسوم (Spice Bush) که به فارسي بوته ادویهای ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rutaceae بومي بومی جنوب کالیفرنیا و شمال باخا کالیفرنیا؛ دامنههای خشک، چاپارال و مناطق نیمهبیابانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خشکی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Cneoridium dumosum
ردهبندی و خویشاوندی گیاه
Cneoridium dumosum که در فارسی میتوان آن را «کنِوریدیوم دوموسوم» نامید، گیاهی چوبی از خانواده Rutaceae (خانواده مرکبات) است. این گیاه تنها گونهٔ شناختهشده در جنس Cneoridium بهشمار میآید و از نظر تکاملی به مرکبات، بارانک و برخی گیاهان معطر مدیترانهای نزدیک است. تکگونهای بودن این جنس، آن را از دیدگاه فیلوژنی و حفاظت ژنتیکی بسیار ارزشمند میسازد.
ویژگیهای گیاهشناسی
این درختچه کوچک همیشهسبز، معمولاً ۱ تا ۲ متر ارتفاع دارد و شاخههای انبوه و کپهای تولید میکند. برگها کوچک، چرمی و دارای غدد اسانسی ریز هستند که در صورت خرد شدن بوی تند مرکباتی آزاد میکنند. گلها کوچک، سفید تا مایل به کرم بوده و در خوشههای کوتاه در بهار ظاهر میشوند. میوهها خشک و چندبخشی بوده و بر خلاف مرکبات خوراکی، جنبه زینتی و بومشناختی بیشتری دارند تا غذایی.
منطقه بومی و گستره پراکنش
Cneoridium dumosum بومی جنوب کالیفرنیا (ایالات متحده) و شمال باخا کالیفرنیا (مکزیک) است. گستره آن عمدتاً به نوار ساحلی و تپههای مجاور اقیانوس آرام محدود میشود. این محدودیت جغرافیایی، گونه را به شاخصی مهم برای درک تنوع زیستی محلی در اکوسیستمهای مدیترانهای آمریکای شمالی تبدیل کرده است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی این گونه، چاپرال و اسکراب ساحلی مدیترانهای با زمستانهای مرطوب و تابستانهای خشک است. گیاه به خاکهای سنگلاخی و زهکشیدار، نور کامل و دورههای خشکی سازگار شده است. ساختار متراکم و شاخههای سخت آن، پناه و منبع غذا برای حشرات، پرندگان و برخی پستانداران کوچک فراهم میکند.
تاریخچه علمی و وضعیت حفاظتی
این گیاه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسانی که فلور کالیفرنیا را بررسی میکردند توصیف شد و به دلیل ویژگیهای غیرمعمول در خانواده مرکبات بهسرعت توجه پژوهشگران ردهبندی را جلب کرد. گسترش شهرنشینی و تخریب زیستگاه، جمعیتهای طبیعی آن را در برخی مناطق کاهش داده است و در نتیجه در فهرستهای حفاظتی منطقهای بهعنوان گونهای نیازمند پایش و مدیریت زیستگاه ذکر میشود.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی ریختشناسی Cneoridium dumosum
Cneoridium dumosum بوتهای همیشهسبز و معطر از تیرهٔ Rutaceae است که عموماً به صورت بوتهای فشرده و چندساقه رشد میکند. ارتفاع آن معمولاً بین ۰٫۵ تا ۲ متر است و تاجی گرد و نسبتاً متراکم دارد. بافت گیاه سفت و چوبی است و در مجموع ظاهری بوتهای و خاردارگونه ایجاد میکند، هرچند خارهای واقعی ندارد.
ساقه و پوست
ساقهها باریک، منشعب و در پایه چوبی هستند. پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا سبز مایل به خاکستری و در گیاهان مسنتر خاکستری تا قهوهای روشن میشود. سطح ساقه غالباً کمی زبر و دارای غدد ریز ترشحی معطر است که با فشردن، بوی مرکباتی تولید میکند. شاخهها اغلب پیچخورده و متراکماند و به فرم بوتهای فشرده کمک میکنند.
برگها
برگها ساده، ضخیم و چرمیمانند هستند و معمولاً به صورت منفرد یا کموبیش خوشهای روی شاخهها قرار میگیرند. شکل آنها بیضوی تا سرنیزهای کوتاه با حاشیهی صاف است و طول آنها عموماً ۱ تا ۳ سانتیمتر است. رنگ سطح رویی برگ سبز تیره براق و سطح زیرین کمی روشنتر است. برگها دارای غدههای روغنی شفافاند که در نور، به صورت نقطههای ریز دیده میشوند و مسئول عطر قوی گیاه هستند.
گلها
گلها کوچک و خوشبو بوده و به صورت خوشههای کمگل در انتهای شاخهها ظاهر میشوند. رنگ گلها سفید تا سفید مایل به کرم است و قطر هر گل معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. گلها دارای چند گلبرگ تخممرغیشکل با پرچمهای زردرنگ برجستهاند که تضاد رنگی ظریفی با گلبرگها ایجاد میکند.
میوه و دانه
میوهها کوچک، کروی تا بیضوی و معمولاً ۳ تا ۵ میلیمتر قطر دارند. در ابتدا سبز بوده و با رسیدن به رنگ زرد مایل به نارنجی یا قهوهای متمایل میشوند. بافت میوه دارای کیسههای روغنی معطر است و درون آن دانههای کوچک، سخت و قهوهایرنگ قرار دارند.
شرایط نگهداری بوته ادویهای
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خشکی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
معرفی کلی شرایط محیطی Cneoridium dumosum
Cneoridium dumosum که به نام «بوته ادویهای» شناخته میشود، بومی مناطق خشک و سنگلاخی جنوبغرب آمریکای شمالی است. این گیاه به شرایط خشن و کمآب عادت دارد و در باغهای کمنگهدار (زریاسکیپ) بسیار موفق است.
دما و تحمل سرما و گرما
این بوته در اقلیمهای گرم مدیترانهای و نیمهخشک بهترین رشد را دارد. دمای ایدهآل رشد آن حدود ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است، اما در برابر گرمای تابستان و تابش شدید آفتاب مقاوم است. سرما را تا حدود منفی ۵ تا منفی ۷ درجه سانتیگراد میتواند تحمل کند؛ در سرماهای شدیدتر باید در محلهای محافظتشده کاشته شود.
نور و میزان تابش
بوته ادویهای به آفتاب کامل نیاز دارد و روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم برای رشد فشرده و گلدهی مناسب لازم است. در مناطق بسیار گرم، کمی سایهروشن بعدازظهر میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند، اما سایه دائمی باعث کاهش رشد و کمپشتی شاخهها میشود.
خاک و تغذیه
این گیاه خاکهای سبک، سنگریزهای و با زهکش بسیار خوب را ترجیح میدهد. خاکهای رسی سنگین و باتلاقی برای ریشه آن خطرناک است و موجب پوسیدگی میشود. بهترین بستر، ترکیبی از خاک باغچه سبک، شن یا پرلیت و مقدار کمی مواد آلی است. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۶٫۸ تا ۷٫۸) برای آن مناسب است و نیاز غذایی آن نسبتاً کم است.
رطوبت، آبیاری و تهویه
Cneoridium dumosum به خشکیدوستی معروف است و بعد از استقرار، تنها به آبیاری عمیق و کمتکرار نیاز دارد. بین دو آبیاری باید سطح خاک کاملاً خشک شود. رطوبت نسبی هوا ترجیحاً پایین تا متوسط باشد و تهویه مناسب اطراف بوته از بیماریهای قارچی جلوگیری میکند؛ بنابراین کاشت در فواصل مناسب و عدم تراکم بیش از حد توصیه میشود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :