۱۳۹۳ هشتم بهمن

سلمه تره / سلمک

Chenopodium albumlamb's quarters که به فارسی سلمه تره / سلمک نامیده میشود، گیاهی از خانواده اسفناج بومی اروپا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: آب و هوای معتدل و گرم خاک: خاک های غنی از نیتروژن

دانستنیهای علمی

نام علمي

Chenopodium album

نام لاتين

lamb's quarters

خانواده (تيره)

Chenopodiaceae

سلمه تره به عنوان یک علف هرز شناخته می شود که براى بسيارى از محصولات زراعى به ویژه مزارع چغندرقند، سويا و ذرت ایجاد مزاحمت می کند. علاوه بر اين، سلمه تره را مى توان در باغ ها، زمين هاى باير و حاشيه ی جاده ها نيز مشاهده کرد.

برای مبارزه با این گیاه در مزارع چغندر و پنبه می توان از علف كش ترفلان به مقدار دو لیتر در هكتار قبل از رویش گیاه مخلوط با خاک استفاده کرد. در مزارع غلات با استفاده از تو-فور-دی به مقدار 3 لیتر درهكتار بعد از رویش اقدام كرد. همچنین در باغات می توان از پاراكوات (گراماکسون) برای مبارزه با این گیاه استفاده نمود.

خصوصیات - معرفی

سلمه تره یا سلمک گياهى يکساله، ايستا، به ارتفاع ۳۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر است.

ساقهٔ آن صاف، شياردار و منشعب است و تعداد انشعابات بسته به ميزان رقابت اين علف هرز با گياهان مجاور متغير می باشد.

برگ ها متناوب، سطح زيرين آن متمايل به سفيد و طول آن ۵/۲ تا ۵/۷ سانتىمتر است. اين برگ ها داراى دمبرگى بلند بوده و از نظر شکل با يکديگر متفاوت و تخم مرغى تا سرنيزه اى هستند. حاشيه ی آنها ممکن است صاف، لوبدار و يا موجدار باشد.

ريشه هاى اين گياه کوتاه ولى داراى انشعابات بسيار زياد است و گسترش فراوانى دارد. ریشه اصلی، عمودی و قوی است.

گل آذين هرمى شکل، گل ها کوچک و متمايل به سبز که توسط پنج قطعه گلپوش سبز متمايل به سفيد و آردى احاطه شده است. گل ها در انتهای گياه و يا انشعابات آن قرار گرفته و بدون دمگل هستند.

میوه این گیاه از نوع میوه های فندقه می باشد.

بذرهاى اين گياه سياه، عدسى شکل و به اندازهٔ ۷/۰ تا ۵/۱ ميلى‌متر بوده و سطحى مشبک دارند.

زمان گلدهى اين گياه تيرماه تا مهرماه بوده و زمان رسيدن بذرها از مرداد تا اواخر پائيز صورت مى پذيرد.

شرایط نگهداری سلمه تره / سلمک

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

آب و هوای معتدل و گرم

خاک مورد نياز

خاک های غنی از نیتروژن

این گیاه در اکثر خاک ها به خصوص خاک های غنی از نیتروژن به خوبی رشد می کند. همچنین خاک باید مرطوب باشد.

بذرهای این گیاه به راحتی جوانه زده و یک گیاه سریع الرشد می باشد.

از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل نیاز دارد و نمی تواند در شرایط سایه به خوبی رشد کند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

برگ ها و ساقه های جوان را می توان به عنوان یک سبزی برگی مصرف نمود. در این صورت می توان هم مانند اسفناج آن را پخت و هم آن را بخارپز نمود. ولی باید دقت نمود که به وقدار زیاد مصرف نشود زیرا دارای آفوکسالیک اسید است که ایجاد مسمومیت می کند.

اندام های رویشی و بذرهای این گیاه به مصرف دام ها نیز می رسند.

برگ های این گیاه دارای خواص دارویی نظیر: دفع کننده کرم روده، ضدالتهاب، ضددردهای مفصلی، ملین، تسکین دهنده دردهای دندان می باشد.

همچنین جویدن بذرهای این گیاه برای افرادی که دارای بیماری های ادراری می باشند مفید است.

آب استخراج شده از ساقه های این گیاه برای درمان آفتاب سوختگی و کک و مک روی پوست، به کار می رود.

آب و عصاره استخراج شده از ریشه های سلمه تره برای درمان اسهال های خونی مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی:

هر 100 گرم از این گیاه دارای 180 کیلوژول انرژی، 7.3 گرم کربوهیدرات ها، 4 گرم فیبر، 8 گرم روغن، 4.2 گرم پروتئین، 580 میکروگرم ویتامین A، 0.16 میلیگرم تیامین، 0.44 میلیگرم ریبوفلاوین، 1.2 گرم نیاسین، 0.092 میلیگرم ویتامین B5، 0.274 میلیگرم ویتامین B6، 30 میکروگرم فولات (ویتامین B9)، 80 میلیگرم ویتامین C، 309 میلیگرم کلسیم، 1.2 میلیگرم آهن، 34 میلیگرم منیزیم، 0.782 میلیگرم منگنز، 72 میلیگرم فسفر، 452 میلیگرم پتاسیم، 43 میلیگرم سدیم و 0.44 میلیگرم روی می باشد.

معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات برگی - سلمه تره / سلمک

مقابله به آفات سلمه تره / سلمک

آفات مهم سلمه‌تره (Chenopodium album)

سلمه‌تره به‌عنوان علف هرز یا گیاه خوراکی، میزبان طیف متنوعی از آفات است. شته‌ها (به‌ویژه شته سبز هلو و شته سیاه), تریپس‌ها و مینوز برگ از آفات رایج این گیاه‌اند که با مکیدن شیره سلولی باعث پیچیدگی برگ، زردی و کاهش رشد می‌شوند. لارو برخی شب‌پره‌ها و سوسک‌ها نیز با تغذیه مستقیم از برگ و ساقه، خسارت جویدگی ایجاد می‌کنند. در شرایط گرم و متراکم، کنه‌های تارعنکبوتی در پشت برگ تجمع کرده و لکه‌های کلروتیک ریز پدید می‌آورند.

بیماری‌ها و عوامل بیماری‌زا

مهم‌ترین بیماری‌های سلمه‌تره شامل سفیدک حقیقی، سفیدک دروغین، لکه‌برگی قارچی و پوسیدگی ریشه است. سفیدک حقیقی به صورت پوشش سفید-آردی روی برگ‌ها دیده می‌شود و موجب کاهش فتوسنتز و خشکیدگی زودرس می‌گردد. سفیدک دروغین لکه‌های زرد تا قهوه‌ای در سطح فوقانی و پوشش خاکستری در سطح زیرین برگ ایجاد می‌کند. در خاک‌های سنگین و آبیاری بیش از حد، فیتوفthora و پیتیوم باعث پوسیدگی ریشه و زردی عمومی گیاه می‌شوند.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

اصول مدیریتی تلفیقی (IPM) بهترین راه کنترل آفات و امراض سلمه‌تره است. حذف بقایای آلوده، وجین به‌موقع علف‌های هرز مجاور و استفاده از تناوب زراعی با گیاهان غیربرگ‌پهن، فشار آفات و بیماری‌ها را کاهش می‌دهد. تنظیم آبیاری و بهبود زهکش خاک، خطر پوسیدگی ریشه و شیوع سفیدک‌ها را کم می‌کند. استفاده از صابون‌های حشره‌کش و روغن‌های معدنی سبک برای کنترل شته‌ها و کنه‌ها مفید است و در صورت طغیان، استفاده هدفمند از حشره‌کش‌ها و قارچ‌کش‌های کم‌خطر و تأییدشده توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر سلمه تره / سلمک

تکثیر سلمه تره از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. هر گياه حدوداً سه هزار بذر توليد مى کند ولى اين تعداد گاهى اوقات به حدود بيست هزار عدد نيز مى رسد. جوانه زنى بذرهاى سلمه تره سطحى و در عمق ۵/۰ تا ۳ سانتیمترى خاک صورت مى گيرد.