۱۴۰۴ ششم دی

هیکوری پوست‌پوسته

این گیاه با نام علمی Carya ovata و نام مرسوم (Shagbark Hickory) که به فارسي هیکوری پوست‌پوسته ناميده ميشود، گياهي از خانواده Juglandaceae بومي بومی شرق و مرکز آمریکای شمالی؛ از کانادا تا جنوب ایالات متحده، در جنگل‌های پهن‌برگ و دامنه‌های حاصلخیز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های عمیق، لومی تا لومی‌رسی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌شناسی

Carya ovata که در فارسی به «هیکوری پوست‌پوسته» معروف است، از خانواده Juglandaceae (گردوییان) و جنس Carya است. این گونه در رده دولپه‌ای‌ها (Magnoliopsida) و راسته Fagales قرار می‌گیرد. نام گونه‌ای «ovata» به معنای «تخم‌مرغی» به شکل میوه اشاره دارد. در منابع قدیمی‌تر این گونه گاهی در کنار نام‌های محلی آمریکای شمالی نیز ذکر شده است، زیرا در فرهنگ بومی اهمیت غذایی و چوبی داشته است.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

زادگاه اصلی Carya ovata، شرق و مرکز آمریکای شمالی است؛ از جنوب استان‌های کانادایی مانند اونتاریو تا ایالت‌های میانی و شرقی آمریکا امتداد دارد. این گونه عمدتاً در حوزه حوضه رودخانه می‌سی‌سی‌پی، دره اوهایو و مناطق آپالاچی یافت می‌شود. گسترش طبیعی آن به اقلیم‌های معتدل سرد و نیمه‌مرطوب محدود است و به طور طبیعی در اروپا و آسیا حضور ندارد، هرچند گاه به صورت زینتی یا برای چوب، کاشته می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه اصلی هیکوری پوست‌پوسته، جنگل‌های برگ‌ریز مختلط است؛ به‌ویژه در خاک‌های عمیق، نسبتاً حاصل‌خیز و خوب زهکشی‌شده در دامنه‌ها، پای‌کوه‌ها و کناره رودها. این درخت در جامعه‌های جنگلی همراه با بلوط‌ها (Quercus)، افراها (Acer) و گردوهای دیگر دیده می‌شود. سیستم ریشه‌ای عمیق آن، نقش مهمی در پایداری خاک و چرخه مواد غذایی جنگل دارد. میوه‌های مغزدانه آن منبع غذایی مهمی برای سنجاب‌ها، پرندگان و پستانداران کوچک است.

تاریخچه مطالعه و کاربرد علمی

Carya ovata از سده‌های هجدهم و نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی و آمریکایی توصیف و در فلورهای آمریکای شمالی ثبت شد. چوب سخت و مقاوم آن به‌عنوان منبع مهم در نجاری سنتی، ابزارآلات و سوخت با ارزش حرارتی بالا شناخته شده است. پژوهش‌های بعدی بر ویژگی‌های رشد، دوام چوب، تنوع ژنتیکی و نقش آن در جنگل‌داری پایدار تمرکز داشته‌اند. همچنین مطالعات بوم‌شناسی نشان داده‌اند که این گونه در پویایی جنگل‌های طبیعی شرقی آمریکای شمالی نقش ساختاری و اکولوژیک کلیدی دارد.

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه

Carya ovata یا هیکوری پوست‌پوسته درختی برگریز و بلند قامت است که معمولاً به ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ متر می‌رسد. تنه مستقیم و استوانه‌ای بوده و پوسته آن در درختان جوان صاف و خاکستری است، اما با افزایش سن، پوست به‌طور مشخصی ضخیم، تیره و به صورت نوارها و قطعات بلند از سطح تنه جدا می‌شود. این پوسته‌های آویزان و نامنظم، ظاهری «پوست‌پوسته» و فلس‌مانند به درخت می‌دهند. چوب آن سخت، سنگین و به رنگ قهوه‌ای مایل به کرم با بافت ریز و حلقه‌های رویشی نسبتاً مشخص است.

شاخه‌ها و جوانه‌ها

شاخه‌ها نسبتاً ضخیم، به رنگ خاکستری تا قهوه‌ای روشن و در ابتدا کمی کرک‌دار هستند. جوانه‌ها تخم‌مرغی تا بیضوی، قهوه‌ای و پوشیده از فلس‌های کوچک‌اند. الگوی رشد شاخه‌ها نامنظم اما تاج درخت در نهایت بیضوی تا گرد و گسترده می‌شود. پوست شاخه‌های مسن‌تر ترک‌های ریز طولی پیدا می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها مرکب شانه‌ای و متناوب روی شاخه قرار می‌گیرند و معمولاً از ۵ (گاهی ۷) برگچه تشکیل شده‌اند. طول برگ مرکب ۲۰ تا ۴۰ سانتی‌متر است. برگچه‌ها باریک تا بیضوی‑کشیده، با نوک تیز و حاشیه دندانه‌دار بوده و برگچه‌های انتهایی بزرگ‌تر از برگچه‌های قاعده‌ای هستند. سطح رویی برگچه‌ها سبز تیره و نسبتاً براق و سطح زیرین روشن‌تر و گاهی کمی کرک‌دار است. در پاییز برگ‌ها به رنگ زرد طلایی تا زرد مایل به قهوه‌ای درمی‌آیند و جلوه زینتی شاخصی ایجاد می‌کنند.

گل‌ها و میوه

گل‌ها تک‌پایه و فاقد جلوه زینتی هستند. گل‌های نر در سنبله‌های آویزان باریک و بلند (شاتون) بر روی شاخه‌های یک‌ساله تشکیل می‌شوند و گل‌های ماده در گروه‌های کوچک در انتهای شاخه‌های همان سال ظاهر می‌گردند. میوه فندقی‑درشت است، کروی تا بیضوی، با پوسته بیرونی ضخیم، سبز و چهارشیاره که در رسیدگی به رنگ قهوه‌ای متمایل شده و ترک می‌خورد. دانه درون میوه دارای پوسته سخت چوبی و مغز خوراکی کرم‌رنگ است.

شرایط نگهداری هیکوری پوست‌پوسته

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های عمیق، لومی تا لومی‌رسی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

معرفی کلی شرایط محیطی Carya ovata

Carya ovata یا هیکوری پوست‌پوسته درختی جنگلی از مناطق شرقی آمریکای شمالی است که به آب‌وهوای معتدل تا نیمه‌مرطوب سازگار است. این گونه برای رشد مطلوب به تابستان‌های گرم، زمستان‌های سرد و فصل رشد نسبتاً طولانی نیاز دارد. در مناطق بسیار گرم و خشک یا بدون زمستان سرد، عملکرد و استقرار نهال کاهش می‌یابد.

دما و نیاز سرمایی

هیکوری پوست‌پوسته محدوده دمایی حدود ۱۰–۳۰ درجه سانتی‌گراد را برای رشد رویشی ترجیح می‌دهد. تحمل سرمای زمستان تا حدود ۳۰- درجه سانتی‌گراد برای درختان بالغ گزارش شده است، مشروط بر آنکه خاک زهکش مناسب داشته باشد. این گونه دارای نیاز سرمایی زمستانه است و در مناطق بدون سرما دچار اختلال در جوانه‌زنی و رشد بهاره می‌شود.

رطوبت، بارش و آبیاری

این درخت بومی جنگل‌های نسبتاً مرطوب است و از بارش سالیانه متوسط تا زیاد (حدود ۷۰۰–۱۲۰۰ میلی‌متر) بهره می‌برد. خاک همیشه غرقاب برای ریشه‌ها مضر است، اما رطوبت یکنواخت و پایدار خاک برای استقرار نهال‌ها ضروری است. در کشت خارج از رویشگاه طبیعی، در سال‌های ابتدایی باید آبیاری منظم ولی با حجم متوسط انجام شود.

نور، خاک و pH مناسب

Carya ovata در بلوغ به نور کامل نیاز دارد، ولی نهال‌های جوان می‌توانند سایه‌پسند نسبی باشند. بهترین عملکرد در خاک‌های عمیق، لومی تا لومی‌رسی، با زهکشی خوب و مواد آلی کافی مشاهده می‌شود. این گونه خاک‌های کمی اسیدی تا خنثی (pH حدود ۶ تا ۷) را ترجیح می‌دهد، اما روی خاک‌های اندکی قلیایی نیز می‌تواند دوام آورد، به‌شرط آنکه نمک‌زدگی و فشردگی خاک زیاد نباشد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

پکان هیکوری خوکی (هیکوری پیگ‌نات)

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گردوی سیاه پکان گردوی سفید (باترنات) گردو

  محسن شهاب الدین